વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની બ્રિટન મુલાકાત દૌરિક અને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહી છે. આ મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને યુકે વચ્ચે વર્ષો સુધી ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ બાદ આજે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રિમેન્ટ (FTA) પર સત્તાવાર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે, જેને કમ્પ્રેહેન્સિવ ઈકોનોમિક એન્ડ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (CETA) તરીકે ઓળખવામાં આવશે. આ ઐતિહાસિક કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ 2030 સુધીમાં ભારત અને યુકે વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરીને $120 અબજ સુધી પહોંચાડવાનો છે. આ કરાર માત્ર વેપાર પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે સેવા ક્ષેત્ર, ટેકનોલોજી, નવીનતા, રોકાણ, સામાજિક સુરક્ષા અને માનવ સંસાધન સમેત અનેક ક્ષેત્રોને આવરી લે છે.
આ FTA ભારત માટે અત્યંત ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. યુકેના વિશાળ અને ઉચ્ચ-મૂલ્યવત્તા ધરાવતા બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદનો અને સેવાઓને સરળ અને શ્રેષ્ઠ એન્ટ્રી મળશે. ખાસ કરીને ભારતીય ટેક્સટાઇલ્સ, ચામડાના ઉત્પાદનો, જ્વેલરી, ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ, રમકડાં અને દરિયાઈ ઉત્પાદનો જેવી કેટેગરીઝમાં યુકેમાં હાલ 4% થી 16% જેટલો આયાત શુલ્ક લાગતો હતો, જે હવે લગભગ 99% ઉત્પાદનો માટે શૂન્ય થઈ જશે. આનો સીધો અર્થ છે કે ભારતીય ઉત્પાદનો યુકેમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક ભાવ પર ઉપલબ્ધ રહેશે, જે નિકાસમાં વધારો લાવશે અને ભારતની નાણાકીય આવક વધારશે. બીજી તરફ, સેવાઓના ક્ષેત્રમાં ભારતીય IT, યોગ ટ્રેનર્સ, શેફ્સ, સંગીતકારો અને અન્ય પ્રોફેશનલ્સને યુકેમાં કામ કરવા માટે હંગામી વિઝા અને પ્રવેશ સુવિધા મળશે, જે માનવ સંસાધન ક્ષેત્ર માટે ઐતિહાસિક તક સાબિત થશે.
Landed in London.
This visit will go a long way in advancing the economic partnership between our nations. The focus will be on furthering prosperity, growth and boosting job creation for our people.
A strong India-UK friendship is essential for global progress. pic.twitter.com/HWoXAE9dyp
— Narendra Modi (@narendramodi) July 23, 2025
તદુપરાંત, FTA અંતર્ગત સાઇન થયેલ સામાજિક સુરક્ષા કરાર (Social Security Agreement) મુજબ હવે ભારતીય કામદારોને યુકેમાં ત્રણ વર્ષ સુધી લોકલ પેન્શન અથવા નેશનલ ઇન્શ્યોરન્સ સ્કીમમાં ફાળવવું ફરજિયાત નહીં હોય, જેના પરિણામે કંપનીઓ અને કર્મચારીઓને મળીને દર વર્ષે અંદાજે ₹4,000 કરોડની બચત થશે. આ કરાર ભારતના સેવાઓ ક્ષેત્ર માટે નવી શક્તિ બને છે.
યુકે માટે પણ આ કરાર ઘણા દૃષ્ટિકોણથી લાભદાયક છે. ભારતીય બજારમાં યુકેના લગભગ 90% ઉત્પાદનો પર લાગતો આયાત શુલ્ક હવે ઘટી જશે. ખાસ કરીને સ્કોચ વ્હિસ્કી, વિલાસિતાપૂર્ણ કાર, કોસ્મેટિક્સ, બિસ્કિટ, સૅલ્મોન માછલી અને મેડિકલ ડિવાઇસીસ જેવા ઉત્પાદનોની આયાત વધુ સરળ અને કિફાયતી થશે. સ્કોચ વ્હિસ્કી પર હાલમાં 150% જેટલો આયાત શુલ્ક લાગતો હતો, જે હવે આગામી 10 વર્ષમાં તબક્કાવાર રીતે પહેલા 75% અને પછી 40% સુધી ઘટશે, જ્યારે વિલાસિતાપૂર્ણ કાર પર 100% થી સીધો 10% સુધીનો ઘટાડો થશે. આથી, ભારતીય ગ્રાહકો માટે પણ ઘણા વિદેશી ઉત્પાદનો હવે વધુ સસ્તા બનશે.
આ સાથે જ, વડાપ્રધાન મોદીની આ મુલાકાત દરમિયાન India-UK 2035 વિઝન પણ લોન્ચ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ વ્યૂહાત્મક દસ્તાવેજ બંને દેશોની લાંબા ગાળાની ભાગીદારી માટેનો દિશાસૂચક માવજત છે. આ વિઝન માત્ર વેપાર અને રોકાણ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પણ તેમાં નવોદ્યમ, નવીનતા, ટેકનોલોજી, શિક્ષણ, સંરક્ષણ સહયોગ, આબોહવા પરિવર્તન, every sector ના પ્રગતિશીલ ભાગીદારીના ઉમદા દૃષ્ટિકોણનો સમાવેશ થાય છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકો માટે યુનિવર્સિટીઝ અને સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચે સહયોગ વધશે, જ્યારે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સહકાર દ્વારા ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સંયુક્ત ઉત્પાદન શક્ય બનશે.
આ રીતે, આ FTA અને India-UK 2035 વિઝન બંને માત્ર વેપારના દસ્તાવેજો નથી, પણ બંને દેશોની નવી યુગની વ્યૂહાત્મક, આર્થિક અને સામાજિક ભાગીદારીના આધારા બની રહ્યા છે. બંને દેશો માટે જીતની સ્થિતિ ઊભી કરતી આ સહમતી ભારત માટે નવી નોકરીઓ, વધુ નિકાસ, મજબૂત વૈશ્વિક સ્થિતિ અને આત્મનિર્ભરતાની દિશામાં મજબૂત પગલું સાબિત થશે.
