અમેરિકા સાથે વૈશ્વિક વેપાર સંબંધી તણાવ એક નવા પડાવે પહોંચ્યો છે, કારણ કે અમેરિકા ના પૂર્વ અને હાલના રિપબ્લિકન ઉમેદવાર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એક વખત ટેરિફ યુદ્ધની ઘોષણા કરી છે. 8 જુલાઈ 2025ના રોજ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ’ પર પોસ્ટ કરીને જણાવ્યું કે 1 ઓગસ્ટ 2025થી BRICS દેશોના ઉત્પાદનો પર વધારાના 10% ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવશે, અને કોઈપણ દેશને કોઈ પ્રકારની છૂટ આપવામાં નહીં આવે. તેમણે ખાસ કરીને BRICS દેશોને લક્ષ્ય બનાવીને કહ્યું કે “આ દેશો અમેરિકા વિરુદ્ધ સંગઠિત અર્થતંત્ર ગઠિત કરી રહ્યા છે” અને તેમનું સાથ Americ First નીતિને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ટ્રમ્પના નિવેદન મુજબ, કેટલીક વ્યાપાર નીતિઓના ભાગરૂપે તાંબા (Copper) પર 50% ટેરિફ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનો પર 200% ટેરિફ લાદવામાં આવશે.
આ નિર્ણય માત્ર આર્થિક અસર નથી કરતી, પણ વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકારણ પર પણ તેનું ઊંડું પ્રતિબિંબ પડે તેવા સંકેતો છે. BRICS સંગઠન – જેમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકા સહિત અન્ય નવા દેશોનો પણ સમાવેશ થયો છે – તેને ટ્રમ્પે ‘અમેરિકા વિરોધી ગઠબંધન’ ગણાવ્યું છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદનને પગલે BRICS દેશોએ પણ જવાબ આપવાનું શરૂ કર્યું છે. BRICS નેતાઓએ અમેરિકાની નીતિઓને “અનિરીક્ષિત અને વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિરતા માટે ઘાતક” ગણાવ્યું છે.
વિશેષતા એ છે કે ભારત BRICSનો મહત્વનો સભ્ય છે અને હાલમાં અમેરિકા સાથે વ્યાપાર સંધિના અંતિમ તબક્કામાં છે. ભારતે અમેરિકાને ફાઇનલ ડ્રાફ્ટ મોકલી દીધો છે અને આશરે $150-200 બિલિયનના વેપાર કરાર પર ચર્ચા ચાલી રહી છે. એવા સમયે ટ્રમ્પના આ ટેરિફ ધમકીઓ ભારત અને અમેરિકાની ટ્રેડ ડીલ પર પણ અસર કરી શકે છે.
ટ્રમ્પના નિર્ણયથી વૈશ્વિક બજારમાં પણ ઉથલપાથલ સર્જાઈ છે. કાચા માલની કિંમતોમાં વધારો થયો છે, સેન્સેક્સ અને ડાઉ જોન્સ જેવા ઇન્ડેક્સમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ જાહેરાતથી એ પણ સ્પષ્ટ થાય છે કે ટ્રમ્પ ફરીથી પોતાની ‘પ્રોટેક્શનિસ્ટ’ નીતિ પર પાછા ફરવાની તૈયારીમાં છે, જેમાં ઘરેલું ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપીને વિદેશી કંપનીઓ પર ટેરિફનો ભાર મૂકવામાં આવે છે.
સંક્ષિપ્તમાં કહીએ તો, ટ્રમ્પનું આ પગલું BRICS સમૂહ સાથે સાથે સમગ્ર વિશ્વ માટે એક નવો વેપાર સંકટ ઉભું કરી શકે છે. ભારત જેવી વિકસિત અર્થવ્યવસ્થાઓ માટે આવતીકાલની વ્યૂહરચના ટ્રમ્પની ટેરિફ પોલિસીથી વધુ જટિલ બની રહી છે.
