બનાસકાંઠા જિલ્લાના જૂના ડીસામાં વિકસાવવામાં આવી રહેલા ડેઝર્ટ થીમ આધારિત ઝૂઓલોજિકલ પાર્કમાં વિશ્વ કક્ષાની ડ્રાઇવ-થ્રુ નાઇટ સફારી શરૂ કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ થઈ છે. આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટને સેન્ટ્રલ ઝૂ ઓથોરિટીની મંજૂરી મળ્યા બાદ હવે પાર્કને વિશેષ આકર્ષણો સાથે વિકસાવવાની કામગીરી આગળ વધશે. અંદાજે ₹542.14 કરોડના ખર્ચે 103 હેક્ટર વિસ્તારમાં તૈયાર થનારો આ ઝૂ પ્રવાસન ક્ષેત્રે બનાસકાંઠા અને ઉત્તર ગુજરાત માટે મહત્વનું કેન્દ્ર બની શકે છે.
રાતના અંધકારમાં સિંહ અને દીપડાને નજીકથી જોવાનો રોમાંચ
જૂના ડીસાના આ ઝૂની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની ડ્રાઇવ-થ્રુ નાઇટ સફારી રહેશે. સહેલાણીઓ ખાસ વાહનમાં બેસીને રાત્રિના સમયે સફારી કરી શકશે અને સિંહ, દીપડા સહિતના વન્યપ્રાણીઓને તેમના કુદરતી વાતાવરણને અનુરૂપ વિસ્તારમાં નજીકથી નિહાળી શકશે.
રાત્રિના સમયે વન્યજીવોની પ્રવૃત્તિ અને સમગ્ર સફારી રૂટને ધ્યાનમાં રાખીને વિશેષ પ્રકારની લાઇટિંગ વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની યોજના છે. તેનો હેતુ સહેલાણીઓને રોમાંચક અનુભવ આપવાની સાથે પ્રાણીઓ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ જાળવી રાખવાનો રહેશે.
₹542.14 કરોડના ખર્ચે 103 હેક્ટરમાં બનશે વિશાળ ઝૂ
આ સમગ્ર ઝૂઓલોજિકલ પાર્કનો અંદાજિત ખર્ચ ₹542.14 કરોડ છે અને તેને આશરે 103 હેક્ટર વિસ્તારમાં વિકસાવવામાં આવશે. પ્રોજેક્ટમાં ડેઝર્ટ થીમને કેન્દ્રમાં રાખીને વન્યજીવો માટે અલગ-અલગ હેબિટેટ, પ્રવાસીઓ માટે આધુનિક સુવિધાઓ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવાની યોજના છે.
પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ જૂના ડીસાનું આ પાર્ક ભારતના વન્યજીવ અને ઇકો-ટુરિઝમ ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ ડેસ્ટિનેશન તરીકે ઊભરી શકે છે. નાઇટ સફારીના કારણે દિવસની સાથે રાત્રિના પ્રવાસનને પણ પ્રોત્સાહન મળવાની સંભાવના છે.
ભારતનું પ્રથમ નાઇટ સફારી ઝૂ બનવાનો દાવો
આ પ્રોજેક્ટને ભારતના પ્રથમ નાઇટ સફારી ઝૂ તરીકે વિકસાવવાની યોજના છે. પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલી માહિતી મુજબ, થાઈલેન્ડ, સિંગાપોર, ચીન અને ઇન્ડોનેશિયામાં આવેલા નાઇટ સફારી પ્રોજેક્ટ્સ બાદ જૂના ડીસાનો આ પ્રોજેક્ટ વિશ્વના પસંદગીના નાઇટ સફારી ડેસ્ટિનેશનમાં સ્થાન મેળવી શકે છે.
આ કારણે ગુજરાતના પ્રવાસન નકશા પર બનાસકાંઠાનું મહત્વ વધુ વધવાની અપેક્ષા છે. ખાસ કરીને દેશ-વિદેશમાંથી વાઇલ્ડલાઇફ ટુરિઝમમાં રસ ધરાવતા પ્રવાસીઓ માટે આ એક નવું આકર્ષણ બની શકે છે.
