તાજેતરના એક વૈશ્વિક અભ્યાસમાં ભારતીય ન્યાયાધીશોની નિષ્પક્ષતા પર મહત્વપૂર્ણ શોધો સામે આવી છે. ઈટીએચ જ્યુરિખ, ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડન, હાર્વર્ડ અને ડાર્ટમાઉથ કોલેજના સંશોધકોએ ભારતના ન્યાયાધીશોની કાર્યપ્રણાળીનું વિશ્લેષણ કરવા માટે 7.7 કરોડ કેસોના ડેટાસેટ તૈયાર કર્યો, જેમાં 2010 થી 2018 વચ્ચે નોંધાયેલા 50 લાખ ફોજદારી કેસનો સમાવેશ થયો હતો. આ તમામ કેસ ભારતની નીચલી અદાલતોમાં નોંધાયા હતા અને ઇ-કોર્ટ પ્લેટફોર્મ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. અભ્યાસના પરિણામો બતાવે છે કે ભારતના ન્યાયાધીશોમાં જાતિ, ધર્મ અથવા અન્ય સામાજિક ઓળખ પર આધારિત કોઈ ખાસ પક્ષપાત જોવા મળતો નથી. ઉદાહરણ તરીકે, મહિલાઓ સામે થયેલા ગુનાઓ, જેમ કે બળાત્કાર અને અપહરણ,માં મહિલાઓને કોઈ વિશેષ લાભ મળતો નથી, અને મુસ્લિમ પ્રતિવાદીઓને મુસ્લિમ ન્યાયાધીશોથી પણ કોઈ અનુકૂળતા જોવા મળી નથી.
આ અભ્યાસ માટે સંશોધકોએ ભારતીય ઈ-કોર્ટ્સ પ્લેટફોર્મ પરથી 7,000 થી વધુ અદાલતોમાંથી ડેટા એકત્રિત કર્યું અને ફોજદારી કેસોને ન્યાયાધીશોની નિમણૂક સાથે જોડ્યું. ન્યાયાધીશો અને પ્રતિવાદીઓના નામ પરથી સંશોધકોએ તેમના ધર્મ અને જાતિની ઓળખનો અંદાજ લગાવ્યો. કેસ કયા ન્યાયાધીશને સોંપવામાં આવે છે તે પ્રક્રિયા સ્વચાલિત અને ન્યાયિક રીતે નિષ્પક્ષ હોવાનું માનવામાં આવ્યું. અભ્યાસે દર્શાવ્યું કે ભારતમાં ન્યાયાધીશો દ્વારા નિર્ણયોમાં પક્ષપાતની સંભાવના માત્ર 0.6% પોઈન્ટ સુધી મર્યાદિત છે, એટલે કે જો કોઇ પક્ષપાત છે, તો તેનું અસર અત્યંત ન્યુનતમ છે.
આ પરિણામો વૈશ્વિક માપદંડ સાથે સરખાવા યોગ્ય છે. અમેરિકામાં, ઉદાહરણ તરીકે, અશ્વેત જ્યુરી સભ્યોના કારણે આરોપીઓના દોષિત થવાની શક્યતા બદલાઈ જાય છે. ઇઝરાયેલમાં યહૂદી અને આરબ ન્યાયાધીશો તેમના સમુદાયના પક્ષમાં નિર્ણય લે છે, અને કેન્યા અને ચીનમાં પણ જાતિ અને વંશીય આધારિત પક્ષપાતના પુરાવા મળી છે. તુલનાત્મક રીતે, ભારતની પરિસ્થિતિ ખૂબ ભિન્ન છે, જ્યાં ન્યાયિક નિર્ણયોમાં જાતિ, ધર્મ કે સામાજિક ઓળખનું મહત્વપૂર્ણ પ્રભાવ જોવા મળતું નથી. આ અભ્યાસ ભારતના ન્યાયાધીશોના વિશ્વસનીયતા અને ન્યાયિક સિસ્ટમની સમર્થતા માટે વૈશ્વિક સ્તરે એક મજબૂત સંકેત તરીકે જોવા મળે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
