Skip to content
બુધવાર, ઓક્ટોબર 28, 2026 Ahmedabad 26°C

આજે વિભાજન વિભીષિકા સ્મૃતિ દિવસ: જાણીએ કારણ અને મહત્વ

આજે વિભાજન વિભીષિકા સ્મૃતિ દિવસ: જાણીએ કારણ અને મહત્વ

આવતીકાલે દેશ 75મો સ્વાતાંત્ર્ય દિવસ ઉજવવા માટે જઈ રહ્યો છે. તે પહેલાં આજે ભારત-પાકિસ્તાનના વિભાજન દરમિયાન ભારતીયોના સંઘર્ષ અને બલિદાનને યાદ કરવા માટે વિભાજન વિભીષિકા સ્મૃતિ દિવસ મનાવવામાં આવશે. ગત વર્ષે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 14 ઓગસ્ટને વિભાજન વિભીષિકા સ્મૃતિ દિવસ તરીકે મનાવવાની ઘોષણા કરી હતી.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એલાન કરતા કહ્યું હતું કે, દેશના વિભાજનની પીડા ક્યારેય ભુલાવી શકાય તેમ નથી. નફરત અને હિંસાના કારણે આપણા લાખો નાગરિકોએ વિસ્થાપિત થવું પડ્યું હતું અને કેટલાય લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. વડાપ્રધાને આશા વ્યક્ત કરતા કહ્યું હતું કે, આ દિવસ ભેદભાવ, વૈમનસ્ય અને દુર્ભાવનાના ઝેરને ખતમ કરવા માટે પ્રેરિત કરશે અને તેનાથી એકતા, સામાજિક સદ્ભાવ અને માનવીય સંવેદના પણ મજબૂત થશે.

આજે દેશ ભાગલા વખતે જીવ ગુમાવેલા લાખો નિર્દોષોને યાદ કરી રહ્યો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ ટ્વિટ કરીને ભાગલા વખતે જીવ ગુમાવનારા લોકોને યાદ કરી શ્રદ્ધાંજલિ પાઠવી હતી તો યુપી સીએમ યોગી આદિત્યનાથે પણ ટ્વિટ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે, વિધ્વંસક મજહબી માનસિકતાના કારણે થયેલા દુઃખદ વિભાજન દરમિયાન લાખો નિર્દોષોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા અને અમાનવીય પીડા સહન કરવી પડી હતી. તેમણે આ હુતાત્માઓને શ્રદ્ધાંજલિ પાઠવી તેમના પરિજનો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી હતી.

વિભાજન વિભીષિકા સ્મૃતિ દિવસ ભારત સરકાર દ્વારા દર વર્ષે 14 ઓગસ્ટે મનાવવામાં આવે છે, જેનો ઉદ્દેશ ભારતની વર્તમાન અને ભવિષ્યની પેઢીઓને 1947ના વિભાજન દરમિયાન થયેલા અપરંપાર દુખ, બલિદાન અને માનવીય દુર્દશાનું સ્મરણ કરાવવાનો છે. આ દિવસને લઈને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રાલયે ગેઝેટમાં જાહેરનામું બહાર પાડ્યું હતું, જે વડાપ્રધાનના 14 ઓગસ્ટ 2021ના એલાન બાદ અમલમાં આવ્યું. 14 ઓગસ્ટ 1947 એ એવો દિવસ હતો જ્યારે એક બાજુ ભારત સ્વતંત્ર થવા જઈ રહ્યું હતું, તો બીજી બાજુ દેશના બે ટુકડા થવાની કરુણ ઘટના બની. વિભાજન બાદ પશ્ચિમ અને પૂર્વ તરફના કેટલાક વિસ્તારોને અલગ કરી પાકિસ્તાન નામનું ઇસ્લામિક રાષ્ટ્ર બનાવાયું, જેમાંથી પૂર્વ પાકિસ્તાન 1971ના યુદ્ધ પછી બાંગ્લાદેશ તરીકે સ્વતંત્ર બન્યું.

વિભાજનથી ઇતિહાસનું સૌથી મોટું સ્થળાંતરણ થયું, જેમાં આશરે દોઢ કરોડ લોકોએ પોતાનું ઘર, જમીન-મકાન, વ્યવસાય અને જીવનનું બધું જ છોડીને રાતોરાત સલામતી માટે ભાગવું પડ્યું. ખાસ કરીને પંજાબ અને બંગાળ રાજ્યઓમાં, જેની સરહદ પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલી હતી, લોકો પર અત્યંત ભયંકર અસર પડી. લાખો નિર્દોષ લોકોનું જીવતદાન થયું, મહિલાઓ પર અત્યાચાર થયા, બાળકો અનાથ બન્યા, વૃદ્ધો ઘરવિહોણા થયા, અને અનેક પરિવારો સદંતર તૂટી પડ્યા. અંદાજે 20 લાખથી વધુ લોકો હિંસાના શિકાર બન્યા, જ્યારે શરણાર્થીઓ ભરેલી ટ્રેનો લોહીથી લથબથ હાલતમાં ભારતમાં પહોંચી.

તે સમયના સાંપ્રદાયિક રમખાણો બંગાળ, બિહાર, પંજાબ સહિતના વિસ્તારોમાં ફાટી નીકળ્યા. હિંસાની ભયંકરતા એટલી હતી કે અનેક ગામો ખાલી થઈ ગયા અને અનેક વિસ્તારો માનવીય શોકમાં ગરકાવ થઈ ગયા. આ દિવસ એ યાદ અપાવે છે કે સ્વતંત્રતાનો માર્ગ માત્ર આનંદ અને ઉજવણીનો નહોતો, પણ તેમાં અનેક બલિદાનો અને દુઃખદ કથાઓ છુપાયેલી છે. તેથી દર વર્ષે 14 ઓગસ્ટે વિભાજન વિભીષિકા સ્મૃતિ દિવસ મનાવી, ભારત તે સમયના પીડિતોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરે છે, ભલે પાકિસ્તાન એ જ તારીખને પોતાનો સ્વતંત્રતા દિવસ તરીકે ઉજવે.

 

અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો

हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे

Like, Share and Subscribe our YouTube channel

🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom-Gujarat

🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom

Filed under Gujarat

Share this story

Latest News

View all
All latest news

Explore Districts

News from every corner of Gujarat.