રાજસ્થાન હાઇકોર્ટે તાજેતરમાં માંસની દુકાનોથી જોડાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ કેસમાં સ્પષ્ટ ચુકાદો આપ્યો છે, જે ધર્મસ્થાનોની આસપાસના પરિસરમાં કાનૂની નિયમોનું પાલન અને સામાજિક-સાંસ્કૃતિક સંવેદનાને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ કેસમાં અરજદારો એવા માંસના વેપારીઓ હતા, જેઓને અગાઉ કાયદેસરની રીતે લાયસન્સ મળ્યું હતું, પરંતુ 2024માં તેમને શો-કોઝ નોટિસ અપાઈ અને 2025માં સત્તાવાર આદેશ દ્વારા લાયસન્સ રદ કરવામાં આવ્યા. કારણ સ્પષ્ટ હતું કે તેમની દુકાનો એક જાહેર મંદિરથી 50 મીટરની ત્રિજ્યામાં આવેલી હતી, જે રાજસ્થાન મ્યુનિસિપાલિટીઝ એક્ટ, 2009ની કલમ 269 અને 340 હેઠળ 22 માર્ચ 2021ના રોજ જારી કરાયેલા સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP)ની કલમ 4નું ઉલ્લંઘન હતું.
અરજદારોનો તર્ક હતો કે મંદિર ખાનગી મિલકત છે, કારણ કે તે દેવસ્થાન વિભાગમાં નોંધાયેલું નથી અને તેથી તેને જાહેર મંદિર ગણવું યોગ્ય નથી. તેમના અનુસાર, ખાનગી મંદિરો માટે SOPના નિયમો લાગુ પડવા જોઈએ નહીં. પરંતુ સરકાર તરફથી રજૂ થયેલા પક્ષકારોએ દલીલ કરી કે આ મંદિર કોઈ વ્યક્તિગત ઘરની અંદર નથી, પરંતુ બજાર વિસ્તારમાં આવેલું છે અને સામાન્ય જનતા માટે ખુલ્લું છે, જ્યાં લોકો નિયમિતપણે પૂજા કરે છે. તેથી આ મંદિરને ખાનગી ગણાવી શકાતું નથી અને તે જાહેર ધર્મસ્થાન તરીકે જ માન્ય ગણાય છે.
ન્યાયમૂર્તિ અનુપ કુમાર ધાંડની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે બંને પક્ષની દલીલોનું અવલોકન કરીને મહત્વપૂર્ણ નિષ્કર્ષ આપ્યું. કોર્ટે જણાવ્યું કે SOPની કલમ 4નો મુખ્ય હેતુ માત્ર ધાર્મિક સ્થળોની જ નહીં, પણ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ જેવી કે શાળાઓની આસપાસની સંવેદનશીલતા અને આદર જાળવવાનો છે. આ નિયમોનું પાલન ફરજિયાત છે અને જો ઉલ્લંઘન થાય તો લાયસન્સ આપનાર સત્તાધિકારીઓ પાસે તેને રદ કરવાનો અધિકાર છે.
કોર્ટે આ પણ નોંધ્યું કે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ (લાયસન્સિંગ એન્ડ રજિસ્ટ્રેશન ઓફ ફૂડ બિઝનેસ) રેગ્યુલેશન્સ, 2011માં પણ સ્પષ્ટપણે ઉલ્લેખ છે કે માંસની દુકાનો અને ધાર્મિક સ્થળો વચ્ચે ઓછામાં ઓછું 50 મીટરનું અંતર હોવું આવશ્યક છે. એટલે કે આ બાબત માત્ર SOP પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સ્તરની ખાદ્ય સલામતી નિયમાવલીઓનો પણ ભાગ છે.
અરજદારોએ SOPની કલમ 4ની માન્યતા પર કાનૂની પડકાર મૂક્યો નહોતો, જેની નોંધ લઈને કોર્ટે કહ્યું કે જ્યાં સુધી આ કલમ કાનૂની રીતે રદ ન થાય, ત્યાં સુધી તેનું પાલન ફરજિયાત રહેશે. અરજદારોના આક્ષેપને નકારીને કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે મંદિર એવી જગ્યા છે જ્યાં સામાન્ય જનતા વિના રોકટોક પૂજા કરી શકે. તેથી આ મંદિરને ખાનગી મિલકત ગણવામાં આવી શકે નહીં.
અંતે, કોર્ટે અરજદારોની તમામ અરજીઓ ફગાવીને સ્થાનિક પ્રશાસન દ્વારા આપવામાં આવેલા આદેશને યથાવત રાખ્યો અને માંસની દુકાનોના લાયસન્સ રદ કરવાની કાર્યવાહી યોગ્ય ગણાવી. આ ચુકાદો માત્ર કાનૂની દૃષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ સામાજિક સંવેદનાઓના પરિપ્રેક્ષ્યમાં પણ એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે કે જાહેર ધાર્મિક સ્થળોની આસપાસની શાંતિ અને સંવાદિતા જાળવવા માટે કડક નિયમો અમલમાં રાખવામાં આવશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
