કોંગ્રેસના પૂર્વ સાંસદ અને 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો સંબંધિત કેસોમાં દોષિત ઠરેલા સજ્જન કુમારનું ગુરુવાર, 20 ઑગસ્ટ 2026ના રોજ નિધન થયું છે. તેઓ 80 વર્ષના હતા. હોસ્પિટલના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર સજ્જન કુમારને દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં લાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેમને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા. તેઓ તિહાર જેલમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહ્યા હતા.
સજ્જન કુમારના નિધનનું ચોક્કસ કારણ હાલ હોસ્પિટલ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. અહેવાલો મુજબ તેઓ સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા હતા. તેમના નિધનની જાણ થતાં પરિવારના સભ્યો હોસ્પિટલ પહોંચ્યા હતા.
કોણ હતા સજ્જન કુમાર?
સજ્જન કુમાર દિલ્હીના એક સમયના પ્રભાવશાળી કોંગ્રેસ નેતા હતા. તેમનો જન્મ 23 સપ્ટેમ્બર, 1945ના રોજ થયો હતો. તેમણે સ્થાનિક રાજકારણથી પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી અને બાદમાં રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં મહત્વનું સ્થાન મેળવ્યું.
તેઓ ત્રણ વખત લોકસભાના સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા હતા. 1980, 1991 અને 2004ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેમણે વિજય મેળવ્યો હતો અને લાંબા સમય સુધી બાહ્ય દિલ્હી વિસ્તારની રાજનીતિમાં તેમનો પ્રભાવ રહ્યો હતો.
કોંગ્રેસ સંગઠનમાં પણ તેઓ મહત્વના પદો પર રહ્યા હતા. જોકે 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો સંબંધિત કેસોએ તેમની રાજકીય કારકિર્દી અને જાહેર છબીને ગંભીર રીતે અસર કરી હતી.
1984ના શીખ વિરોધી રમખાણોના કેસમાં થઈ હતી આજીવન કેદ
31 ઑક્ટોબર, 1984ના રોજ પૂર્વ વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ દિલ્હીમાં શીખ સમુદાય વિરુદ્ધ વ્યાપક હિંસા ફાટી નીકળી હતી. આ રમખાણો સાથે જોડાયેલા અનેક કેસોમાં વર્ષો સુધી તપાસ અને કાનૂની કાર્યવાહી ચાલી હતી.
સજ્જન કુમાર સામે પણ ટોળાને ઉશ્કેરવા અને શીખોની હત્યા સાથે જોડાયેલા ગંભીર આરોપો લાગ્યા હતા. 17 ડિસેમ્બર, 2018ના રોજ દિલ્હી હાઈકોર્ટે તેમને દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિલ્હીના રાજનગર-પાલમ વિસ્તારમાં પાંચ શીખોની હત્યા અને ગુરુદ્વારાને આગ લગાડવા સંબંધિત કેસમાં દોષિત ઠેરવ્યા હતા.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે તેમને આ કેસમાં આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી. ત્યારબાદ તેમણે કોંગ્રેસના પ્રાથમિક સભ્યપદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું અને તેઓ જેલમાં સજા ભોગવી રહ્યા હતા.
2025માં બીજા કેસમાં પણ દોષિત ઠર્યા
સજ્જન કુમાર સામે 1984ના રમખાણો સંબંધિત એકથી વધુ કેસ ચાલ્યા હતા. ફેબ્રુઆરી 2025માં દિલ્હીની રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટે તેમને સરસ્વતી વિહાર વિસ્તારમાં જસવંત સિંહ અને તેમના પુત્ર તરુણદીપ સિંહની હત્યા સાથે જોડાયેલા કેસમાં પણ દોષિત ઠેરવ્યા હતા.
આ કેસમાં પણ તેમને આજીવન કેદની સજા આપવામાં આવી હતી. એટલે તેમના મૃત્યુ સમયે તેઓ 1984ના રમખાણો સંબંધિત કેસોમાં મળેલી આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહ્યા હતા.
કેટલાક કેસોમાં મળી હતી રાહત
1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો સાથે જોડાયેલા તમામ કેસોમાં સજ્જન કુમારને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા નહોતા. કેટલાક અલગ કેસોમાં અદાલતોએ તેમને પુરાવાના અભાવે નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.
તેથી સજ્જન કુમાર સામે ચાલેલા અલગ-અલગ કેસોને એકસમાન માનવા યોગ્ય નથી. તેઓ જે કેસોમાં દોષિત ઠર્યા હતા તેમાં અદાલતે અલગથી પુરાવા અને સાક્ષીઓના આધારે ચુકાદા આપ્યા હતા.
લાંબી રાજકીય કારકિર્દી બાદ કાનૂની કેસોથી ઘેરાયા
સજ્જન કુમાર એક સમયે દિલ્હીમાં કોંગ્રેસના મજબૂત જનાધાર ધરાવતા નેતાઓમાં ગણાતા હતા. ત્રણ વખત લોકસભામાં પહોંચ્યા બાદ પણ તેમની રાજકીય ઓળખ પર 1984ના રમખાણોના આરોપો સતત હાવી રહ્યા.
2018માં દિલ્હી હાઈકોર્ટ દ્વારા દોષિત જાહેર થયા બાદ તેમની સક્રિય રાજકીય કારકિર્દીનો અંત આવ્યો હતો. ત્યારથી તેઓ તિહાર જેલમાં સજા ભોગવી રહ્યા હતા.
સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં નિધન
20 ઑગસ્ટ 2026ના રોજ સજ્જન કુમારને દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા. હોસ્પિટલ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર તેમને મૃત હાલતમાં હોસ્પિટલ લાવવામાં આવ્યા હતા. તેમના મૃત્યુનું તાત્કાલિક કારણ સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.
સજ્જન કુમારનું નિધન તેમની લાંબી અને વિવાદાસ્પદ રાજકીય તથા કાનૂની સફરનો અંત છે. એક તરફ તેઓ ત્રણ વખતના લોકસભા સાંસદ અને દિલ્હીના પ્રભાવશાળી કોંગ્રેસ નેતા તરીકે ઓળખાયા, તો બીજી તરફ 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણોના કેસોમાં મળેલી સજાએ તેમની રાજકીય વારસાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યો.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