ડીસા એરપોર્ટથી માત્ર 12 કિમી દૂર નાઇટ સફારી
આ પ્રોજેક્ટની બીજી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા તેની એર કનેક્ટિવિટી છે. નાઇટ સફારીનું સ્થળ ડીસા એરપોર્ટથી આશરે 12 કિલોમીટર દૂર હોવાનું જણાવાયું છે. ભારત સરકારે 3 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ ડીસા એરફોર્સ સ્ટેશનને સિવિલ-મિલિટરી એરપોર્ટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાની મંજૂરી આપી હોવાનું જણાવાયું છે.
અહીં આશરે 3.3 કિલોમીટર લાંબો રનવે આવેલો છે. ભવિષ્યમાં નાગરિક ફ્લાઇટ કનેક્ટિવિટી વિકસે તો દેશના અન્ય વિસ્તારોમાંથી આવતા પ્રવાસીઓ માટે જૂના ડીસાની નાઇટ સફારી સુધી પહોંચવું વધુ સરળ બની શકે છે. તેનાથી બનાસકાંઠામાં હોટેલ, ટ્રાન્સપોર્ટ, સ્થાનિક વ્યવસાય અને પ્રવાસન આધારિત રોજગારીને પણ પ્રોત્સાહન મળવાની શક્યતા છે.
રણની વચ્ચે મળશે ‘રેઇન ફોરેસ્ટ’નો અનોખો અનુભવ
ડેઝર્ટ થીમ હોવા છતાં આ ઝૂની અંદર રેઇન ફોરેસ્ટ બાયોમ તૈયાર કરવાની વિશેષ યોજના છે. એટલે કે એક જ પાર્કમાં પ્રવાસીઓને રણ અને ગાઢ હરિયાળા વર્ષાવન જેવા બે તદ્દન અલગ કુદરતી વાતાવરણનો અનુભવ મળી શકશે.
રેઇન ફોરેસ્ટ બાયોમમાં હરિયાળી, ભેજવાળું વાતાવરણ અને વર્ષાવનને અનુરૂપ વનસ્પતિ ઊભી કરવામાં આવશે. અહીં રેઇન ફોરેસ્ટ ઇકોસિસ્ટમ સાથે સંકળાયેલા પસંદગીના પશુ-પક્ષીઓને રાખવાની પણ યોજના છે. પરિણામે રણની સૂકી જમીન અને ગરમી વચ્ચે પ્રવાસીઓને ગાઢ હરિયાળા જંગલ જેવો અનુભવ મળી શકશે.
83 પ્રજાતિઓના 2700 પ્રાણી-પક્ષીઓનું બનશે સરનામું, રાત્રિ સફારી મુખ્ય આકર્ષણ
આ ઝૂઓલોજિકલ પાર્કની મુખ્ય વિશેષતા તેની વિશ્વકક્ષાની નાઇટ સફારી હશે, જ્યાં સૂર્યાસ્ત પછી મુલાકાતીઓ ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવેલા એન્ક્લોઝરમાં નિશાચર પ્રાણીઓને નિહાળી શકશે. પ્રોજેક્ટમાં એક અલગ ‘ડે ઝૂ’ અને નાઇટ સફારી માટેના 5 સમર્પિત એન્ક્લોઝર હશે. અહીં કુલ 83 પ્રજાતિઓના આશરે 2700 દેશી અને વિદેશી પશુ-પક્ષીઓને રાખવામાં આવશે.
ભારતીય, આફ્રિકન અને ઓસ્ટ્રેલિયન રણના પ્રાણીઓનું અનોખું સંગમ
અગ્ર મુખ્ય વન સંરક્ષક (વન્યજીવ) ડો. જયપાલ સિંઘના જણાવ્યા અનુસાર, આ પાર્કમાં વિવિધ પ્રદેશોના પ્રાણીઓ જોવા મળશે. જેમાં…
- ભારતીય પ્રાણીઓ: ચિંકારા, કાળિયાર, ભારતીય ઘૂડખર, એશિયાટીક સિંહ, દીપડા, શાહુડી, સસલું, શેળો, ડેઝર્ટ હેર, રીંછ, કેરેકલ, ભારતીય વરુ, શિયાળ, ઝરખ અને ભારતીય રણ લોમડી.
