ગુજરાતના શહેરોમાં આયોજનબદ્ધ વિકાસ, રસ્તા, ડ્રેનેજ, પાણી પુરવઠો, જાહેર સુવિધાઓ અને અન્ય આંતરમાળખાકીય પ્રોજેક્ટને વેગ આપવા રાજ્ય સરકારે મહત્ત્વપૂર્ણ વહીવટી નિર્ણયો લીધા છે. શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહનિર્માણ વિભાગ દ્વારા રાજકોટ, જુનાગઢ અને બોરસદની નગર રચના—ટાઉન પ્લાનિંગ યોજનાઓને લગતાં અલગ-અલગ સત્તાવાર જાહેરનામા બહાર પાડવામાં આવ્યા છે.
રાજ્ય સરકારના આ નિર્ણયોથી સંબંધિત વિસ્તારોમાં જમીનનું આયોજનબદ્ધ પુનર્ગઠન, જાહેર રસ્તાઓ અને સુવિધાઓ માટે જમીન ફાળવણી તેમજ રહેણાંક અને વ્યાપારી વિકાસની પ્રક્રિયાને વધુ ગતિ મળવાની અપેક્ષા છે. ગુજરાતના શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહનિર્માણ વિભાગ દ્વારા વિવિધ ડ્રાફ્ટ, પ્રિલિમિનરી અને ફાઇનલ ટાઉન પ્લાનિંગ યોજનાઓ અંગે નિયમિત રીતે નોટિફિકેશન જાહેર કરવામાં આવે છે.
રાજકોટ TP યોજના નંબર-1ના ત્રીજા ફેરફારને મંજૂરી
રાજકોટ શહેરના આયોજનબદ્ધ વિકાસને આગળ વધારતા રાજ્ય સરકારે મુસદ્દારૂપ નગર રચના યોજના નંબર-1, રાજકોટના ત્રીજા ફેરફારને મંજૂરી આપી છે. આ મંજૂરી ‘ગુજરાત નગર રચના અને શહેરી વિકાસ અધિનિયમ, 1976’ની કલમ 48(2)ની જોગવાઈ હેઠળ આપવામાં આવી હોવાનું જાહેરનામામાં જણાવાયું છે.
યોજનાને હવે આગળની કાયદાકીય અને વહીવટી પ્રક્રિયા દ્વારા આખરી સ્વરૂપ આપવામાં આવશે. આ કામગીરી ઝડપથી પૂર્ણ થાય તે માટે રાજકોટ નગર રચના યોજના એકમના પ્રવર નગર નિયોજકને હોદ્દાની રૂએ નગર રચના અધિકારી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
નગર રચના અધિકારી યોજના હેઠળ જમીનના મૂળ પ્લોટ અને અંતિમ પ્લોટની ચકાસણી, રસ્તાઓ અને જાહેર સુવિધાઓ માટે જમીનનું આયોજન, જમીનમાલિકોના હકો તથા કપાતની વિગતો અને અન્ય ટેકનિકલ મુદ્દાઓ પર આગળની કાર્યવાહી કરશે.
રાજકોટ માટે અગાઉ પણ વિવિધ ટાઉન પ્લાનિંગ યોજનાઓ અને ફેરફારો અંગે રાજ્યના શહેરી વિકાસ વિભાગ દ્વારા નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યાં છે, જે શહેરના વિસ્તરણ અને આયોજનબદ્ધ વિકાસની સતત પ્રક્રિયાનો ભાગ છે.
રાજકોટને શું લાભ થઈ શકે?
મુસદ્દારૂપ TP યોજનાના ત્રીજા ફેરફારને મંજૂરી મળવાથી યોજના વિસ્તારમાં રસ્તાનું નેટવર્ક, પાણી અને ગટર લાઇન, બગીચા, ખુલ્લી જગ્યા, શાળા, આરોગ્ય સુવિધા અને અન્ય જાહેર ઉપયોગની જમીનનું આયોજન વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
યોજનાના આખરીકરણ બાદ વિકાસ પરવાનગી, જમીનના ઉપયોગ અને અંતિમ પ્લોટ અંગે રહેલી વહીવટી અસ્પષ્ટતા દૂર થવાની શક્યતા છે. તેનાથી જમીનમાલિકો, રહેવાસીઓ, સ્થાનિક સંસ્થા અને વિકાસકર્તાઓ માટે આગળની કાર્યવાહી વધુ સરળ બની શકે છે.
જુનાગઢ-ઝાંઝરડા TP યોજનાના નામમાં સુધારો
જુનાગઢ વિસ્તારની મુસદ્દારૂપ નગર રચના યોજના નંબર-11 અંગે રાજ્ય સરકારે સુધારા નોટિફિકેશન બહાર પાડ્યું છે. અગાઉ 17 જૂન 2025ના રોજ પ્રસિદ્ધ કરાયેલી અધિસૂચનાના પ્રથમ અને બીજા પેરામાં યોજનાનું નામ ‘મુસદ્દારૂપ નગર રચના યોજના નંબર-11, ઝાંઝરડા’ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
વહીવટી સ્પષ્ટતા માટે હવે આ નામને સુધારીને ‘મુસદ્દારૂપ નગર રચના યોજના નંબર-11, જુનાગઢ-ઝાંઝરડા, જુનાગઢ’ તરીકે વાંચવાનું રહેશે.
