સુપ્રીમ કોર્ટએ દિવાળી તહેવારને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી અને NCR વિસ્તારના લોકોને મોટી રાહત આપી છે. ચીફ જસ્ટિસ બી. આર. ગવઈ અને જસ્ટિસ વિનોદ ચંદ્રનની બેન્ચે 15 ઓક્ટોબરે એક મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપ્યો છે, જેમાં 18 ઓક્ટોબરથી 25 ઓક્ટોબર સુધી “ગ્રીન ફટાકડાં” ફોડવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ આદેશ સાથે જ કોર્ટએ સ્પષ્ટ સમયસીમા પણ નક્કી કરી છે — દરરોજ સાંજે 6 વાગ્યાથી રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી જ ફટાકડા ફોડવાની પરવાનગી રહેશે.
કોર્ટના આ નિર્ણયથી અગાઉ લાગુ રહેલા સંપૂર્ણ પ્રતિબંધમાં રાહત મળી છે, જોકે આ મંજૂરી માત્ર “ગ્રીન ફટાકડા” સુધી મર્યાદિત રહેશે. આ પ્રકારના ફટાકડાં સામાન્ય ફટાકડાંની તુલનામાં ઓછી અવાજ અને ધૂમાડો ઉત્પન્ન કરે છે અને તેમાં હાનિકારક રસાયણોનો ઉપયોગ પણ ઓછો હોય છે. કોર્ટએ સ્પષ્ટ કર્યું કે પોલીસ અને પ્રશાસન પર જવાબદારી રહેશે કે માત્ર મંજૂર પ્રકારના ફટાકડા જ વેચાય અને ઉપયોગમાં લેવાય, અને જો કોઈ વેપારી અથવા વ્યક્તિ આ નિયમોનો ભંગ કરે તો તેના સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આદેશમાં વધુમાં જણાવાયું કે ઈ-કૉમર્સ વેબસાઇટ્સ (જેમ કે એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ વગેરે) પર ફટાકડાંના વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. કોર્ટએ જણાવ્યું કે ફક્ત માન્ય લાઇસન્સ ધરાવતા વેપારીઓ જ મંજૂર પ્રકારના ગ્રીન ફટાકડાંનું વેચાણ કરી શકશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે અગાઉ દિલ્હી NCR વિસ્તારમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણને કારણે તમામ પ્રકારના ફટાકડાઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાગુ હતો. એપ્રિલ 2024માં કોર્ટએ કહ્યું હતું કે જ્યારે સુધી વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત ન થાય કે ગ્રીન ફટાકડાં પ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર વધારો કરતા નથી, ત્યાં સુધી પ્રતિબંધ હટાવવાનો કોઈ તર્કસંગત આધાર નથી. જોકે, ગયા મહિને સુપ્રીમ કોર્ટએ ગ્રીન ફટાકડાંના ઉત્પાદનને મંજૂરી આપી હતી, પરંતુ વેચાણ અને ઉપયોગ માટે પ્રતિબંધ યથાવત રાખ્યો હતો.
ત્યારબાદ, દિલ્હી સરકારે કોર્ટમાં એક અરજી કરીને દિવાળી દરમિયાન ગ્રીન ફટાકડાંના મર્યાદિત ઉપયોગની છૂટ આપવા વિનંતી કરી હતી. દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ કોર્ટમાં દલીલ કરતાં કહ્યું હતું કે હિંદુ સમુદાય માટે દિવાળી એક અત્યંત પવિત્ર અને સાંસ્કૃતિક તહેવાર છે, અને જો ગ્રીન ફટાકડાંનો ઉપયોગ નિયંત્રિત રીતે કરવાની છૂટ આપવામાં આવે તો સરકાર તેની દેખરેખ રાખવા તથા પ્રદૂષણ ન વધે તે માટે જવાબદારી લેવાની તૈયારીમાં છે.
સુનાવણી દરમિયાન સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ પણ સરકારની તરફથી દલીલ કરી હતી કે “ફટાકડાંના કારણે હવાના ગુણમાં મોટા પાયે બગાડ થાય છે એવી કોઈ સ્પષ્ટ વૈજ્ઞાનિક સાબિતી ઉપલબ્ધ નથી.” તેમણે કહ્યું કે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ યોગ્ય નથી, કારણ કે તેની અસર તરીકે ગેરકાયદે ફટાકડાંની સ્મગલિંગ વધી જાય છે અને અંતે ફટાકડાં તો ફૂટે જ છે, જે પરિસ્થિતિને વધુ અનિયંત્રિત બનાવે છે. તેમણે સમયમર્યાદામાં પણ થોડી વધુ છૂટછાટ આપવા વિનંતી કરી હતી.
કોર્ટએ આ તમામ દલીલો પર વિચાર કર્યા બાદ કહ્યું કે આ બાબતમાં સંતુલિત વલણ જરૂરી છે. સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ વાજબી નથી, પરંતુ નિયંત્રણ અને દેખરેખ સાથે ગ્રીન ફટાકડાં ફોડવાની મંજૂરી આપવી એ યોગ્ય પગલું છે. કોર્ટએ આ નિર્ણયને “સાંસ્કૃતિક પરંપરા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ વચ્ચેનો સંતુલિત અભિગમ” તરીકે ગણાવ્યો.
આ રીતે, હવે દિલ્હી NCRના લોકો 18 થી 25 ઓક્ટોબર દરમિયાન સાંજે 6 થી રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી દિવાળીનું આનંદપૂર્વક અને જવાબદારીપૂર્વક ગ્રીન ફટાકડાં ફોડી ઉજવણી કરી શકશે — પરંતુ તે માટે સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલા તમામ નિયમોનું પાલન ફરજિયાત રહેશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
