પંચમહાલ જિલ્લામાં શંકાસ્પદ ચાંદીપુરા વાયરસને કારણે વધુ એક માસૂમ બાળકનું મોત થયું હોવાની હૃદયદ્રાવક ઘટના સામે આવી છે. ગોધરા તાલુકાના મણીપુર ગામના બાળકનું સારવાર માટે અમદાવાદ લઈ જતી વખતે રસ્તામાં મોત નીપજ્યું હતું. આ ઘટના બાદ જિલ્લામાં શંકાસ્પદ ચાંદીપુરા વાયરસથી મૃત્યુ પામેલા બાળકોની સંખ્યા ત્રણ થઈ હોવાનો સ્થાનિક સ્તરે દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે.
ઘટનાને પગલે આરોગ્ય વિભાગની ટીમો મણીપુર ગામ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં દોડી ગઈ છે. તંત્ર દ્વારા ઘરે-ઘરે સર્વેલન્સ, બાળકોનું આરોગ્ય પરીક્ષણ, શંકાસ્પદ લક્ષણો ધરાવતા દર્દીઓની ઓળખ અને જંતુનાશક દવાનો છંટકાવ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.
તીવ્ર તાવ બાદ બાળકને ખેંચ આવવાની થઈ શરૂઆત
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, મણીપુર ગામના બાળકને અચાનક તીવ્ર તાવ આવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેને ખેંચ અથવા આંચકી આવવાની શરૂઆત થતાં પરિવારજનો ચિંતિત બન્યા હતા.
બાળકની તબિયત ઝડપથી લથડતાં તેને તાત્કાલિક ગોધરા સિવિલ હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે ખસેડવામાં આવ્યો હતો. પ્રાથમિક સારવાર બાદ બાળકની સ્થિતિ ગંભીર જણાતાં તબીબોએ તેને વધુ સારવાર માટે અમદાવાદની હોસ્પિટલમાં રીફર કર્યો હતો.
અમદાવાદ પહોંચે તે પહેલાં રસ્તામાં તોડ્યો દમ
પરિવારજનો બાળકને એમ્બ્યુલન્સ મારફતે અમદાવાદ લઈ જઈ રહ્યા હતા. જોકે, અમદાવાદની હોસ્પિટલ સુધી પહોંચે તે પહેલાં જ રસ્તામાં બાળકનું મોત નીપજ્યું હતું.
બાળકના અચાનક મોતથી પરિવારમાં શોકનું મોજું ફરી વળ્યું છે. ઘટનાની જાણ થતાં આરોગ્ય વિભાગે બાળકના સેમ્પલ અને સારવાર સંબંધિત વિગતોની તપાસ શરૂ કરી છે. વાયરસની લેબોરેટરી પુષ્ટિ અંગે સત્તાવાર રિપોર્ટની રાહ જોવામાં આવી રહી છે.
જિલ્લામાં ભયનો માહોલ, આરોગ્ય વિભાગ સામે સ્થાનિકોમાં આક્રોશ
વધુ એક બાળકના મોત બાદ પંચમહાલ જિલ્લાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો છે. સ્થાનિક લોકોનો આક્ષેપ છે કે ચોમાસાની આસપાસ શંકાસ્પદ ચાંદીપુરા અને એક્યુટ એન્સેફેલાઇટિસ સિન્ડ્રોમના કેસો સામે આવતા હોવા છતાં આગોતરી કામગીરી પૂરતી અસરકારક રીતે કરવામાં આવતી નથી.
લોકોએ સંવેદનશીલ ગામોમાં અગાઉથી આરોગ્ય સર્વેલન્સ, સેન્ડ ફ્લાય નિયંત્રણ, કાચાં મકાનોમાં જંતુનાશક દવાનો છંટકાવ અને બાળકોની નિયમિત તપાસ કરવાની માગ કરી છે.
મણીપુર અને આસપાસનાં ગામોમાં મેડિકલ ટીમો તૈનાત
બાળકના મોત બાદ આરોગ્ય વિભાગે મણીપુર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં મેડિકલ ટીમો તૈનાત કરી છે. ટીમો દ્વારા તાવ, ઉલટી, ખેંચ, બેભાન થવું અથવા માનસિક સ્થિતિમાં અચાનક ફેરફાર જેવા લક્ષણો ધરાવતા બાળકોની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે.
આરોગ્ય કર્મચારીઓ દ્વારા ઘરે-ઘરે જઈને પરિવારજનો પાસેથી બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અંગે માહિતી મેળવવામાં આવી રહી છે. શંકાસ્પદ દર્દીઓને તાત્કાલિક નજીકની સરકારી હોસ્પિટલમાં રીફર કરવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે.
આ સાથે કાચાં મકાનો, દીવાલોની તિરાડો, પશુઓ રાખવાની જગ્યાઓ અને ભેજવાળા વિસ્તારોમાં જંતુનાશક પાવડર તથા દવાનો છંટકાવ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.
