ભારત અને બ્રિટન વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોમાં બુધવાર, 15 જુલાઈ 2026થી નવા અધ્યાયની શરૂઆત થઈ છે. બંને દેશો વચ્ચેનો કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઈકોનોમિક એન્ડ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (CETA) અને તેની સાથે જોડાયેલો ડબલ કોન્ટ્રિબ્યુશન કન્વેન્શન (DCC) સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવ્યો છે.
કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે આ ઘટનાને ભારત-બ્રિટન દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં સીમાચિહ્નરૂપ ગણાવી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં અમલમાં આવેલો આ કરાર ભારતીય નિકાસકારો, MSMEs, ખેડૂતો, ઉત્પાદકો, વ્યાવસાયિકો અને સર્વિસ સેક્ટર માટે નવી તકો ઊભી કરશે.
સત્તાવાર માહિતી અનુસાર CETA હેઠળ ભારતની લગભગ 99 ટકા નિકાસને બ્રિટનના બજારમાં ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ મળશે, જે ભારતના લગભગ સમગ્ર વેપાર મૂલ્યને આવરી લે છે. આ વ્યવસ્થાથી બ્રિટિશ બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદનો વધુ સ્પર્ધાત્મક બનવાની અપેક્ષા છે.
ભારત-બ્રિટન સંબંધોમાં ઐતિહાસિક દિવસ: પીયૂષ ગોયલ
પીયૂષ ગોયલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર જણાવ્યું કે ભારત-બ્રિટન CETA અને સામાજિક સુરક્ષા સાથે જોડાયેલો DCC હવે કાર્યરત થઈ ગયો છે.
તેમણે જણાવ્યું કે આ કરાર માત્ર વેપાર પરનો ટેક્સ ઘટાડવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે માલસામાન, સેવાઓ, રોકાણ, ડિજિટલ ટ્રેડ અને વ્યાવસાયિકોની અવરજવરને વધુ સરળ બનાવશે. ગોયલે આ કરારને ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે વિશ્વાસ, વેપાર અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવનાર પગલું ગણાવ્યું છે.
Today marks a defining milestone in India-UK ties. 🇮🇳🤝🇬🇧
Under the dynamic leadership of Hon'ble PM @NarendraModi ji, the India-UK Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) and the Agreement on Social Security, have come into force, delivering zero-duty market access… pic.twitter.com/2rmRIGESdc
— Piyush Goyal (@PiyushGoyal) July 15, 2026
99 ટકા ભારતીય નિકાસ માટે ઝીરો-ડ્યુટી માર્કેટ ઍક્સેસ
CETAની સૌથી મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ હેઠળ ભારતની લગભગ 99 ટકા નિકાસને બ્રિટનમાં શૂન્ય અથવા ઘટાડેલી આયાત ડ્યુટીનો લાભ મળશે.
તેનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતીય ઉત્પાદનો બ્રિટિશ બજારમાં પહેલાં કરતાં ઓછા ટેક્સ અને ઓછી કિંમત સાથે ઉપલબ્ધ થઈ શકશે. પરિણામે ભારતીય કંપનીઓને બ્રિટનમાં અન્ય દેશોના ઉત્પાદનો સામે વધુ સારી રીતે સ્પર્ધા કરવાની તક મળશે.
સત્તાવાર માહિતી અનુસાર આ ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ ભારતના લગભગ સમગ્ર નિકાસ વેપાર મૂલ્યને આવરી લે છે. ટેક્સટાઇલ, ચામડું, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, રમકડાં, એન્જિનિયરિંગ સામાન, કેમિકલ્સ અને ઓટો કમ્પોનન્ટ્સને તેનો વિશેષ લાભ મળવાની શક્યતા છે.
ટેક્સટાઇલ અને ગારમેન્ટ ઉદ્યોગને મોટો લાભ
ભારતનો ટેક્સટાઇલ અને કપડા ઉદ્યોગ રોજગાર આપતા સૌથી મોટા ક્ષેત્રોમાં સામેલ છે. CETA હેઠળ ભારતીય ટેક્સટાઇલ અને ગારમેન્ટ ઉત્પાદનોને બ્રિટનમાં ઝીરો-ડ્યુટી ઍક્સેસ મળશે.
