દેડિયાપાડા વિધાનસભા બેઠકના આમ આદમી પાર્ટીના ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવાની કાયદાકીય અને રાજકીય મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે. રાજપીપળાની સેશન્સ કોર્ટે ચૈતર વસાવાને સાત વર્ષની જેલની સજા સંભળાવ્યા બાદ કોર્ટનો સત્તાવાર આદેશ ગુજરાત વિધાનસભા સચિવાલય સુધી પહોંચ્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે.
કોર્ટનો આદેશ મળ્યા બાદ વિધાનસભા સચિવાલયના લીગલ વિભાગે સમગ્ર ચુકાદાનો અભ્યાસ કરીને ચૈતર વસાવાના ધારાસભ્યપદ અંગે આગળની વહીવટી અને કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. આ ઘટનાક્રમને કારણે દેડિયાપાડા બેઠક ખાલી જાહેર થશે કે કેમ અને ત્યાં પેટાચૂંટણી યોજાશે કે નહીં તે અંગે ગુજરાતના રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા તેજ બની છે.
સેશન્સ કોર્ટનો આદેશ વિધાનસભા સચિવાલય પહોંચ્યો
મળતી માહિતી અનુસાર, રાજપીપળા સેશન્સ કોર્ટનો સત્તાવાર ચુકાદો અને સજાનો આદેશ ગુજરાત વિધાનસભા સચિવાલયને મોકલવામાં આવ્યો છે. આ આદેશ મળ્યા બાદ વિધાનસભાના લીગલ વિભાગે કોર્ટના ચુકાદામાં નોંધાયેલી કલમો, સજાની અવધિ અને જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ હેઠળ થતી અસરોનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો છે.
લીગલ વિભાગ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવનારો રિપોર્ટ વિધાનસભાના સંબંધિત અધિકારીઓ અને અધ્યક્ષ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ અયોગ્યતા અને બેઠક ખાલી જાહેર કરવા અંગેનું સત્તાવાર જાહેરનામું બહાર પાડવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી શકે છે.
આ સમગ્ર કાર્યવાહી માત્ર રાજકીય નહીં, પરંતુ બંધારણીય અને કાયદાકીય દૃષ્ટિએ પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
ચૈતર વસાવાને સાત વર્ષની સજા
દેડિયાપાડાના ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવા અને અન્ય આરોપીઓ સામે વર્ષ 2023માં વન વિભાગના કર્મચારીઓ સાથે મારામારી, ધમકી અને ખંડણીને લગતો કેસ નોંધાયો હતો.
રાજપીપળાની સેશન્સ કોર્ટે કેસની સુનાવણી પૂર્ણ કર્યા બાદ ચૈતર વસાવા સહિતના આરોપીઓને દોષિત ઠેરવી સાત વર્ષની જેલની સજા સંભળાવી હતી. સજાની અવધિ બે વર્ષથી ઘણી વધુ હોવાથી ચૈતર વસાવાના ધારાસભ્યપદ સામે સીધું કાયદાકીય સંકટ ઊભું થયું છે.
કોર્ટના નિર્ણય બાદ હવે તેમની સામે ચૂંટણી લડવા અંગેની અયોગ્યતા પણ લાગુ પડી શકે છે.
બે વર્ષથી વધુ સજા થાય તો શું કહે છે કાયદો?
જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951ની કલમ 8(3) મુજબ કોઈ સાંસદ અથવા ધારાસભ્યને કોઈ ગુનામાં ઓછામાં ઓછી બે વર્ષની જેલની સજા થાય તો તે દોષિત ઠેરવાયાની તારીખથી સભ્યપદ માટે અયોગ્ય બને છે.
