અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને હાલના રિપબ્લિકન ઉમેદવાર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ ફરી એકવાર આક્રમક સંરક્ષણવાદી નીતિ અપનાવી છે અને સાત દેશો પર નવા આકરા ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી છે. આ પગલાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં નવા તણાવ ઊભા કરી શકે છે. ટ્રમ્પે સૌથી મોટો ઝટકો બ્રાઝિલને 50 ટકા ટેરિફ લગાવીને આપ્યો છે, જ્યારે અલ્જીરિયા, ઈરાક, લિબિયા અને શ્રીલંકા પર 30 ટકા, બ્રુનેઈ અને મોલ્ડોવા પર 25 ટકા, અને ફિલિપાઈન્સ પર 20 ટકા ટેરિફ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ તમામ નવા ટેરિફ 1 ઓગસ્ટથી અમલમાં આવશે, જેને કારણે આ દેશોના નિકાસકર્તાઓ અને વૈશ્વિક વેપાર સંબંધો પર સીધી અસર થવાની આશંકા છે.
બ્રાઝિલ માટે આ નિર્ણય ખાસ કરીને વિવાદાસ્પદ છે. અમેરિકાની આ કામગીરી પછી બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લૂલા ડા સિલ્વાએ અત્યંત કડક પ્રતિક્રિયા આપતાં “આર્થિક બદલો લેવાની ચેતવણી” આપી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું કે અમેરિકાનો નિર્ણય રાજકીય વિખવાટ આધારિત છે અને બ્રાઝિલ તેના સામે મજબૂત જવાબ આપશે. ટ્રમ્પે પોતાનું નિવેદન જારી રાખતાં કહ્યું કે બ્રાઝિલ પર ટેરિફ લાદવાનો નિર્ણય લેવા પાછળ “ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ઝાયર બોલસોનારો સાથે બ્રાઝિલ સરકારે જે વર્તન કર્યું છે તે પણ એક મુદ્દો રહ્યો છે.” ઉલ્લેખનીય છે કે બોલસોનારો પર સત્તા પલટો કરવાની સાજિશના આરોપો હેઠળ તપાસ ચાલી રહી છે.
લૂલા ડા સિલ્વાએ આક્ષેપોનો જવાબ આપતાં કહ્યું કે “બ્રાઝિલનું ન્યાયતંત્ર સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર છે” અને કોઈ પણ પ્રકારનું “બાહ્ય દબાણ” કે “રાજકીય ધમકી” સ્વીકારવામાં નહીં આવે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે “અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનો અર્થ હિંસા કે ઘૃણા ફેલાવવાનો લાયસન્સ નથી**, અને બ્રાઝિલ આત્મમરિયાદા સાથે પોતાનું ઉદ્દિષ્ટ ચૂકવી રહેશે.”
ટ્રમ્પના આ પગલાથી માત્ર આ સાત દેશો જ નહીં, પણ સમગ્ર BRICS ગ્રુપ (ભારત, રશિયા, ચીન, દક્ષિણ આફ્રિકા અને બ્રાઝિલ) પણ ચિંતિત છે. ટ્રમ્પે BRICS દેશો માટે પણ વધારાના 10 ટકા ટેરિફ લગાવવાની ધાર્મિક ધમકી આપી છે, જે વૈશ્વિક દક્ષિણ દેશોના ગઠબંધન પર સીધી હુમલો માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ નિર્ણય સાથે જ ટ્રમ્પે અગાઉ મ્યાનમાર, લાઓસ, કઝાખસ્તાન, દક્ષિણ આફ્રિકા, મલેશિયા, બાંગ્લાદેશ, બોસ્નિયા, ટ્યુનિશિયા, ઈન્ડોનેશિયા, થાઈલેન્ડ અને સર્બિયા જેવા દેશો પર પણ ટેરિફ લગાવવાની ઘોષણા કરી હતી.
ટ્રમ્પના આ પગલાં તેમના 2016-2020ના કાર્યકાળમાં અપનાવેલી “America First” નીતિની યાદ તાજી કરે છે, જેમાં વેપાર સંધિઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ સામે અમેરિકા પોતાના ઉદ્યોગોને બચાવવા માટે આકરા વેપાર પગલાં લેતું હતું. જો તેઓ ફરી રાષ્ટ્રપતિ બનશે તો આ પ્રકારની નીતિઓનો વિસ્તાર થઈ શકે છે, જે વૈશ્વિક વેપાર વ્યવસ્થામાં મોટું ફેરફાર લાવી શકે છે.
