અયોધ્યા મસ્જિદનો લેઆઉટ પ્લાન રદ, જરૂરી NOC ન હોવાથી મંજૂરી અટકી

સપ્ટેમ્બર 23, 2025, 4:06 પી એમ(PM) 3 min read

અયોધ્યાના ઐતિહાસિક રામ જન્મભૂમિ વિવાદના ચુકાદા દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે સુન્ની સેન્ટ્રલ વક્‍ફ બોર્ડને મસ્જિદ નિર્માણ માટે ફાળવેલી પાંચ એકર જમીન પરનો પ્રોજેક્ટ ફરી એક વખત અટકી ગયો છે, કારણ કે મસ્જિદનો લેઆઉટ પ્લાન જરૂરી વિભાગોનાં ‘નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ’ (NOC)ના અભાવને કારણે નામંજૂર થયો છે. 9 નવેમ્બર 2019ના ચુકાદા મુજબ અયોધ્યા નજીક ધન્નીપુર ગામમાં આ પાંચ એકર જમીન મસ્જિદ અને સંબંધિત સુવિધાઓ માટે આપવામાં આવી હતી અને 3 ઑગસ્ટ 2020એ અયોધ્યાના તત્કાલીન જિલ્લા અધિકારીએ જમીન ટ્રાન્સફર પણ કરી હતી. પરંતુ ત્રણ વર્ષથી વધુ સમય પછી પણ નિર્માણ શરૂ થઈ શક્યું નથી. RTI દ્વારા મળેલી વિગતો મુજબ, સુન્ની સેન્ટ્રલ વક્‍ફ બોર્ડની તાબામાં કાર્યરત ઈન્ડો-ઇસ્લામિક કલ્ચરલ ફાઉન્ડેશને 23 જૂન 2021ના રોજ અયોધ્યા ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (ADA) સમક્ષ લેઆઉટ પ્લાન મંજૂરી માટે અરજી કરી હતી અને સાથે ₹4,02,628ની સ્ક્રૂટિની ફી પણ ભરેલી હતી, પરંતુ જરૂરી સરકારી વિભાગોની ક્લિયરન્સ ન મળવાને કારણે અરજી અટકાવી દેવામાં આવી છે.

ADAના જવાબ મુજબ પ્રોજેક્ટ માટે પબ્લિક વર્ક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ (PWD), ઉત્તર પ્રદેશ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ, સિવિલ એવિએશન, સિંચાઈ વિભાગ, રેવન્યુ વિભાગ, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન, જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટની ઓફિસ અને ફાયર સર્વિસિસ જેવા અનેક વિભાગોનાં NOC આવશ્યક હતા, પરંતુ અત્યાર સુધી એકપણ વિભાગે જરૂરી મંજૂરી આપી નથી. મુખ્ય ચિંતાઓમાં ફાયર સેફ્ટી માટે પૂરતી પહોળાઈના રસ્તાનો અભાવ (હાલની 4-6 મીટર સામે 12 મીટરની જરૂર), પર્યાવરણીય અસરનું મૂલ્યાંકન, ડ્રેનેજ અને પાણી વ્યવસ્થાપન, તેમજ એરસ્પેસ ક્લિયરન્સનો સમાવેશ થાય છે. અયોધ્યા માસ્ટર પ્લાન હેઠળ આ વિસ્તારમાં મોટા પ્રોજેક્ટ માટે આ તમામ પાસાં અનિવાર્ય છે. ADAની માર્ગદર્શિકા અને યુનિફાઇડ બિલ્ડિંગ બાય-લૉઝ મુજબ જો કોઈપણ વિભાગ NOC ન આપે તો પ્લાનને મંજૂરી આપી શકાતી નથી.

પ્રોજેક્ટની મુશ્કેલીઓ નવી નથી. પહેલા COVID-19 મહામારી દરમિયાન ફંડ એકત્રિત કરવાના પ્રયાસો અટક્યા હતા. અંદાજિત ₹400 કરોડના ખર્ચ સામે 2024ના અંત સુધી ફક્ત ₹90 લાખ જ એકત્રિત થઈ શક્યા હતા. ફંડની અછત અને સમુદાયના મિશ્ર પ્રતિસાદને કારણે 2023માં ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરીને પરંપરાગત તત્ત્વો જેમ કે મિનાર અને ચાંદનો ક્રેસેન્ટ ઉમેરાયો હતો અને 2024માં નિર્માણ શરૂ કરવાનો પ્રયત્ન પણ નિષ્ફળ રહ્યો હતો. હવે NOCની કમીને કારણે પ્રોજેક્ટ ફરીથી અટકી ગયો છે. ઈન્ડો-ઇસ્લામિક કલ્ચરલ ફાઉન્ડેશનના સચિવ અથર હુસૈને જણાવ્યું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ હોવા છતાં NOC મળવામાં મોડું થવું નિરાશાજનક છે અને જો જરૂરી મંજૂરીઓ પૂરી નહીં થાય તો નિર્માણ આગળ વધારવું શક્ય નહીં બને. હવે પ્રોજેક્ટ આગળ ધપાવવા માટે મસ્જિદ ટ્રસ્ટે તમામ સંબંધિત વિભાગોમાંથી જરૂરી ક્લિયરન્સ મેળવી ADA સમક્ષ ફરીથી પ્લાન રજૂ કરવો પડશે, ત્યાર બાદ જ લેઆઉટને અંતિમ મંજૂરી મળી શકે છે.