અગાઉ કેટલાક ભારતીય ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદનો પર બ્રિટનમાં 12 ટકા સુધીની ડ્યુટી લાગતી હતી. હવે આ ટેક્સ દૂર થવાથી ભારતીય નિકાસકારોને બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન અને કંબોડિયા જેવા દેશો સામે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનવામાં મદદ મળશે. આ કરારથી ગુજરાત, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ અને દિલ્હી-NCR સહિતના ટેક્સટાઇલ તથા ગારમેન્ટ ઉદ્યોગોને નવા ઓર્ડર અને રોજગારની તકો મળી શકે છે.
ચામડું, ફૂટવેર અને જેમ્સ-જ્વેલરી માટે નવી તકો
ભારતના ચામડાની વસ્તુઓ, ફૂટવેર અને જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી ક્ષેત્રને પણ કરારથી મોટો લાભ થવાની આશા છે. જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી પર લાગતી લગભગ ચાર ટકા સુધીની ડ્યુટી દૂર થતાં ભારતીય જ્વેલરી બ્રિટિશ બજારમાં વધુ સસ્તી અને સ્પર્ધાત્મક બની શકે છે.
ગુજરાતના સુરત અને અમદાવાદ સહિતના જેમ્સ, જ્વેલરી અને ડાયમંડ ઉદ્યોગોને આ કરારથી નિકાસમાં વૃદ્ધિની નવી સંભાવનાઓ ઊભી થઈ શકે છે. કરારથી કારીગરો, ડિઝાઇનર્સ, નાના ઉત્પાદકો અને મહિલા સંચાલિત ઉદ્યોગોને પણ લાભ મળી શકે છે.
એન્જિનિયરિંગ સામાન અને ઓટો પાર્ટ્સની નિકાસ વધવાની આશા
ભારતીય એન્જિનિયરિંગ સામાન, મશીનરી, ઇલેક્ટ્રિક સાધનો, ઓટો પાર્ટ્સ અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો માટે બ્રિટન એક મહત્વપૂર્ણ બજાર છે. CETA હેઠળ 18 ટકા સુધીની કેટલીક આયાત ડ્યુટી દૂર કરવામાં આવતાં ભારતીય એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનોની કિંમતમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધશે.
સરકારી અંદાજ મુજબ ભારતની એન્જિનિયરિંગ નિકાસ આગામી પાંચ વર્ષમાં નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે. કરાર ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ભારતના ઉત્પાદન ક્ષેત્રને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન સાથે વધુ મજબૂત રીતે જોડવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.
As the #IndiaUKFTA comes into force today, I pen down how this landmark agreement will benefit India.
The agreement, which opens new avenues for trade, investment and innovation, will create unique opportunities for our businesses while further accelerating PM @NarendraModi ji's… pic.twitter.com/R8NIf7uHrn
— Piyush Goyal (@PiyushGoyal) July 15, 2026
દરિયાઈ ઉત્પાદનો અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડને બ્રિટિશ બજારનો લાભ
ભારતના ઝીંગા, માછલી અને અન્ય દરિયાઈ ઉત્પાદનોને બ્રિટનમાં ડ્યુટી-ફ્રી અથવા પ્રેફરન્શિયલ ઍક્સેસ મળવાથી નિકાસકારોને મોટું બજાર મળી શકે છે. આ કરારથી દરિયાકાંઠાના રાજ્યોના માછીમારો, ફૂડ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ અને નાના નિકાસકારોને લાભ મળવાની અપેક્ષા છે.
પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, કૃષિ ઉત્પાદનો અને પસંદગીના અન્ય ભારતીય ખાદ્ય ઉત્પાદનો માટે પણ બ્રિટનમાં બજારનો વિસ્તાર થવાની શક્યતા છે.
MSMEs, ખેડૂતો અને ઉત્પાદકોને શું લાભ?
પીયૂષ ગોયલના જણાવ્યા અનુસાર CETAનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ લાભ ભારતના સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો એટલે કે MSMEsને મળશે. ઓછી ડ્યુટી, સરળ કસ્ટમ પ્રક્રિયા અને બ્રિટિશ બજારમાં વધુ સારા પ્રવેશને કારણે નાના ઉદ્યોગો પણ આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહકો સુધી પહોંચી શકશે.
કૃષિ, હસ્તકલા, ટેક્સટાઇલ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, એન્જિનિયરિંગ અને જ્વેલરી ક્ષેત્રમાં કાર્યરત નાના ઉત્પાદકો માટે નિકાસની નવી તકો ઊભી થશે. કરારથી મહિલાઓ દ્વારા સંચાલિત ઉદ્યોગો, કારીગરો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ગ્રામીણ ઉત્પાદકોને પણ વૈશ્વિક બજાર સાથે જોડાવાની તક મળશે.
