જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ફેસ્ટિવલના ઉદ્ઘાટન દરમિયાન ‘વંદે માતરમ’ના તમામ છ અંતરાનો સંપૂર્ણ પાઠ કરવામાં આવ્યા બાદ રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. કાર્યક્રમમાં જમ્મુ-કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લા અને નેશનલ કોન્ફરન્સના અધ્યક્ષ ફારૂક અબ્દુલ્લા સહિતના નેતાઓ સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ દરમિયાન સાવધાન મુદ્રામાં ઊભા રહ્યા હતા. આ ઘટનાને લઈને કોંગ્રેસે પોતાના INDIA ગઠબંધનના સાથી પક્ષોને માત્ર 1937માં સ્વીકારવામાં આવેલ સંસ્કરણનું અનુસરણ કરવાની અપીલ કરી છે, જ્યારે ભાજપે કોંગ્રેસ પર તુષ્ટિકરણની રાજનીતિનો આરોપ લગાવતા આકરો પ્રહાર કર્યો છે.
કાશ્મીરના પ્રથમ International Film Festivalમાં ગુંજ્યું સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’
જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રથમ International Film Festival of Jammu & Kashmir (IFFJK)નું શ્રીનગરના Sher-i-Kashmir International Convention Centre (SKICC) ખાતે ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. 7થી 10 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન યોજાઈ રહેલા આ ફેસ્ટિવલમાં 30થી વધુ દેશોની 130થી વધુ ફિલ્મો પ્રદર્શિત થઈ રહી છે. ફેસ્ટિવલનું થીમ ‘Rang-e-Cinema’ રાખવામાં આવ્યું છે.
ઉદ્ઘાટન કાર્યક્રમ દરમિયાન ‘વંદે માતરમ’નું સંપૂર્ણ સંસ્કરણ વગાડવામાં આવ્યું હતું. મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લા અને તેમના પિતા તથા નેશનલ કોન્ફરન્સના અધ્યક્ષ ફારૂક અબ્દુલ્લા સંપૂર્ણ ગીત દરમિયાન ઊભા રહ્યા હતા. આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવ્યા બાદ દેશભરમાં ફરી એકવાર ‘વંદે માતરમ’ના સંપૂર્ણ પાઠને લઈને રાજકીય ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
કોંગ્રેસને સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ સામે વાંધો શા માટે?
કોંગ્રેસના મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલે સોશિયલ મીડિયા પર કહ્યું કે ‘વંદે માતરમ’નું સંપૂર્ણ સંસ્કરણ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓએ કલ્પેલા સમન્વયવાદી અને બહુલતાવાદી વિચાર સાથે સહજ રીતે બંધબેસતું નથી.
તેમણે કહ્યું કે કોંગ્રેસ માટે મહાત્મા ગાંધી, પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ, સુભાષચંદ્ર બોઝ, રાજેન્દ્ર પ્રસાદ, મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ, સરોજિની નાયડુ અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર સહિતના નેતાઓની વિચારધારા મહત્વપૂર્ણ છે.
કોંગ્રેસે સાથી પક્ષોને શું કહ્યું?
વેણુગોપાલે પોતાના INDIA ગઠબંધનના સાથી પક્ષોને પણ કોંગ્રેસના વલણનું અનુસરણ કરવાની અપીલ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે સાથી પક્ષોએ સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના નિર્ણય અને સમજણનું સન્માન કરવું જોઈએ અને ‘વંદે માતરમ’નું તે જ સંસ્કરણ ગાવું જોઈએ જેને તે સમયે સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું.
કોંગ્રેસ વર્ષ 1937માં Congress Working Committee દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેમાં સત્તાવાર કાર્યક્રમો માટે ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરાને માન્યતા આપવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે તે સમયનો નિર્ણય વિવિધ ધાર્મિક સમુદાયોની સંવેદનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો હતો.
The full version of Vande Mataram sits uneasily with the syncretic and pluralist ethos that our freedom fighters envisioned and nurtured for India.
