અયોધ્યામાં ભવ્ય રામ મંદિરનું નિર્માણ એન્જિનિયરિંગ અને પરંપરાગત ભારતીય કલા-શિલ્પનું અનોખું સંમિશ્રણ સાબિત થઈ રહ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે આ મંદિરના નિર્માણમાં ક્યાંય લોખંડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી અને સમગ્ર રચના માત્ર પથ્થરોથી જ ઊભી કરવામાં આવી રહી છે. આ એન્જિનિયરિંગ પદ્ધતિ એટલી અદ્વિતીય છે કે હવે IIT રૂરકી અને સેન્ટ્રલ બિલ્ડિંગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (CBRI), રૂરકીના અભ્યાસક્રમમાં તેને સામેલ કરવાનો વિચાર ચાલી રહ્યો છે, જેથી ભારતના એન્જિનિયરો તથા વિદ્યાર્થીઓને આ પ્રોજેક્ટમાંથી પ્રેરણા મળે અને તેઓ પરંપરા અને આધુનિક ટેક્નોલોજીના મિશ્રણને સારી રીતે સમજી શકે. CBRI દેશમાં બિલ્ડિંગ સાયન્સ અને કન્સ્ટ્રક્શન ટેક્નોલોજીના સંશોધન અને વિકાસમાં અગ્રણી સંસ્થા ગણાય છે, અને રામ મંદિરનો આ અભૂતપૂર્વ પ્રોજેક્ટ તેમના અભ્યાસ માટે જીવંત ઉદાહરણ બની રહેશે.
શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્રે છેલ્લા ત્રણ દિવસથી ચાલેલી બેઠકોમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે મંદિરના નિર્માણના છેલ્લા પાંચ વર્ષ દરમ્યાન થયેલા તમામ કામનું વિડિયો ફૂટેજ IIT અને દિલ્હીની કન્સ્ટ્રક્શન રિસર્ચ સેન્ટરને સોંપવામાં આવશે. આ ફૂટેજનો ઉપયોગ અભ્યાસક્રમ અને સંશોધન માટે થવા ઉપરાંત એક વિશાળ ડોક્યુમેન્ટરી બનાવવામાં આવશે, જેમાં મંદિરની શરૂઆતથી લઈને તેની વર્તમાન સ્થિતિ સુધીની સમગ્ર યાત્રા ટાઇમ-લેપ્સ ફૂટેજ દ્વારા દર્શાવવામાં આવશે. મંદિર ટ્રસ્ટે આ તમામ ફૂટેજને પોતાની બૌદ્ધિક મિલકત (Intellectual Property) તરીકે જાહેર કર્યો છે અને ભવિષ્યમાં તેને વૈશ્વિક સ્તરે એન્જિનિયરિંગ અને આર્કિટેક્ચર અભ્યાસ માટે રજૂ કરવાનો વિચાર છે.
મંદિરના નિર્માણ સ્થળે 5 અદ્યતન ટાઇમ-લેપ્સ કેમેરા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે, જે દરેક તબક્કાનું નિર્માણ કાર્ય સતત રેકોર્ડ કરી રહ્યા છે. ખોદકામ, માટી પરીક્ષણ, પ્લિન્થની ઊંચાઈ, પથ્થર કટિંગ અને મૂર્તિ સ્થાપન જેવા દરેક મહત્વપૂર્ણ તબક્કાની નોંધણી કરવામાં આવી રહી છે. સમિતિના અધ્યક્ષ નૃપેન્દ્ર મિશ્રાએ જણાવ્યું કે, મંદિરના નીચલા પ્લિન્થ પર સ્થાપિત થનાર કુલ 90 મૂર્તિઓમાંથી 85 મૂર્તિઓ આવી પહોંચી છે, જેમાંથી કેટલીક 3D કોતરણીવાળી અનોખી મૂર્તિઓ છે. આ મૂર્તિઓ મંદિરને માત્ર આર્કિટેક્ચરલ જ નહીં પરંતુ સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ પણ વિશેષ બનાવશે.
આ સાથે જ નિર્માણ સમિતિએ અસ્થાયી મંદિર ખાતે બનેલા સ્મારકો તથા શહીદોની યાદમાં લગાવવામાં આવેલા ગ્રેનાઇટ પિલરોનું નિરીક્ષણ કર્યું છે. મંદિરનું મોટાભાગનું નિર્માણ કાર્ય ઓક્ટોબર 2025 સુધી પૂરું થઈ જશે, જ્યારે સમગ્ર પરિસરનું કામ ડિસેમ્બર 2025 સુધી પૂર્ણ કરવાની યોજના છે. મંદિરની સુંદરતા વધારવા માટે ફેસડે લાઇટિંગની પણ યોજના ઘડી છે. ત્રણ અલગ-અલગ કંપનીઓ દ્વારા લાઇટિંગ ડેમોન્સ્ટ્રેશન કરાવવામાં આવશે, જેમાંથી અંતિમ તબક્કે હાઇબ્રિડ મોડેલ અથવા લીનિયર લાઇટિંગ પસંદ કરવામાં આવશે. આ પરિયોજનાનો અંદાજિત ખર્ચ 8 થી 10 કરોડ રૂપિયા સુધીનો રહેશે, જે મંદિરને રાત્રે પણ ભવ્ય તેજસ્વી રૂપ આપશે.
આ રીતે, રામ મંદિરનું નિર્માણ માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું પ્રતિક નથી, પરંતુ ભારતના એન્જિનિયરિંગ, આર્કિટેક્ચર અને વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ માટે એક જીવંત પ્રયોગશાળા બની ગયું છે. ભવિષ્યના એન્જિનિયરો માટે આ પ્રોજેક્ટ એક એવી કિસ્સા-અધ્યયન (case study) સાબિત થશે, જેમાં પરંપરાગત કૌશલ્ય અને આધુનિક સંશોધનનો અનોખો સમન્વય જોવા મળે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