IT અને સર્વિસ સેક્ટર માટે નવી રાહ
ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં સર્વિસ સેક્ટરનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન છે. CETA હેઠળ બ્રિટને ભારતને IT, IT-enabled services, ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ, પ્રોફેશનલ સર્વિસ, શિક્ષણ, હેલ્થકેર, ટેલિકોમ અને બિઝનેસ કન્સલ્ટિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં વ્યાપક માર્કેટ ઍક્સેસ આપી છે.
ભારતીય IT કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે બ્રિટિશ ગ્રાહકો અને કંપનીઓ સાથે કામ કરવું વધુ સરળ બની શકે છે.
કરારમાં ડિજિટલી પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓ માટે પણ જોગવાઈ છે, જેના કારણે સોફ્ટવેર, ઓનલાઈન કન્સલ્ટિંગ, ડિજિટલ શિક્ષણ અને બિઝનેસ સેવાઓની નિકાસને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે.
ભારતીય વ્યાવસાયિકોની અવરજવર વધુ સરળ બનશે
CETA હેઠળ ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે બ્રિટનમાં કામચલાઉ પ્રવેશ અને રોકાણની સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. બિઝનેસ વિઝિટર્સ, ઇન્ટ્રા-કંપની ટ્રાન્સફરીઝ, કોન્ટ્રાક્ચ્યુઅલ સર્વિસ સપ્લાયર્સ અને સ્વતંત્ર વ્યાવસાયિકોને સરળ અને વધુ પારદર્શક પ્રક્રિયાનો લાભ મળશે.
આર્કિટેક્ટ્સ, એન્જિનિયર્સ, IT નિષ્ણાતો, ફાઇનાન્સ પ્રોફેશનલ્સ, શેફ, યોગ પ્રશિક્ષકો અને કલાકારો સહિતના ભારતીય વ્યાવસાયિકોને બ્રિટનમાં નવી તકો મળી શકે છે. કરાર હેઠળ ભારતીય શેફ, યોગ પ્રશિક્ષકો અને શાસ્ત્રીય સંગીતકારો માટે વાર્ષિક વિશેષ ક્વોટાની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે.
પાંચ વર્ષ સુધી બેવડા સામાજિક સુરક્ષા યોગદાનમાંથી મુક્તિ
CETAની સાથે અમલમાં આવેલો ડબલ કોન્ટ્રિબ્યુશન કન્વેન્શન ભારતીય કંપનીઓ અને કર્મચારીઓ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
આ વ્યવસ્થા હેઠળ ભારતની કંપની દ્વારા બ્રિટનમાં કામચલાઉ અસાઇનમેન્ટ પર મોકલાયેલા લાયક કર્મચારીને વધુમાં વધુ 60 મહિના એટલે કે પાંચ વર્ષ સુધી બ્રિટનમાં નેશનલ ઇન્શ્યોરન્સ કોન્ટ્રિબ્યુશન ચૂકવવું નહીં પડે.
તેના બદલે કર્મચારી પોતાના દેશની સામાજિક સુરક્ષા અથવા પ્રોવિડન્ટ ફંડ વ્યવસ્થામાં યોગદાન ચાલુ રાખશે. આ જ સિદ્ધાંત ભારતમાં કામચલાઉ રીતે આવતા બ્રિટિશ કર્મચારીઓ પર પણ લાગુ થશે.
આ જોગવાઈ માત્ર પહેલેથી ભારત સ્થિત કંપનીમાં કામ કરતા અને કામચલાઉ અસાઇનમેન્ટ માટે બ્રિટન મોકલાતા કર્મચારીઓ માટે લાગુ થાય છે. બ્રિટનમાં સીધી નવી નોકરી મેળવનાર દરેક કર્મચારીને આ છૂટ આપમેળે નહીં મળે.
ભારતીય કંપનીઓનો ખર્ચ ઘટશે
અગાઉ કેટલાક કિસ્સામાં ભારતીય કંપનીઓ અને તેમના કર્મચારીઓને ભારત ઉપરાંત બ્રિટનમાં પણ સામાજિક સુરક્ષા યોગદાન ચૂકવવું પડતું હતું. બેવડા યોગદાનમાંથી મુક્તિ મળવાથી ભારતીય IT, કન્સલ્ટિંગ, એન્જિનિયરિંગ અને પ્રોફેશનલ સર્વિસ કંપનીઓનો ખર્ચ ઘટશે.