આ ફેરફાર યોજનાના ભૌગોલિક વિસ્તાર અને સંબંધિત શહેરી સત્તામંડળની ઓળખ વધુ સ્પષ્ટ કરવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. આ માત્ર નામમાં કરવામાં આવેલ વહીવટી સુધારો છે અને ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર યોજનાની મૂળ જોગવાઈઓ અથવા સીમાઓમાં અલગ ફેરફાર દર્શાવવામાં આવ્યો નથી.
નામમાં સુધારો કેમ જરૂરી?
ટાઉન પ્લાનિંગ યોજનાના સત્તાવાર નામમાં શહેર, વિસ્તાર અને ગામનું સ્પષ્ટ નામ હોવું જમીનના રેકોર્ડ, મિલકત દસ્તાવેજો, નકશા, વિકાસ પરવાનગી અને કાયદાકીય કાર્યવાહી માટે મહત્ત્વપૂર્ણ હોય છે.
‘જુનાગઢ-ઝાંઝરડા’ નામ કરવાથી યોજના જુનાગઢ શહેરી વિસ્તાર સાથે સંકળાયેલી છે તે વધુ સ્પષ્ટ બનશે. ભવિષ્યમાં મિલકતધારકો, સ્થાનિક તંત્ર અને સરકારી વિભાગો વચ્ચે યોજનાની ઓળખ બાબતે ગેરસમજ થવાની શક્યતા પણ ઘટશે.
બોરસદ TP યોજના નંબર-2ના પ્રથમ ફેરફારને મંજૂરી
આણંદ જિલ્લાના બોરસદમાં આયોજનબદ્ધ શહેરી વિકાસ માટે સરકારે મુસદ્દારૂપ નગર રચના યોજના નંબર-2, બોરસદના પ્રથમ ફેરફારને મંજૂરી આપી છે.
આ યોજનાના સુચારુ અમલીકરણ અને આખરીકરણ માટે આણંદ નગર રચના યોજના એકમના નગર રચના અધિકારીને હોદ્દાની રૂએ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. નિયુક્ત અધિકારી યોજનાના પ્લોટ, રસ્તા, જાહેર હેતુ માટેની જમીન, વળતર, જમીન કપાત અને વિકાસલક્ષી જોગવાઈઓ અંગે જરૂરી પ્રક્રિયા હાથ ધરશે.
આ મંજૂરીથી બોરસદના વિકાસને સત્તાવાર આયોજન માળખું મળશે અને ઝડપથી વિકસતા વિસ્તારોમાં અનિયંત્રિત બાંધકામને બદલે સુવ્યવસ્થિત શહેરી માળખું ઊભું કરવાની દિશામાં મદદ મળશે.
બોરસદમાં આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓને મળશે વેગ
બોરસદ TP યોજનાના પ્રથમ ફેરફારથી યોજના વિસ્તારમાં નવા અને પહોળા રસ્તા, ટ્રાફિક વ્યવસ્થા, વરસાદી પાણીના નિકાલ, ગટર વ્યવસ્થા, પાણી પુરવઠો અને જાહેર ઉપયોગ માટેની જમીનનું વધુ સુવ્યવસ્થિત આયોજન થઈ શકે છે.
TP યોજના જમીનના મોટા અને અસમાન પ્લોટનું પુનર્ગઠન કરીને જમીનમાલિકોને સુવિધાઓ સાથેના અંતિમ પ્લોટ આપવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવે છે. તેના કારણે રહેણાંક તથા વ્યાપારી વિકાસની સાથે જમીનની ઉપયોગિતા અને આસપાસની જાહેર સુવિધાઓમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.
નગર રચના યોજના શું છે?
ટાઉન પ્લાનિંગ યોજના શહેર અથવા વિકસતા વિસ્તારના આયોજનબદ્ધ વિકાસ માટેની કાયદાકીય વ્યવસ્થા છે. યોજના હેઠળ વિસ્તારમાં આવતી જમીનનું પુનર્ગઠન કરીને રસ્તા, બગીચા, શાળા, આરોગ્ય કેન્દ્ર, સામાજિક સુવિધા, નબળા વર્ગ માટેના આવાસ અને અન્ય જાહેર ઉપયોગ માટે જમીન અનામત રાખવામાં આવે છે.
જમીનના અમુક ભાગની કપાત બાદ માલિકને નિયમિત આકાર અને માર્ગની સુવિધા ધરાવતો અંતિમ પ્લોટ આપવામાં આવે છે. તેના કારણે વિસ્તારમાં અનિયોજિત વિકાસ અટકાવવામાં અને જરૂરી શહેરી સુવિધાઓ સમયસર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદ મળે છે.
ત્રણેય નિર્ણયોનું મહત્ત્વ
રાજકોટની TP યોજનાના ત્રીજા ફેરફારની મંજૂરી, જુનાગઢ-ઝાંઝરડા યોજનાના નામમાં સ્પષ્ટતા અને બોરસદની યોજનાના પ્રથમ ફેરફારની મંજૂરી—આ ત્રણેય નિર્ણયો રાજ્યમાં આયોજનબદ્ધ શહેરીકરણની પ્રક્રિયાને આગળ વધારતા પગલાં છે.
આ નોટિફિકેશન બાદ નિયુક્ત નગર રચના અધિકારીઓ દ્વારા યોજના સંબંધિત દાવા, વાંધા, જમીનના રેકોર્ડ, પ્લોટની પુનઃફાળવણી અને જાહેર સુવિધાઓ માટેની જમીનની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. આખરી યોજના મંજૂર થયા બાદ સંબંધિત સ્થાનિક સંસ્થાઓ માટે રસ્તા અને અન્ય આંતરમાળખાકીય કામગીરી હાથ ધરવાનો માર્ગ વધુ સ્પષ્ટ બનશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
