ગુજરાતના દરિયાકાંઠે જમીનનું ધોવાણ અને ખારાશ વધતા એક ગંભીર પરિસ્થિતિ સર્જાઇ રહી છે. દરિયો જાણે ગુજરાતની જમીનને દીઠે દીઠે ગળી રહ્યો હોય તેવું ચિત્ર દેખાઇ રહ્યું છે, કારણ કે દરિયાકાંઠાની જમીન સતત ધોવાઇ રહી છે અને તેની ખાતરમાં ખારાશનું પ્રમાણ વધતું જ રહ્યું છે. કેન્દ્રિય જળશક્તિ મંત્રાલયના તાજેતરના રિપોર્ટમાં ખુલાસો થયો છે કે રાજ્યના દરિયાકાંઠે અત્યાર સુધી 765 કિ.મી. જમીનનું ધોવાણ થઈ ચૂક્યું છે, જે પરિસ્થિતિની ગંભીરતા દર્શાવે છે. જાણકારોનું માનવું છે કે જો આ પરિસ્થિતિ યથાવત્ રહી, તો ગુજરાતના નકશો અને ભૂગોળમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થવાના દિવસો દૂર નથી.
ગીર સોમનાથ, દ્વારકા, અમરેલી, પોરબંદર અને જામનગરના દરિયાકાંઠે ધોવાણ સૌથી વધુ નોંધાયું છે. ઉદ્યોગીકરણની અંધાધૂંધ કામગીરી, ગેરકાયદેસર માઇનીંગ, વૃક્ષછેદન અને અન્ય માનવસર્જિત પ્રવૃત્તિઓને કારણે દરિયાકાંઠાની સ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે. લોકસભામાં રજૂ થયેલા રિપોર્ટ અનુસાર, સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠાના 534 ગામોમાં 7,00,120 હેક્ટર જમીન ખારાશથી પ્રભાવિત થઇ ચૂકી હતી. દરિયાકાંઠાના ખારાશને ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકારે મે-2025માં માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે, અને રાજ્ય સરકાર પણ તેનો અમલ કરવા માટે તૈયાર છે. આ દિશામાં પગલાં લેવાતા ગુજરાતમાં અત્યાર સુધી 87,860 હેક્ટર જમીનમાં ખારાશનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં આવ્યું છે, જેને કારણે ખેડૂતોને પણ લાભ મળ્યો છે.
નેશનલ એસેસમેન્ટ ઓફ શોરલાઇન ચેન્જના રિપોર્ટ મુજબ, ગીર સોમનાથ, દ્વારકા, અમરેલી, પોરબંદર અને જામનગરના દરિયાકાંઠે જમીનનું ધોવાણ સૌથી વધુ જોવા મળ્યું છે. ભાવનગર વિસ્તારમાં જસપરા, મીઠી, વિરડી, થાલસર અને ગોધામાં જમીન ધોવાઈ રહી છે, જ્યારે ગીર સોમનાથમાં આદ્રી અને નવાપરામાં ધોવાણ નોંધાયું છે. જૂનાગઢ જિલ્લામાં દરિયાકાંઠાના 66 ટકા જમીનનું ધોવાણ થઇ રહ્યું છે. કુદરતી કારણો ઉપરાંત, માનવસર્જિત પ્રવૃત્તિઓ ધોવાણને વધારવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
ગુજરાતમાં અત્યાર સુધી દરિયાકાંઠાની 537 કિ.મી. જમીન ધોવાઈ ચૂકી હતી, જે હવે વધીને 765 કિ.મી. થઈ ગઈ છે, અને આ પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક બની રહી છે. જો સરકાર દ્વારા તુરંત અને ગંભીર પગલાં ન લેવાય, તો દરિયો ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના કેટલાક વિસ્તારોને ગળી નાખી શકે છે. આવનારા સમયમાં આ પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે યોગ્ય નીતિ, ટેકનિકલ હલ અને માનવસર્જિત પ્રવૃત્તિઓ પર કડક નિયંત્રણ જરૂરી છે, નહીં તો રાજ્યના નકશો અને ભૂગોળમાં સ્થાયી ફેરફાર આવવા નીકળશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