For us, the considered judgment of Mahatma Gandhi, Pandit Nehru, Sardar Patel, Subhash Chandra Bose, Rajendra Prasad, Acharya… pic.twitter.com/VngmVUmevz
— K C Venugopal (@kcvenugopalmp) September 8, 2026
‘ગીતનું સાંપ્રદાયિકરણ અટકાવવા નિર્ણય લેવાયો હતો’
કે.સી. વેણુગોપાલે દલીલ કરી કે ‘વંદે માતરમ’નું મર્યાદિત સંસ્કરણ કોઈ આકસ્મિક નિર્ણય નહોતો, પરંતુ ગીતનું સાંપ્રદાયિકરણ ન થાય તે માટે વિચારપૂર્વક પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું.
કોંગ્રેસ નેતાના મત મુજબ આજે પણ દેશના ધર્મનિરપેક્ષ અને સર્વસમાવેશક સ્વરૂપને જાળવી રાખવા માટે એ જ પરંપરાનું અનુસરણ કરવું જોઈએ.
NCના વલણથી INDIA ગઠબંધનમાં મતભેદની ચર્ચા
આ સમગ્ર વિવાદમાં રસપ્રદ બાબત એ છે કે નેશનલ કોન્ફરન્સ અને કોંગ્રેસ બંને રાષ્ટ્રીય સ્તરે INDIA ગઠબંધનનો ભાગ છે. તેમ છતાં શ્રીનગરના કાર્યક્રમમાં ઓમર અબ્દુલ્લા અને ફારૂક અબ્દુલ્લાએ સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ દરમિયાન ઊભા રહી સન્માન દર્શાવ્યું.
કોંગ્રેસે ત્યારબાદ સાથી પક્ષોને માત્ર સ્વીકારાયેલા સંસ્કરણ સુધી મર્યાદિત રહેવાની સલાહ આપતાં બંને પક્ષોના વલણ વચ્ચે સ્પષ્ટ અંતર જોવા મળ્યું છે.
BJPએ કોંગ્રેસ પર કર્યો તીખો પ્રહાર
આ મુદ્દે ભાજપના રાજ્યસભા સાંસદ અને રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા સુધાંશુ ત્રિવેદીએ કોંગ્રેસ પર આકરો રાજકીય હુમલો કર્યો છે.
ત્રિવેદીએ દાવો કર્યો કે નેશનલ કોન્ફરન્સ સહિત કોંગ્રેસના કેટલાક ગઠબંધન સાથીઓને સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ સાથે કોઈ વાંધો નથી, પરંતુ કોંગ્રેસ પોતે તેના વિરોધમાં ઊભી છે. તેમણે કોંગ્રેસના વલણને ‘તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ’ સાથે જોડ્યું અને આરોપ લગાવ્યો કે પાર્ટી કટ્ટરપંથી તાકાતોના દબાણ હેઠળ પોતાનું જૂનું ધર્મનિરપેક્ષ વલણ છોડી રહી છે.
‘કોંગ્રેસ 21મી સદીની મુસ્લિમ લીગ બની ગઈ’ — સુધાંશુ ત્રિવેદી
ભાજપ નેતા સુધાંશુ ત્રિવેદીએ આ વિવાદ દરમિયાન સૌથી તીખું નિવેદન આપતાં કોંગ્રેસને “21મી સદીની મુસ્લિમ લીગ” ગણાવી હતી. આ ભાજપનો રાજકીય આરોપ છે.
તેમણે કહ્યું કે કોંગ્રેસના પોતાના સાથી પક્ષો પણ સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’માં ભાગ લઈ રહ્યા છે, છતાં કોંગ્રેસ તેનો વિરોધ કરી રહી છે. ત્રિવેદીએ એવો પણ દાવો કર્યો કે કોંગ્રેસનું ‘સેક્યુલરિઝમનું નકાબ’ હવે ઉતરી ગયું છે.
