ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) જનરલ અનિલ ચૌહાણે ભારતની સંરક્ષણ વ્યવસ્થાને આધુનિક બનાવવા પર ભાર મૂકતાં સ્પષ્ટ જણાવ્યું કે, આજના યુદ્ધો હવે માત્ર પરંપરાગત શસ્ત્રો અને ભૂતકાળની ટેક્નોલોજીથી નહિ, પરંતુ આવતીકાલની અદ્યતન ટેક્નોલોજીના સહારે જ જીતી શકાય છે. તેઓ UAV અને કાઉન્ટર-અનમેન્ડ એરીયલ સિસ્ટમ્સ (C-UAS)ના સ્વદેશીકરણ અંગે આયોજિત વર્કશોપમાં સંબોધન કરી રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે તાજેતરના યુદ્ધ પરિપ્રેક્ષ્યમાં ટેક્નોલોજીના ઝડપી વિકાસ અને તેની સૈન્યક્ષેત્રમાં અનિવાર્ય ભૂમિકા અંગે ચર્ચા કરી.
CDS ચૌહાણે જણાવ્યું કે ભારતે હવે તેની રણનીતિમાં ફરજિયાત પરિવર્તન લાવવું પડશે, જ્યાં વિદેશી ટેક્નોલોજી પર આધાર ટાળીને આંતરિક, સ્વદેશી ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવે. તેઓએ ચેતવ્યું કે, ટેક્નોલોજીની આયાત ભારતની યુદ્ધ વ્યૂહરચનાને નબળી બનાવી શકે છે, કારણકે વિદેશી નિર્ભરતા કોઇ પણ સંજોગોમાં મર્યાદિત ઢબે કામ આવે છે અને આપત્તિકાળે અવરોધરૂપ બની શકે છે. તેમણે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનવાની અનિવાર્યતા ઉપર ખાસ ભાર મૂક્યો.
તેઓએ મે મહિનામાં ભારતીય સશસ્ત્ર દળો દ્વારા હાથ ધરાયેલા ‘ઓપરેશન સિંદૂર’નો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે પાકિસ્તાન દ્વારા સરહદ ઉપર UAVs અને વિસ્ફોટકો દ્વારા થયેલા હુમલાઓને ભારતીય દળોએ સફળતાપૂર્વક નિષ્ફળ બનાવ્યા હતા. કોઈપણ ડ્રોન ભારતીય સેના કે નાગરિક માળખાને નુકસાન પહોંચાડવામાં સફળ ન થયો. આ ઘટના એ સાબિત કરે છે કે ભારતે સંભવિત હવાઈ જોખમો સામે પ્રતિસાદ આપવાની તૈયારી બતાવી છે, પરંતુ ભવિષ્યના પડકારો માટે વધારે ટેક્નોલોજીકી રીતે સજ્જ થવાની જરૂર છે.
CDS ચૌહાણે તાજેતરના આંતરરાષ્ટ્રીય યુદ્ધ ઉદાહરણો દ્વારા સમજાવ્યું કે ડ્રોન હવે ફક્ત એક શક્યતા નથી રહી, તે રણનીતિક સ્તરે ખરા અર્થમાં યુદ્ધના સંતુલનને બદલી નાખે તેવી શક્તિ ધરાવે છે. ડ્રોન ટેકનોલોજી, ખાસ કરીને કોમ્બેટ ડ્રોન અને એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ્સ હવે યુદ્ધમેદાનમાં ફેરફાર લાવનાર તત્વ બની ગઈ છે. તેથી તેમણે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને એમના વિકાસ પર ફોકસ કરવા જણાવ્યું અને રક્ષાખાતે પણ દર વર્ષે વધતું બજેટ R\&D અને indigenous manufacturing તરફ વહેંચવાની વાત ઉઠાવી.
તેમણે ઉમેર્યું કે, હવે માત્ર સેનાને શક્તિશાળી બનાવવી પૂરતું નથી, પણ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે સતત નવીનતા અને લોકલાઇઝેશન જરૂરી છે. તેઓએ ઊલેખ કર્યો કે ગતિશીલ અને સ્થિર બંને પ્રકારની ટેક્નોલોજી વિકસાવવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે – જેથી આગળ જતાં ભારત drone warfare અને counter-UAV systemsમાં વૈશ્વિક સ્તરે આગેવાની લઈ શકે.
આ સમારોહે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની આગેવાનીમાં હવે રક્ષા વ્યવસ્થા ટેક્નોલોજીકલ ઉન્નતિ તરફ દ્રષ્ટિ ફેરવી રહી છે, જેમાં આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનના પ્રેરણા સ્ત્રોતરૂપે વિકાસ અને સુરક્ષા બંને સામેલ છે.