આ અયોગ્યતા સજાનો સમયગાળો પૂર્ણ થયા બાદ પણ આગામી છ વર્ષ સુધી ચાલુ રહી શકે છે. એટલે કે સજા યથાવત્ રહે તો સંબંધિત નેતા માત્ર વર્તમાન સભ્યપદ ગુમાવે એટલું જ નહીં, પરંતુ નિર્ધારિત સમયગાળા સુધી ચૂંટણી પણ લડી શકતા નથી.
ચૈતર વસાવાને સાત વર્ષની સજા સંભળાવવામાં આવી હોવાથી કલમ 8(3) હેઠળની જોગવાઈ તેમના કેસમાં લાગુ પડવાની શક્યતા છે.
શું વિધાનસભા અધ્યક્ષ આખરી નિર્ણય લેશે?
વિધાનસભા સચિવાલય દ્વારા કોર્ટના આદેશના આધારે અયોગ્યતા અને બેઠક ખાલી જાહેર કરવા અંગેની સત્તાવાર પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવે છે. જોકે, બે વર્ષ કે તેથી વધુની સજા થઈ હોય ત્યારે અયોગ્યતા માત્ર અધ્યક્ષના વ્યક્તિગત અથવા રાજકીય નિર્ણય પર આધારિત રહેતી નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના ચુકાદાઓ અનુસાર આવી અયોગ્યતા દોષિત ઠેરવાયાની તારીખથી કાયદાકીય રીતે લાગુ પડે છે. વિધાનસભા સચિવાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવતું જાહેરનામું આ કાયદાકીય પરિણામને સત્તાવાર રીતે નોંધવાની પ્રક્રિયા ગણાય છે.
તેથી ચૈતર વસાવાનું ધારાસભ્યપદ બચશે કે નહીં તેનો મુખ્ય આધાર ઉચ્ચ અદાલતમાંથી મળતી કાયદાકીય રાહત પર રહેશે.
માત્ર જામીન અથવા સજા સ્થગિત થવાથી પદ બચશે?
કાયદાકીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર માત્ર જામીન મળવાથી અથવા જેલની સજાના અમલ પર સ્ટે મળવાથી ધારાસભ્યપદ આપમેળે પુનઃસ્થાપિત થતું નથી.
સભ્યપદ બચાવવા માટે અપીલની સુનાવણી કરતી ઉચ્ચ અદાલતે નીચલી અદાલત દ્વારા આપવામાં આવેલા દોષિત ઠેરવવાના નિર્ણય એટલે કે કન્વિક્શન પર સ્ટે આપવો જરૂરી છે.
અપીલ દાખલ કરવી, જામીન મેળવવા અથવા સજા સ્થગિત કરાવવી અને દોષિત ઠેરવવાના નિર્ણય પર સ્ટે મેળવવો—આ ત્રણેય કાયદાકીય રીતે અલગ બાબતો છે.
ચૈતર વસાવાને ઉચ્ચ અદાલતમાંથી કન્વિક્શન પર સ્ટે મળે તો અયોગ્યતાની અસર અટકી શકે છે. પરંતુ માત્ર સજા સામે અપીલ કરવાથી સભ્યપદ બચી જશે તેવું માનવું યોગ્ય નથી.
દેડિયાપાડા બેઠક ખાલી જાહેર થઈ શકે
વિધાનસભા સચિવાલય દ્વારા કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને દેડિયાપાડા બેઠક ખાલી જાહેર કરવામાં આવે તો તેની જાણ ચૂંટણી પંચને કરવામાં આવશે.
ત્યારબાદ બંધારણીય અને ચૂંટણી નિયમો અનુસાર દેડિયાપાડા બેઠક પર પેટાચૂંટણી યોજવા અંગેનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. જોકે, બેઠક ખાલી જાહેર થવાની તારીખ, કોર્ટમાં ચાલતી અપીલ અને ઉચ્ચ અદાલત તરફથી મળતી સંભવિત રાહતને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂંટણી પંચ આગળની કાર્યવાહી કરશે.
