OBC અનામત મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટએ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ ઉમેદવારને ક્રીમિ લેયર તરીકે ગણાવવાનો નિર્ણય ફક્ત પરિવારની આવકના આધારે કરી શકાય નહીં. કેસની સુનાવણી દરમિયાન બેન્ચે જણાવ્યું કે, પોસ્ટની શ્રેણી, વ્યક્તિનો સામાજિક દરજ્જો અને વ્યાવસાયિક સ્થિતિ જેવા માપદંડોનો વિચાર કર્યા વિના માત્ર આવકને આધાર બનાવવો કાયદાકીય રીતે યોગ્ય નથી.
કોર્ટે કહ્યું કે ક્રીમિ લેયરની ઓળખ કરતી વખતે વ્યક્તિના આર્થિક પરિબળો સાથે તેની સામાજિક અને વ્યાવસાયિક સ્થિતિને પણ ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી છે. આ નિર્ણય OBC અનામત નીતિ અને તેના અમલ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ક્રીમિ લેયરનો હેતુ શું છે?
ક્રીમિ લેયરનો અર્થ OBC સમુદાયના એવા લોકો માટે થાય છે જે આર્થિક અને સામાજિક રીતે વધુ સક્ષમ બની ગયા છે. અનામતનો મુખ્ય હેતુ સમાજના ગરીબ અને પછાત વર્ગોને લાભ આપવાનો છે. તેથી આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ લોકો અનામતનો લાભ ન લઈ શકે તે માટે ક્રીમિ લેયરની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
આ વિચારની શરૂઆત 1992ના પ્રખ્યાત ઈન્દ્રા સાહની vs ભારત સરકાર કેસ બાદ થઈ હતી. આ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે OBC અનામતને યથાવત રાખતાં જણાવ્યું હતું કે સમૃદ્ધ વર્ગને અનામતમાંથી બહાર રાખવો જોઈએ. ત્યારબાદ સરકારે 1993માં ક્રીમિ લેયર લાગુ કરવા માટે નિયમો બનાવ્યા હતા.
હાલના નિયમો મુજબ જો કોઈ OBC પરિવારની વાર્ષિક આવક 8 લાખ રૂપિયાથી વધુ હોય તો તેને ક્રીમિ લેયર માનવામાં આવે છે. આવા ઉમેદવારો સરકારી નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અનામતનો લાભ મેળવી શકતા નથી. આ આવક મર્યાદા છેલ્લે 2017માં 6 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 8 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી હતી.
આવક સિવાય અન્ય માપદંડો પણ મહત્વપૂર્ણ
હાલના નિયમો મુજબ આવક સિવાય પણ કેટલાક લોકો સીધા ક્રીમિ લેયર હેઠળ આવે છે. તેમાં ઉચ્ચ બંધારણીય હોદ્દા પર રહેલા લોકો, વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ, સશસ્ત્ર દળોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને મોટા ઉદ્યોગપતિઓના બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના આ નવા નિર્ણયથી સરકાર પર 1993ના ક્રીમિ લેયર સંબંધિત નિયમોની સમીક્ષા કરવાની શક્યતા વધી શકે છે. કોર્ટે સંકેત આપ્યો છે કે માત્ર આવકને જ એકમાત્ર માપદંડ બનાવવો સામાજિક ન્યાયના વ્યાપક ઉદ્દેશ્યોને અનુરૂપ નથી.
કોર્ટે ઉદાહરણ આપતા જણાવ્યું કે એક વ્યક્તિની આવક ઓછી હોઈ શકે છતાં તે ઊંચા વહીવટી પદ પર હોઈ શકે છે, જે તેને સામાજિક રીતે વધુ સશક્ત બનાવે છે. બીજી તરફ કોઈ વ્યક્તિની આવક વધુ હોઈ શકે છતાં તેની સામાજિક સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે. તેથી ક્રીમિ લેયર નક્કી કરતી વખતે અનેક પરિબળોનો વિચાર કરવો જરૂરી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