ચાંદીપુરા વાયરસ શું છે?
ચાંદીપુરા વાયરસ Rhabdoviridae પરિવારનો વાયરસ છે, જે બાળકોમાં એક્યુટ એન્સેફેલાઇટિસ સિન્ડ્રોમ એટલે કે મગજમાં ગંભીર સોજા જેવી સ્થિતિ સર્જી શકે છે. આ બીમારીમાં દર્દીની તબિયત ખૂબ ઝડપથી ગંભીર બની શકે છે.
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન અનુસાર, ચાંદીપુરા વાયરસનો ફેલાવો મુખ્યત્વે સેન્ડ ફ્લાય સહિતના જંતુજન્ય વાહકો દ્વારા થઈ શકે છે. ગુજરાતમાં Phlebotomus papatasi નામની સેન્ડ ફ્લાયને મહત્વપૂર્ણ વાહક તરીકે નોંધવામાં આવી છે.
બાળકોમાં કયા લક્ષણો જોવા મળી શકે?
ચાંદીપુરા વાયરસ અથવા એક્યુટ એન્સેફેલાઇટિસમાં નીચેના લક્ષણો જોવા મળી શકે છે:
- અચાનક ખૂબ તીવ્ર તાવ
- વારંવાર ઉલટી
- માથાનો દુખાવો અને નબળાઈ
- ખેંચ અથવા આંચકી
- બેભાન થવું
- ગૂંચવણ અથવા વર્તનમાં અચાનક ફેરફાર
- શરીરમાં જકડાશ અથવા ચેતનાના સ્તરમાં ઘટાડો
વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અનુસાર, કેટલાક દર્દીઓમાં તાવ અને ઉલટી જેવા પ્રારંભિક લક્ષણો બાદ ખેંચ તથા ગંભીર ન્યુરોલોજિકલ તકલીફો ઝડપથી વિકસી શકે છે.
લક્ષણો દેખાય તો ઘરગથ્થુ સારવારમાં સમય ન ગુમાવો
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, બાળકને અચાનક તીવ્ર તાવ, ઉલટી, ખેંચ, સુસ્તી અથવા બેભાન થવા જેવા લક્ષણો દેખાય તો તેને તાત્કાલિક નજીકની સરકારી અથવા સુવિધાયુક્ત હોસ્પિટલમાં લઈ જવું જોઈએ.
ચાંદીપુરા વાયરસ માટે હાલમાં કોઈ વિશિષ્ટ મંજૂર એન્ટિવાયરલ દવા કે રસી ઉપલબ્ધ નથી. તેથી દર્દીને સમયસર હોસ્પિટલમાં દાખલ કરીને સહાયક સારવાર આપવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
સેન્ડ ફ્લાયથી બચવા માટે કયા પગલાં લેવા?
સેન્ડ ફ્લાય સામાન્ય રીતે ભેજવાળી જગ્યાઓ, કાચાં મકાનોની દીવાલોની તિરાડો અને અસ્વચ્છ વિસ્તારોમાં જોવા મળી શકે છે. પરિવારોએ નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ:
- ઘરની દીવાલો અને તિરાડોને શક્ય હોય ત્યાં સુધી બંધ કરવી
- ઘર તથા આસપાસના વિસ્તારને સ્વચ્છ અને સૂકો રાખવો
- બાળકોને પૂર્ણ શરીર ઢંકાય તેવાં કપડાં પહેરાવવાં
- મચ્છરદાની અથવા જંતુનાશકથી સારવાર કરેલી નેટનો ઉપયોગ કરવો
- આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવતા દવાના છંટકાવમાં સહકાર આપવો
- બાળકને તાવ કે ખેંચ આવે તો તાત્કાલિક હોસ્પિટલ લઈ જવું
રાજ્યમાં ચાંદીપુરા વાયરસ અંગે વધતી ચિંતા
ગુજરાતમાં જુલાઈ 2026 દરમિયાન ચાંદીપુરા વાયરસના કેસો અને બાળકોનાં મોત અંગે ચિંતા વધી છે. તાજેતરના અહેવાલોમાં રાજ્યમાં ત્રણ બાળકોનાં મોત અને છ બાળકોના પોઝિટિવ રિપોર્ટનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે જિલ્લાવાર મૃત્યુ અને લેબોરેટરી પુષ્ટિના આંકડામાં ફેરફાર શક્ય હોવાથી સત્તાવાર આરોગ્ય બુલેટિનને અંતિમ માનવું જરૂરી છે.
ચાંદીપુરા વાયરસ સામે વહેલી ઓળખ, તાત્કાલિક સારવાર, અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં સર્વેલન્સ અને જંતુ નિયંત્રણને સૌથી મહત્વપૂર્ણ પગલાં માનવામાં આવે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક કરો, શેર કરો અને સબસ્ક્રાઈબ કરો
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
