ગુજરાતમાં વરસાદ લાંબા સમયથી ખેંચાતા ખરીફ પાક પર સંકટ ઊભું થયું છે. રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં જમીનનો ભેજ ઘટી જતાં ખેડૂતોને ઊભા પાક બચાવવા માટે સિંચાઈની તાત્કાલિક જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. આવી સ્થિતિમાં રાજ્ય સરકારે ખેડૂતોને મોટી રાહત આપતો નિર્ણય લીધો છે. ઊર્જા મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે જાહેરાત કરી છે કે કૃષિ માટે અપાતી વીજળીનો સમય દૈનિક 8 કલાકથી વધારીને 10 કલાક કરવામાં આવશે.
રાજ્ય સરકારના આ નિર્ણયથી ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે રોજના વધારાના બે કલાક વીજળી મળશે. વરસાદની અછત ધરાવતા વિસ્તારોમાં બોરવેલ, કૂવા અને અન્ય વીજ આધારિત સિંચાઈ સાધનો દ્વારા પાકને પાણી પહોંચાડવામાં આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
વરસાદની ખેંચ વચ્ચે ખરીફ પાક પર વધ્યું સંકટ
ગુજરાતમાં ચાલુ ચોમાસા દરમિયાન વરસાદનું વિતરણ અસમાન રહ્યું છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં પૂરતો વરસાદ થયો છે, જ્યારે સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ સહિતના કેટલાક ભાગોમાં વરસાદની નોંધપાત્ર અછત જોવા મળી છે. ઓગસ્ટના અંતના અહેવાલ મુજબ કચ્છ-સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં વરસાદની ઘટ લગભગ 30 ટકા સુધી નોંધાઈ હતી, જેના કારણે ખેડૂતોમાં ચિંતા વધી હતી.
વરસાદમાં લાંબો વિરામ પડતાં ખેતરોમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે. ખાસ કરીને કપાસ, મગફળી, તલ અને અન્ય ખરીફ પાકોને હાલ પાણીની જરૂરિયાત વધી છે. સમયસર પિયત ન મળે તો પાકના ઉત્પાદન અને ગુણવત્તા બંને પર અસર થવાની ભીતિ ખેડૂતોમાં જોવા મળી રહી છે.
ભાવનગર સહિત કેટલાક વિસ્તારોમાં ખેડૂત સંગઠનોએ પણ ખેતી માટે 10 કલાક વીજળી, સિંચાઈ માટે પાણી અને પશુઓ માટે ઘાસચારાની વ્યવસ્થા કરવાની માંગ કરી છે.
8ના બદલે હવે ખેડૂતોને મળશે 10 કલાક કૃષિ વીજળી
રાજ્ય સરકાર દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણય મુજબ કૃષિ વીજ ફીડરો પરથી ખેડૂતોને અત્યાર સુધી મળતા 8 કલાકના વીજ પુરવઠાને વધારીને દૈનિક 10 કલાક કરવામાં આવશે.
વધારાના બે કલાક વીજળી મળવાથી ખેડૂતો બોરવેલ અને કૂવા દ્વારા વધુ સમય સુધી સિંચાઈ કરી શકશે. ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં જ્યાં વરસાદ ઓછો થયો છે અને પાક સંપૂર્ણપણે પિયત પર નિર્ભર બન્યો છે ત્યાં આ નિર્ણયથી મોટી રાહત મળવાની આશા છે.
સરકારનું મુખ્ય લક્ષ્ય વરસાદના અભાવે ઊભો પાક બળી ન જાય અને ખેડૂતોને શક્ય તેટલી ઝડપથી સિંચાઈની સુવિધા મળી રહે તે છે.
વીજળીની માગમાં થયો નોંધપાત્ર વધારો
વરસાદ ખેંચાતા ખેડૂતો દ્વારા એકસાથે સિંચાઈ શરૂ કરવામાં આવતાં રાજ્યમાં કૃષિ વીજળીની માગમાં પણ વધારો થયો છે. બોરવેલ અને સબમર્સિબલ પંપનો ઉપયોગ વધતાં વીજ વિતરણ કંપનીઓ પર કૃષિ વીજ પુરવઠાનું દબાણ વધી રહ્યું છે.
ઊર્જા મંત્રી ઋષિકેશ પટેલના જણાવ્યા અનુસાર વરસાદની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને ખેડૂતોને વધારાની વીજળી આપવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે. હાલ 8 કલાકને બદલે 10 કલાક વીજળી આપવામાં આવશે અને આગળની પરિસ્થિતિ તથા જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને વધારાની વ્યવસ્થા અંગે પણ વિચાર કરવામાં આવી શકે છે.
