અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચેના તણાવના માહોલમાં હવે ભારત સીધું નિશાન બન્યું છે. રશિયા પાસેથી ક્રૂડ તેલની ખરીદી બદલ અમેરિકાએ ભારત પર 50% ટેરિફ લાદવાનો કડક નિર્ણય કર્યો છે, જ્યારે ચીન સહિતના અન્ય દેશો પણ રશિયન તેલના મોટા ખરીદદારો હોવા છતાં તેઓ પર આવો દંડાત્મક ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવ્યો નથી. આ કારણે ભારત-અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી વેપાર વાટાઘાટો અચાનક અટકી ગઈ છે અને બંને દેશો વચ્ચે નવા તણાવનું વાતાવરણ સર્જાયું છે. વોશિંગ્ટનના દલીલ મુજબ, રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારવું અત્યંત આવશ્યક છે, કેમ કે તે જ એક માત્ર રસ્તો છે જે મૉસ્કોને યુક્રેન વિરુદ્ધના યુદ્ધમાંથી પાછળ ખેંચી શકે.
અમેરિકા આ મુદ્દે પોતાના G7 સાથી દેશોને પણ દબાણમાં લઈ રહ્યું છે. 12 સપ્ટેમ્બરે યોજાયેલી G7 નાણામંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટ અને ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ જેમીસન ગ્રીરે સ્પષ્ટ કર્યું કે મૉસ્કો સાથે વ્યાપાર કરતી બધી જ અર્થવ્યવસ્થાઓ પર ટેરિફ લાદવો જરૂરી છે. ખાસ કરીને ભારત અને ચીનનું નામ લઈને તેમણે કહ્યું કે આ દેશો રશિયાના મુખ્ય આવક સ્ત્રોત છે, જેના કારણે ક્રેમલિન યુદ્ધ ચાલુ રાખી શકે છે. જો આ આવક કાપી નાખવામાં આવશે તો જ યુક્રેન પરનો દબાણ ઘટશે અને શાંતિ સ્થાપના શક્ય બનશે.
કેનેડાના નાણામંત્રી ફ્રાંસોઇસ-ફિલિપ શેમ્પેનની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી આ બેઠકમાં ફક્ત ટેરિફ જ નહીં પરંતુ યુક્રેનની સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે નવા આર્થિક પગલાંઓ પર પણ ચર્ચા થઈ હતી. જેમાં રશિયાની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિને ઉપયોગમાં લેવા અંગેના પ્રસ્તાવ પણ સામેલ હતા. આ ચર્ચામાં યુરોપિયન દેશોએ સાવચેતીપૂર્વક વલણ દાખવ્યું, કારણ કે તેમનો ઊર્જા સુરક્ષા પર સીધો અસર થાય છે.
ખાસ બાબત એ છે કે અમેરિકાએ ટેરિફ લાદવામાં દ્વિધા દાખવી છે. ચીન રશિયા પાસેથી મોટા પાયે તેલ ખરીદે છે, છતાં તેના પર કોઈ દંડાત્મક કર લાગુ કરવામાં આવ્યો નથી. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકાની નીતિમાં ભૂરાજકીય હિસાબો વધુ મહત્વના છે. ભારતને નિશાન બનાવવાથી ન માત્ર ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો પર વિપરીત અસર પડી રહી છે પરંતુ વ્યાપક સ્તરે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં અસ્થિરતા સર્જાઈ શકે છે.
ભારત માટે આ નિર્ણય મોટા આર્થિક આંચકા સમાન છે, કારણ કે રશિયા પાસેથી મળતું સસ્તું ક્રૂડ તેલ તેની ઊર્જા સુરક્ષા માટે આધારસ્તંભ સમાન બન્યું છે. અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા 50% ટેરિફથી ભારતને વિકલ્પ શોધવાની ફરજ પડશે, પરંતુ તેલના વૈશ્વિક ભાવ અને પુરવઠા સાંકળમાં ખલેલ પડવાથી આ સરળ કામ નહીં રહે. વિશ્લેષકો માને છે કે જો આ નિર્ણય અમલમાં રહેશે તો ભારત પોતાની ઊર્જા નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કરશે અને ભૂરાજકીય સંતુલન જાળવવા માટે નવી વ્યૂહરચનાઓ અપનાવશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