- આફ્રિકન રણના પ્રાણીઓ: એંગોલન જિરાફ, ગ્રેવીઝ ઝેબ્રા, સિમિતાર ઓરિક્સ, આફ્રિકન કુડુ સ્પ્રિંગબોક, અદ્રા ગેઝેલ, બ્લેક રાઇનોસરોસ, ચિમ્પાન્ઝી, મીરકાટ, આફ્રિકન ચિત્તો, આફ્રિકન સિંહ, ફેનેક ફોક્સ, બેટ-ઇયર્ડ ફોક્સ અને શાહમૃગ.
- ઓસ્ટ્રેલિયન પ્રાણીઓ: કાંગારૂ, એમુ અને વોલાબી.
- અન્ય આકર્ષણો: રેપ્ટાઇલ સફારી, રેઇન ફોરેસ્ટ બાયોમ, એક્વેરિયમ, બટરફ્લાય પાર્ક, સરિસૃપ ઘર, અને સોવેનિયર શોપ.
આ વિસ્તારની જમીન અગાઉ બંજર અને ગૌચર સ્વરૂપની હતી. વન વિભાગના આ વિશેષ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત અહીં હરિયાળી વિકસાવવા માટે મોટા પાયે વૃક્ષારોપણ કરવામાં આવ્યું છે. અત્યાર સુધીમાં આશરે 16 હજાર ફૂલ અને ફળ આપતાં વૃક્ષોનો ઉછેર કરવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે.
આ વૃક્ષો ભવિષ્યમાં પાર્ક માટે ગ્રીન કવર વધારવાની સાથે પક્ષીઓ અને અન્ય પ્રાણીઓ માટે અનુકૂળ પર્યાવરણ ઊભું કરવામાં પણ મદદરૂપ થઈ શકે છે.
સોલર એનર્જીથી રેઇન વોટર હાર્વેસ્ટિંગ સુધી ગ્રીન ટેક્નોલોજી
પ્રોજેક્ટને શક્ય તેટલો પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવવા માટે વિવિધ ગ્રીન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની યોજના છે. તેમાં સોલર એનર્જી, રેઇન વોટર હાર્વેસ્ટિંગ અને ગ્રીન બફર ઝોન જેવી વ્યવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
પાણીના સંરક્ષણ માટે વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અને પુનઃઉપયોગ મહત્વપૂર્ણ રહેશે, જ્યારે સોલર એનર્જી દ્વારા પાર્કની ઊર્જાની જરૂરિયાતનો એક ભાગ સ્વચ્છ ઊર્જાથી પૂરો કરવાની દિશામાં પ્રયાસ થશે. ગ્રીન બફર ઝોન પાર્કના પર્યાવરણ અને આસપાસના વિસ્તાર વચ્ચે કુદરતી આવરણ તરીકે કામ કરી શકે છે.
બનાસકાંઠાના પ્રવાસન અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને મળી શકે નવી ઓળખ
જૂના ડીસાનો ડેઝર્ટ ઝૂ અને નાઇટ સફારી પ્રોજેક્ટ માત્ર વન્યજીવ સંરક્ષણ પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ ઉત્તર ગુજરાતના પ્રવાસન માટે પણ મોટું આકર્ષણ બની શકે છે. એર કનેક્ટિવિટી, ડ્રાઇવ-થ્રુ નાઇટ સફારી, ડેઝર્ટ થીમ, રેઇન ફોરેસ્ટ બાયોમ અને ઇકો-ફ્રેન્ડલી ટેક્નોલોજીનું સંયોજન તેને અન્ય ઝૂઓથી અલગ ઓળખ આપી શકે છે.
પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ બનાસકાંઠામાં પ્રવાસીઓની સંખ્યા વધે તો હોટેલ-હોસ્પિટાલિટી, ટેક્સી અને ટ્રાન્સપોર્ટ, સ્થાનિક હસ્તકલા, ફૂડ બિઝનેસ અને અન્ય પ્રવાસન આધારિત સેવાઓ માટે નવી તકો સર્જાઈ શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