ખેડૂતોને પાક બચાવવામાં મળશે મદદ
સરકારના આ નિર્ણયનો સીધો ફાયદો એવા ખેડૂતોને થશે જેમણે વરસાદ આધારિત પાકનું વાવેતર કર્યું હતું, પરંતુ હાલ વરસાદ ન થતાં તેમને કૃત્રિમ સિંચાઈનો સહારો લેવો પડી રહ્યો છે.
વધારાના બે કલાક વીજ પુરવઠાથી ખેડૂતો વધુ વિસ્તારને સિંચાઈ હેઠળ આવરી શકશે. પરિણામે પાકને જરૂરી સમયે પાણી મળવાની શક્યતા વધશે અને વરસાદની ખેંચના કારણે પાકને થનારા નુકસાનમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં વરસાદની ઘટે વધારી ચિંતા
ચાલુ ચોમાસામાં રાજ્યના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં વરસાદની સ્થિતિમાં મોટો તફાવત જોવા મળ્યો છે. દક્ષિણ ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં સારો વરસાદ નોંધાયો છે, જ્યારે સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં વરસાદની ખેંચ વધુ ગંભીર રહી છે. 20 ઓગસ્ટ સુધીના એક અહેવાલ મુજબ સમગ્ર ગુજરાતમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં આશરે 3 ટકા ઓછો હતો, પરંતુ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં વરસાદની ઘટ 27 ટકા જેટલી નોંધાઈ હતી.
આ જ કારણે પાકની હાલત અને પાણીની ઉપલબ્ધતા જિલ્લાવાર અલગ છે. સરકાર દ્વારા વરસાદની અછત ધરાવતા વિસ્તારોની સ્થિતિની સતત સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે.
પાણીનું યોગ્ય સંચાલન પણ બન્યું જરૂરી
વરસાદની ખેંચ વચ્ચે માત્ર વીજળી જ નહીં, પરંતુ ઉપલબ્ધ પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગયો છે. કૃષિ વિભાગ દ્વારા પણ ખેડૂતોને ઉપલબ્ધ પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરવા અને પાકને જરૂરિયાત મુજબ પિયત આપવા સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
ભાવનગર જિલ્લામાં ઉદાહરણ તરીકે 648 મીમીની સરેરાશ સામે 470 મીમી વરસાદ નોંધાયો હતો. વરસાદ ખેંચાતાં કૃષિ વિભાગે ખેડૂતોને પિયત વ્યવસ્થાપન, આંતરખેડ અને નીંદામણ નિયંત્રણ સહિતના પગલાં લેવા સૂચના આપી છે.
પશુધન માટે ઘાસચારાની સ્થિતિ પર પણ સરકારની નજર
વરસાદની અછતની અસર માત્ર ખેતી સુધી મર્યાદિત નથી. વરસાદ ઓછો થતાં ખાસ કરીને સૂકા અને સરહદી વિસ્તારોમાં ઘાસચારાની ઉપલબ્ધતા પણ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા પશુધન માટે ઘાસચારો અને પાણીની ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહે તે માટે પરિસ્થિતિનું મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જરૂરી બનશે તો અછતગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ઘાસચારો પહોંચાડવા તેમજ અન્ય રાહત પગલાં લેવા માટે તંત્રને તૈયાર રાખવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે.
હળવાથી મધ્યમ વરસાદની આગાહી, પરંતુ ખેડૂતોની નજર વ્યાપક વરસાદ પર
હવામાન વિભાગે સપ્ટેમ્બરના પ્રથમ સપ્તાહમાં ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોમાં આગામી સાત દિવસ હળવાથી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા વ્યક્ત કરી હતી. જોકે ખરીફ પાકને મોટી રાહત મળે તે માટે અનેક વિસ્તારોમાં સતત અને વ્યાપક વરસાદની જરૂરિયાત છે.
વરસાદ આવે ત્યાં સુધી સિંચાઈની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે વધારાના બે કલાક કૃષિ વીજળીનો નિર્ણય ખેડૂતો માટે મહત્વપૂર્ણ સહારો બની શકે છે.
ખેડૂતો માટે સરકારનો મહત્વપૂર્ણ રાહત નિર્ણય
વરસાદની અછત અને ઊભા પાક પર ઊભા થયેલા સંકટ વચ્ચે દૈનિક કૃષિ વીજળીનો સમય 8 કલાકથી વધારીને 10 કલાક કરવાનો નિર્ણય ખેડૂતો માટે મોટી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
ખાસ કરીને બોરવેલ અને કૂવા આધારિત સિંચાઈ કરતા ખેડૂતોને વધુ સમય મળશે અને તેઓ પાકને સમયસર પાણી આપી શકશે. હવે આગામી દિવસોમાં વરસાદની સ્થિતિ કેવી રહે છે અને જરૂરિયાત પ્રમાણે સરકાર કૃષિ વીજ પુરવઠામાં વધુ કોઈ ફેરફાર કરે છે કે કેમ તેના પર ખેડૂતોની નજર રહેશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
