બિહારમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને લઈ રાજકીય તાપમાન ઉંચે ચઢી રહ્યું છે, અને હવે ચૂંટણી પહેલા મતદાર યાદી સુધારાની પ્રક્રિયા itself વિવાદિત બની ગઈ છે. ચૂંટણી પંચે રાજ્યભરમાં મતદાર યાદીમાંથી અયોગ્ય અને નકલી નામો દૂર કરવા માટે જે ચકાસણી અભિયાન શરૂ કર્યું છે, તે વિપક્ષી રાજકીય પક્ષો અને તેમના સહયોગી NGO-આંદોલનકારીઓ માટે વિરોધનો મુદ્દો બની ગયું છે. રાહુલ ગાંધી, તેજસ્વી યાદવ, પપ્પુ યાદવ જેવા નેતાઓએ આ પ્રક્રિયાને સરકારનો ષડયંત્ર ગણાવ્યું છે અને આરોપ લગાવ્યો છે કે આ કાર્યવાહી ખાસ કરીને મુસ્લિમ સમુદાય અને વિપક્ષી મતદાતાઓને ટાર્ગેટ કરવા માટે છે.
આ મુદ્દાને હવે કોર્ટે લઈ જવામાં આવ્યો છે. એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ (ADR), પીપલ્સ યુનિયન ફોર સિવિલ લિબર્ટીઝ, TMCના મહુઆ મોઇત્રા, એક્ટિવિસ્ટ યોગેન્દ્ર યાદવ અને અન્ય NGO દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરવામાં આવી છે, જેમાં તેઓએ ચૂંટણી પંચની પ્રક્રિયા પર રોક લગાવવાની માગ કરી છે. આ મામલે સુનાવણી 10 જુલાઈ 2025ના રોજ નક્કી કરવામાં આવી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ રીતે જણાવ્યું છે કે તેઓ માત્ર નિયમિત ચકાસણી કરી રહ્યાં છે, અને દસ્તાવેજોની પુષ્ટિ ન થતી હોય તો તાત્કાલિક નવો રજીસ્ટ્રેશન કરવાની પણ છૂટ આપવામાં આવી રહી છે. મતદારોને 25 જુલાઈ સુધી દસ્તાવેજો જમા કરવાની છૂટ છે અને અત્યાર સુધીમાં 2.88 કરોડ મતદારોની ચકાસણી થઈ ચૂકી છે, જે બિહારના કુલ મતદાતાઓનો 38% ભાગ છે.
#SIR progressing smoothly in #Bihar
✅ 2.88 Crore (36.47%) Enumeration Forms Collected
✅11.26% uploaded on ECINET
✅ 1.18 crore forms collected in past 24 hours #ECI
Read in detail : https://t.co/UKn4lGcXdi pic.twitter.com/EFypBJbPor
— Election Commission of India (@ECISVEEP) July 7, 2025
તપાસ સામે વિરોધ દર્શાવનાર સંસ્થાઓ અને લોકો ઉપર NDA સમર્થકો અને ભાજપે ગંભીર આરોપ લગાવ્યા છે. ભાજપના દાવા પ્રમાણે, વિપક્ષ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને NRC-CAA જેવી મજબૂત મુસ્લિમ વિખંભન નેરેટિવમાં ફેરવવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે. આ બાબતમાં દાખલ કરનાર ADR જેવા NGO પર આરોપ છે કે તેમને વિદેશી સંસ્થાઓ જેમ કે ફોર્ડ ફાઉન્ડેશન, ઓમદિયાર નેટવર્ક, HIVOS વગેરે પાસેથી ભંડોળ મળ્યું છે. HIVOS ખાસ કરીને જ્યોર્જ સોરોસની ઓપન સોસાયટી ફાઉન્ડેશન સાથે સંકળાયેલું હોવાનું કહેવાય છે. આવા દાવાઓને આધારે ભાજપે દાવો કર્યો છે કે વિપક્ષ પરોક્ષ રીતે વિદેશી એજન્ડા ચાલાવતું ‘મુખોટું’ બની ગયું છે.
આ બધી ખળભળાટભરી રાજકીય પ્રવૃત્તિએ એ સંકેત આપ્યો છે કે વિપક્ષે હવે પોતાનાં હારના બહાના શોધવા શરૂ કરી દીધાં છે. ચૂંટણી પંચની ચકાસણી પ્રક્રિયા, જે સતત ચાલતી પ્રેક્ટિસ છે, તેને એકરાજકીય મુદો બનાવવાની કોશિશ, મોદીફોબિયાથી પીડિત રાજકીય પક્ષો અને એન્ક્ટિવિસ્ટોની વ્યૂહરચનાનો હિસ્સો છે. અગાઉ EVM ઉપર સવાલ ઉઠાવનાર પક્ષો હવે મતદાર યાદી સુધી પહોંચી ગયા છે, અને શક્ય છે કે ભવિષ્યમાં વોટિંગ પ્રક્રિયા, પોલીસની હાજરી કે મતગણતરી ઉપર પણ પ્રશ્નચિહ્ન લગાવવાનો પ્રયાસ થાય.
આ વાતથી સ્પષ્ટ છે કે રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં બિહારની ચૂંટણીનો પડકાર વ્યાપક છે. NDA માટે આ ચૂંટણી માત્ર રાજ્યસ્તરની સ્પર્ધા નથી, પરંતુ કેન્દ્રમાં સ્થિર સરકાર માટે એક મજબૂત આધાર પણ છે. JDU સહિતના NDA સહયોગીઓની પાર્ટી અહીં મજબૂત સ્થિતિમાં છે, અને વિપક્ષ જાણે છે કે સીધી ટક્કર આપવી મુશ્કેલ છે. તેથી, હવે ચૂંટણીને પહેલાંથી વિવાદાસ્પદ બનાવીને પરિણામને અન્યો તરફ વાળવાનો પ્રયાસ દેખાઇ રહ્યો છે, જેને લોકશાહી માટે ખતરનાક માનો શકાય.
