આજે સમગ્ર દેશમાં ભક્તિ અને આસ્થાથી ભરેલો તહેવાર દેવ દિવાળી ધામધૂમપૂર્વક ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ પવિત્ર તહેવાર દર વર્ષે કાર્તિક મહિનાની પૂર્ણિમા તિથિએ ઉજવવામાં આવે છે, જે દીપાવલી પછીના પંદરમા દિવસે આવે છે. દેવ દિવાળીને દેવ દીપાવલી અથવા ત્રિપુરારી પૂર્ણિમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, આ દિવસે ભગવાન શિવે અસુર ત્રિપુરાસુરનો સંહાર કરીને દેવતાઓને તેના અત્યાચારોથી મુક્ત કર્યા હતા. આ વિજયની સ્મૃતિમાં દેવતાઓએ કાશી (વારાણસી) નગરીમાં દીવા પ્રગટાવી ઉજવણી કરી હતી. તેથી આ દિવસને “દેવતાઓની દિવાળી” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ વર્ષે દેવ દિવાળીની તિથિ 4 નવેમ્બર રાત્રે 10:36 વાગ્યે શરૂ થઈ હતી અને તે 5 નવેમ્બર સાંજે 6:48 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. જ્યોતિષીઓના મતે, દેવ દિવાળીની પૂજા માટે પ્રદોષ કાળ (સાંજે 5:15 થી 7:50) અને ગોધૂળી મુહૂર્ત (સાંજે 5:33 થી 5:59) અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. આ સમયમાં દીપદાન અને પૂજા કરવાથી શુભ ફળ મળે છે.
દેવ દિવાળી માટે ઘરોમાં, મંદિરોમાં અને ગંગા ઘાટો પર વિશાળ તૈયારીઓ કરવામાં આવે છે. ઘરોની સફાઈ, રંગોળી, ફૂલોથી સજાવટ અને દીવા પ્રગટાવવાની પરંપરા ખૂબ જ ઉત્સાહપૂર્વક નિભાવવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ઘરની ઉત્તર દિશામાં દીવો પ્રગટાવવાથી માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન કુબેર પ્રસન્ન થાય છે અને ઘરમાં ધન, સમૃદ્ધિ અને શાંતિનો વાસ થાય છે. ભક્તો તુલસીના છોડની પૂજા કરે છે, ઘીનો દીવો પ્રગટાવે છે અને ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કરીને તુલસીની ત્રણ વખત પરિક્રમા કરે છે. ઘણા લોકો આ દિવસે તુલસીનો છોડ વાવે છે, જેને ભક્તિ, પવિત્રતા અને નવી શરૂઆતનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ દિવસે દાન કરવાનો પણ વિશેષ મહિમા છે — ભક્તો પીળા કપડાં, કેળા, કેસર, ગોળ અથવા ભોજનનું દાન કરીને દેવ કૃપા પ્રાપ્ત કરે છે.
દેવ દિવાળીની સૌથી ભવ્ય ઉજવણી વારાણસીમાં જોવા મળે છે. અહીંના દશાશ્વમેઘ, અસ્સી, રાજેન્દ્ર પ્રસાદ, પંચગંગા સહિતના ઘાટો લાખો દીપકોથી ઝગમગી ઉઠે છે. સાંજે જ્યારે ગંગા આરતી દરમિયાન મંત્રોચાર, શંખનાદ અને ઘંટધ્વનિ વચ્ચે દીવાઓનો પ્રકાશ ગંગાના પાણી પર પ્રતિબિંબિત થાય છે, ત્યારે આખું કાશી નગરી સ્વર્ગ જેવી લાગવા લાગે છે. હજારો ભક્તો ગંગા ઘાટ પર ભવ્ય આરતીના દર્શન માટે ઉમટી પડે છે. ઘણા ભક્તો ગંગામાં તરતા દીવા વહાવીને નકારાત્મક ઊર્જાથી મુક્તિ અને જીવનમાં શાંતિની કામના કરે છે.
પૌરાણિક કથાઓ મુજબ, દેવ દિવાળી એ દિવસની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે જ્યારે ભગવાન શિવે ત્રિપુરાસુર નામના રાક્ષસનો સંહાર કર્યો હતો. શિવજીને આ વિજય પછી “ત્રિપુરારી” તરીકે ઓળખવામાં આવ્યાં, એટલે આ દિવસ “ત્રિપુરારી પૂર્ણિમા” તરીકે પણ પ્રસિદ્ધ છે. બીજી માન્યતા અનુસાર, આ જ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના મત્સ્ય અવતાર (માછલીનું સ્વરૂપ)માં અવતરણ કર્યું હતું અને સૃષ્ટિની રક્ષા કરી હતી. તેથી આ દિવસ સર્જન, નવીકરણ અને જીવનની રક્ષા સાથે જોડાયેલ પવિત્ર દિવસ માનવામાં આવે છે.
આ રીતે દેવ દિવાળી માત્ર પ્રકાશ અને ભક્તિનો તહેવાર નથી, પરંતુ વિજય, શુદ્ધતા અને આધ્યાત્મિક ઉજાસનું પ્રતીક છે — જ્યાં માનવી પોતાના આંતરિક અંધકારને દૂર કરીને દિવ્ય પ્રકાશ તરફ આગળ વધે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