वंदे मातरम् के संपूर्ण गायन को लेकर संसद द्वारा पारित नियम के बावजूद कांग्रेस के संगठन महासचिव के सी वेणुगोपाल ने X पर जो आपत्ति की है उसने उसका असली चेहरा सामने ला दिया है।
कांग्रेस के सहयोगी दलों, यहाँ तक कि NCP और नेशनल कॉन्फ्रेंस के नेता भी संपूर्ण वंदे मातरम् के गायन में… pic.twitter.com/ue64cbP4AH— Dr. Sudhanshu Trivedi (@SudhanshuTrived) September 8, 2026
ભાજપે સાથી પક્ષોનો ઉલ્લેખ કરીને કોંગ્રેસને ઘેરી
સુધાંશુ ત્રિવેદીએ નેશનલ કોન્ફરન્સ ઉપરાંત અન્ય ગઠબંધન સાથી પક્ષોના ઉદાહરણ આપીને પ્રશ્ન કર્યો કે જ્યારે કોંગ્રેસના સહયોગીઓને સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ સામે વાંધો નથી તો કોંગ્રેસ શા માટે વિરોધ કરી રહી છે.
ભાજપ આ મુદ્દાને રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોના સન્માન સાથે જોડી કોંગ્રેસને રાજકીય રીતે ઘેરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જ્યારે કોંગ્રેસ પોતાના વલણને દેશની ઐતિહાસિક, ધર્મનિરપેક્ષ અને સર્વસમાવેશક પરંપરા સાથે જોડે છે.
1937ના કોંગ્રેસના નિર્ણયને લઈને ફરી ચર્ચા
‘વંદે માતરમ’ને લઈને હાલનો વિવાદ મૂળભૂત રીતે કોંગ્રેસના 1937ના ઐતિહાસિક નિર્ણય સાથે જોડાયેલો છે. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે તે સમયના નેતાઓએ ગીતના પ્રથમ બે અંતરા સત્તાવાર રીતે સ્વીકારવાનો નિર્ણય ખૂબ વિચારપૂર્વક લીધો હતો.
ભાજપનો મત છે કે આજના સમયમાં સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ ગાવામાં કોઈ વાંધો ન હોવો જોઈએ અને તેને રાષ્ટ્રીય એકતાના પ્રતીક તરીકે જોવું જોઈએ. આમ, આ મુદ્દે બંને પક્ષો ઐતિહાસિક નિર્ણયની અલગ-અલગ રાજકીય વ્યાખ્યા રજૂ કરી રહ્યા છે.
ઓમર અબ્દુલ્લાના કાર્યક્રમથી કેમ વધ્યો વિવાદ?
આ વિવાદનું કેન્દ્ર કાશ્મીર હોવાથી તેની રાજકીય અસર વધુ જોવા મળી રહી છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે 1990ના દાયકામાં આતંકવાદ અને હિંસાના કારણે કાશ્મીર ખીણમાં અનેક સિનેમા હોલ બંધ થઈ ગયા હતા. હવે ત્યાં પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ યોજાઈ રહ્યો છે અને તેના ઉદ્ઘાટનમાં સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’નું પ્રસ્તુતિકરણ થયું છે.
મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લાએ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલના ઉદ્ઘાટન સમયે જણાવ્યું હતું કે કાશ્મીરનો ભારતીય સિનેમા સાથે જૂનો અને ગાઢ સંબંધ રહ્યો છે અને ફિલ્મમેકરો ફરીથી કાશ્મીરને શૂટિંગ ડેસ્ટિનેશન તરીકે અપનાવે તેવી તેમની ઈચ્છા છે.
વંદે માતરમ મુદ્દે રાજકીય ટકરાવ વધુ તેજ બનવાની શક્યતા
કોંગ્રેસ દ્વારા ગઠબંધનના સાથી પક્ષોને બે અંતરાવાળા સંસ્કરણનું અનુસરણ કરવાની અપીલ અને ભાજપ દ્વારા તેના જવાબમાં કરવામાં આવેલા આકરા હુમલાને કારણે ‘વંદે માતરમ’નો મુદ્દો ફરી રાષ્ટ્રીય રાજકારણના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
એક તરફ કોંગ્રેસ 1937ના નિર્ણયને સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓની સર્વસમાવેશક વિચારધારા સાથે જોડે છે, તો બીજી તરફ ભાજપ સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને રાષ્ટ્રભાવનાના મુદ્દા તરીકે રજૂ કરી રહી છે. નેશનલ કોન્ફરન્સના નેતાઓ દ્વારા સંપૂર્ણ ગીત દરમિયાન ઊભા રહેવાની ઘટનાએ આ રાજકીય ચર્ચામાં એક નવો પરિમાણ ઉમેર્યો છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
