વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં શુક્રવાર, 31 જુલાઈ 2026ના રોજ મળેલી કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની બેઠકમાં કૃષિ, રમતગમત, સ્વચ્છ ઊર્જા અને દરિયાઈ સંસાધનોના વિકાસ સાથે જોડાયેલા ચાર મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ—PM-KISAN યોજનાને નાણાકીય વર્ષ 2026-27થી 2030-31 સુધી ચાલુ રાખવા મંજૂરી આપી છે. આ પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે ₹3.15 લાખ કરોડનો નાણાકીય ખર્ચ મંજૂર કરવામાં આવ્યો છે. તેની સાથે સુધારેલી ખેલો ઇન્ડિયા યોજના, પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના અને ₹84,084 કરોડની સમુદ્ર મંથન યોજનાને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
સરકારના આ નિર્ણયોનો હેતુ ખેડૂતોને આવક સહાય ચાલુ રાખવાનો, ભારતીય રમતગમતનું માળખું મજબૂત કરવાનો, જળાશયો પર ફ્લોટિંગ સોલાર પ્રોજેક્ટ વિકસાવવાનો અને ભારતના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં તેલ-ગેસ સહિતના સંસાધનોની શોધને વેગ આપવાનો છે.
PM-KISAN યોજના 2030-31 સુધી ચાલુ રહેશે
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે PM-KISAN યોજનાને નાણાકીય વર્ષ 2026-27થી 2030-31 સુધી ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી છે. આગામી પાંચ વર્ષ માટે યોજનાનો કુલ નાણાકીય ખર્ચ ₹3.15 લાખ કરોડ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
PM-KISAN યોજના હેઠળ પાત્ર ખેડૂત પરિવારોને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દર વર્ષે કુલ ₹6,000ની આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે. આ રકમ ₹2,000ના ત્રણ હપ્તામાં ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર—DBT દ્વારા લાભાર્થીઓના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે.
યોજનાને વધુ પાંચ વર્ષ ચાલુ રાખવાના નિર્ણયથી દેશના કરોડો પાત્ર ખેડૂતોને ખેતી માટે જરૂરી બીજ, ખાતર, દવા અને અન્ય કૃષિ સામગ્રી ખરીદવામાં નિયમિત નાણાકીય સહાય મળતી રહેશે. આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને લાભ થવાની અપેક્ષા છે.
PM-KISAN યોજના લંબાવવાથી ખેડૂતોને મળતી વાર્ષિક સહાયમાં કોઈ વધારો જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. હાલની વ્યવસ્થા અનુસાર પાત્ર ખેડૂતોને દર વર્ષે ₹6,000 મળતા રહેશે, જો સરકાર ભવિષ્યમાં અલગથી કોઈ ફેરફાર જાહેર ન કરે.
સુધારેલી ખેલો ઇન્ડિયા યોજનાને મંજૂરી
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે સુધારેલી ખેલો ઇન્ડિયા યોજના અને રાષ્ટ્રીય રમતગમત મહાસંઘોને આપવામાં આવતી સહાય વધારવાના પ્રસ્તાવને પણ મંજૂરી આપી છે.
ખેલો ઇન્ડિયા યોજના હેઠળ દેશમાં રમતગમતની પ્રતિભાની ઓળખ, ખેલાડીઓની તાલીમ, રમતગમતના માળખાનો વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય-આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓ માટે ખેલાડીઓની તૈયારી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે.
સુધારેલી યોજના દ્વારા ગ્રામ્ય, આદિવાસી અને દૂરના વિસ્તારોમાંથી પ્રતિભાશાળી ખેલાડીઓને આગળ લાવવાના પ્રયાસોને વધુ વેગ મળવાની શક્યતા છે. ખેલાડીઓને તાલીમ, સ્પોર્ટ્સ સાયન્સ, કોચિંગ, સ્પર્ધાત્મક અનુભવ અને જરૂરી સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે માળખાકીય સહાય મજબૂત કરવામાં આવશે.
રાષ્ટ્રીય રમતગમત મહાસંઘોને વધારાની સહાય મળવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓ, તાલીમ શિબિરો અને ખેલાડીઓની તૈયારી માટે વધુ સંસાધનો ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે.
‘પીએમ સૂર્ય ઘર’ નહીં, ‘પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના’
કેબિનેટના નિર્ણય અંગે ફેલાયેલી કેટલીક પ્રાથમિક વિગતોમાં ‘પીએમ સૂર્ય ઘર યોજના’નું નામ લેવામાં આવ્યું હતું. જોકે સત્તાવાર જાહેરાત અનુસાર મંત્રીમંડળે પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના—PM-SSYને મંજૂરી આપી છે.
આ યોજના હેઠળ ઊર્જા સંગ્રહ પ્રણાલી સાથે ફ્લોટિંગ સોલાર ફોટોવોલ્ટેઇક પ્રોજેક્ટ વિકસાવવામાં આવશે. યોજના માટે કુલ ₹5,070 કરોડનો નાણાકીય ખર્ચ મંજૂર કરવામાં આવ્યો છે.