જો વિધાનસભાની બાકી રહેલી મુદત એક વર્ષથી વધુ હોય તો સામાન્ય રીતે ખાલી પડેલી બેઠક પર છ મહિનાની અંદર પેટાચૂંટણી યોજવાની જોગવાઈ છે. કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિમાં ચૂંટણી પંચ સમયગાળા અંગે અલગ નિર્ણય લઈ શકે છે.
AAP માટે મોટો રાજકીય ઝટકો
ચૈતર વસાવા ગુજરાતમાં આમ આદમી પાર્ટીના મહત્વપૂર્ણ આદિવાસી નેતાઓ પૈકીના એક છે. તેમણે વર્ષ 2022ની ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણીમાં દેડિયાપાડાની અનુસૂચિત જનજાતિ માટે અનામત બેઠક પરથી જીત મેળવી હતી.
દક્ષિણ અને પૂર્વ ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં AAPના વિસ્તરણ માટે ચૈતર વસાવાને મહત્વપૂર્ણ ચહેરો માનવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં તેમનું ધારાસભ્યપદ રદ થાય તો તે આમ આદમી પાર્ટી માટે સંગઠનાત્મક અને રાજકીય રીતે મોટો ફટકો બની શકે છે.
દેડિયાપાડા બેઠક પર સંભવિત પેટાચૂંટણી યોજાય તો ભાજપ, આમ આદમી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ વચ્ચે ત્રિપાંખિયો રાજકીય જંગ જોવા મળી શકે છે.
દેડિયાપાડામાં રાજકીય સમીકરણો બદલાશે?
દેડિયાપાડા વિધાનસભા બેઠક આદિવાસી રાજકારણની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ચૈતર વસાવાએ આ વિસ્તારમાં મજબૂત જનાધાર ઊભો કર્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
તેમના સભ્યપદ અંગે સત્તાવાર જાહેરનામું બહાર પડે અને પેટાચૂંટણીની સ્થિતિ સર્જાય તો AAP માટે પોતાનો ગઢ બચાવવાનો પડકાર ઊભો થશે. બીજી તરફ ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંને પક્ષો આ બેઠક પર પોતાનો પ્રભાવ વધારવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.
ચૈતર વસાવા તરફથી ઉચ્ચ અદાલતમાં ચુકાદાને પડકારવામાં આવે અને તેમને કન્વિક્શન પર સ્ટે મળે તો રાજકીય પરિસ્થિતિ ફરી બદલાઈ શકે છે.
હવે આગળ શું થશે?
ચૈતર વસાવાના કેસમાં હવે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય અને વહીવટી પ્રક્રિયાઓ પર નજર રહેશે:
- વિધાનસભાનો લીગલ વિભાગ કોર્ટના ચુકાદાનો અભ્યાસ કરીને રિપોર્ટ તૈયાર કરશે.
- સજાના આદેશના આધારે અયોગ્યતા અંગે સત્તાવાર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
- દેડિયાપાડા બેઠક ખાલી જાહેર કરવા અંગે જાહેરનામું બહાર પડી શકે છે.
- ચૈતર વસાવા સેશન્સ કોર્ટના ચુકાદાને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પડકારી શકે છે.
- હાઈકોર્ટ કન્વિક્શન પર સ્ટે આપે છે કે માત્ર સજા સ્થગિત કરે છે તેના આધારે સભ્યપદની સ્થિતિ નક્કી થશે.
- બેઠક ખાલી જાહેર થાય તો ચૂંટણી પંચ પેટાચૂંટણીની પ્રક્રિયા હાથ ધરી શકે છે.
આ કેસનો આગામી કાયદાકીય નિર્ણય ચૈતર વસાવાના વ્યક્તિગત રાજકીય ભવિષ્યની સાથે ગુજરાતમાં આમ આદમી પાર્ટીની આદિવાસી રાજનીતિ માટે પણ નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક કરો, શેર કરો અને સબસ્ક્રાઈબ કરો
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