ફ્લોટિંગ સોલાર પ્રોજેક્ટમાં જમીનના બદલે ડેમ, જળાશય અથવા અન્ય મોટા જળસ્ત્રોતોની સપાટી પર સોલાર પેનલ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. તેનાથી જમીનની જરૂરિયાત ઘટે છે અને ઉપલબ્ધ જળાશયોનો ઊર્જા ઉત્પાદન માટે ઉપયોગ કરી શકાય છે.
યોજનામાં ઊર્જા સંગ્રહ પ્રણાલીનો સમાવેશ હોવાથી સોલાર ઊર્જાને સંગ્રહિત કરીને જરૂરિયાતના સમયે વીજળી પુરવઠામાં ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવાનો પણ હેતુ છે. આ યોજનાથી દેશની નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતામાં વધારો, કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો અને સ્વચ્છ ઊર્જા આધારિત વીજ ઉત્પાદનને વેગ મળવાની અપેક્ષા છે.
₹84,084 કરોડની ‘સમુદ્ર મંથન’ યોજનાને મંજૂરી
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ‘સમુદ્ર મંથન’—રાષ્ટ્રીય અપતટીય સંશોધન યોજનાને પણ મંજૂરી આપી છે. આ યોજના માટે ₹84,084 કરોડનો વિશાળ નાણાકીય ખર્ચ મંજૂર કરવામાં આવ્યો છે.
આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ ભારતના સમુદ્રી અને અપતટીય વિસ્તારોમાં તેલ તથા કુદરતી ગેસ જેવા ઊર્જા સંસાધનોની શોધને ઝડપી બનાવવાનો છે. ભારત પાસે વિશાળ દરિયાકિનારો અને વિશિષ્ટ આર્થિક ક્ષેત્ર હોવાથી દરિયાઈ સંસાધનોનું સંશોધન ઊર્જા સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
યોજનાથી આધુનિક સર્વેક્ષણ, ભૂગર્ભીય અભ્યાસ, ડેટા સંગ્રહ અને સંભવિત ઊર્જા ક્ષેત્રોની ઓળખ માટે જરૂરી ક્ષમતાઓમાં વધારો થઈ શકે છે.
દેશમાં કાચા તેલ અને કુદરતી ગેસની સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા વધે તો આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે તેના વાસ્તવિક લાભ સંશોધનના પરિણામો અને નવા ઊર્જા ભંડારોની શોધ પર આધારિત રહેશે.
ખેડૂતો, ખેલાડીઓ અને ઊર્જા ક્ષેત્ર પર સીધી અસર
કેબિનેટના ચાર નિર્ણયો અલગ-અલગ ક્ષેત્રોને આવરી લેતા હોવા છતાં તેમનો વ્યાપક હેતુ દેશના સામાજિક અને આર્થિક વિકાસને મજબૂત બનાવવાનો છે.
PM-KISAN યોજનાથી ખેડૂતોને નિયમિત આવક સહાય ચાલુ રહેશે. ખેલો ઇન્ડિયાની નવી વ્યવસ્થાથી ખેલાડીઓ અને રમતગમત સંસ્થાઓને વધુ સારી તાલીમ અને માળખાકીય સહાય મળી શકે છે.
સૂર્ય સરોવર યોજનાથી દેશમાં ફ્લોટિંગ સોલાર ઊર્જા અને બેટરી સ્ટોરેજને પ્રોત્સાહન મળશે, જ્યારે સમુદ્ર મંથન યોજના ભારતના ઊર્જા સંસાધનોની શોધ અને બ્લૂ ઇકોનોમીના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત ઊર્જા તરફ સરકારનું ધ્યાન
પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના અને સમુદ્ર મંથન યોજના ઊર્જા ક્ષેત્રના બે અલગ પરંતુ મહત્વપૂર્ણ પાસાંને આવરી લે છે.
સૂર્ય સરોવર યોજના નવીનીકરણીય ઊર્જા અને ઊર્જા સંગ્રહ પર કેન્દ્રિત છે. બીજી તરફ સમુદ્ર મંથન યોજના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં પરંપરાગત ઊર્જા સંસાધનોની શોધને પ્રોત્સાહન આપે છે.
આ બંને યોજનાઓનો સંયુક્ત હેતુ દેશમાં ઊર્જાની ઉપલબ્ધતા વધારવા, આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવાનો છે.
સત્તાવાર જાહેરાતમાં કયા ચાર નિર્ણય લેવાયા?
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની બેઠકમાં મંજૂર થયેલા ચાર મુખ્ય નિર્ણયો આ મુજબ છે:
- PM-KISAN યોજનાને 2026-27થી 2030-31 સુધી ચાલુ રાખવા ₹3.15 લાખ કરોડની મંજૂરી
- સુધારેલી ખેલો ઇન્ડિયા યોજના અને રાષ્ટ્રીય રમતગમત મહાસંઘોની સહાયમાં વધારો
- ₹5,070 કરોડની પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજનાને મંજૂરી
- ₹84,084 કરોડની સમુદ્ર મંથન—રાષ્ટ્રીય અપતટીય સંશોધન યોજનાને મંજૂરી
આ ચારેય નિર્ણયો 31 જુલાઈ 2026ના રોજ કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