તેનાથી બ્રિટનમાં કામ કરતી ભારતીય કંપનીઓની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધશે અને કર્મચારીઓના વેતન પર થતી કપાત પણ ઓછી થઈ શકે છે.
બ્રિટિશ પ્રોડક્ટ્સ પર ટેરિફમાં તબક્કાવાર ઘટાડો
કરાર હેઠળ ભારત પણ બ્રિટનની લગભગ 89.5 ટકા ટેરિફ લાઇન્સ ખોલશે, જે બ્રિટનની લગભગ 91 ટકા નિકાસને આવરી લે છે. જોકે, તમામ બ્રિટિશ ઉત્પાદનો પર ડ્યુટી તાત્કાલિક દૂર નહીં થાય. માત્ર પસંદગીના ઉત્પાદનોને તરત ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ મળશે, જ્યારે અન્ય વસ્તુઓ પર ટેક્સ પાંચથી દસ વર્ષ દરમિયાન તબક્કાવાર ઘટાડવામાં આવશે.
ભારતે ડેરી ઉત્પાદનો, અનાજ, દાળ, કેટલીક શાકભાજી, સોનું, જ્વેલરી, લેબમાં બનેલા હીરા, સ્માર્ટફોન અને અન્ય સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોને સંપૂર્ણ ઉદારીકરણથી સુરક્ષિત રાખ્યા છે.
સ્કોચ વ્હિસ્કી પરની ડ્યુટી ઘટશે
કરાર હેઠળ બ્રિટિશ સ્કોચ વ્હિસ્કી અને અન્ય પસંદગીના આલ્કોહોલિક પીણાં પર લાગતી આયાત ડ્યુટી તબક્કાવાર ઘટાડવામાં આવશે. સ્કોચ વ્હિસ્કી પરનો ટેરિફ શરૂઆતમાં 150 ટકાથી ઘટાડીને 75 ટકા કરવામાં આવશે અને આગામી દસ વર્ષમાં તેને 40 ટકા સુધી લાવવામાં આવશે.
જોકે, આ ઘટાડો તબક્કાવાર રહેશે અને ભારતીય બજારમાં તમામ બ્રિટિશ દારૂ તાત્કાલિક મોટા પ્રમાણમાં સસ્તો થશે તે જરૂરી નથી.
બ્રિટિશ કાર માટે ક્વોટા આધારિત ડ્યુટી રાહત
બ્રિટનમાં બનેલી કાર અને અન્ય ઓટોમોબાઇલ્સ પર પણ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કરવામાં આવશે, પરંતુ આ રાહત ક્વોટા આધારિત રહેશે.
ચોક્કસ સંખ્યામાં જ વાહનોને ઘટાડેલી આયાત ડ્યુટીનો લાભ મળશે. તેનો હેતુ બ્રિટિશ ઉત્પાદકોને ભારતીય બજારમાં મર્યાદિત ઍક્સેસ આપવાની સાથે ભારતના સ્થાનિક ઓટોમોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહન ઉદ્યોગને સુરક્ષિત રાખવાનો છે.
ચોકલેટ, બિસ્કિટ અને કોસ્મેટિક્સ પર પણ અસર
CETAના અમલ સાથે બ્રિટનથી આયાત થતી ચોકલેટ, બિસ્કિટ, કોસ્મેટિક્સ અને અન્ય પસંદગીની વસ્તુઓ પર ટેરિફમાં ઘટાડો શરૂ થશે.
ટેક્સમાં ઘટાડો થતાં લાંબા ગાળે આ ઉત્પાદનોની આયાત કિંમત ઓછી થઈ શકે છે. જોકે, ગ્રાહકોને મળતી અંતિમ કિંમત વિનિમય દર, પરિવહન ખર્ચ, GST અને કંપનીઓની કિંમતી નીતિ પર પણ આધાર રાખશે.
24 જુલાઈ 2025ના રોજ થયા હતા કરાર પર હસ્તાક્ષર
ભારત અને બ્રિટને 24 જુલાઈ 2025ના રોજ CETA પર સત્તાવાર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ભારત તરફથી કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલ અને બ્રિટન તરફથી તત્કાલીન બિઝનેસ એન્ડ ટ્રેડ સેક્રેટરી જોનાથન રેનોલ્ડ્સે બંને દેશોના પ્રધાનમંત્રીઓની હાજરીમાં કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
આ પહેલાં બંને દેશોએ 6 મે 2025ના રોજ વાટાઘાટો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયાની જાહેરાત કરી હતી.
માલસામાનથી લઈને ડિજિટલ ટ્રેડ સુધી વ્યાપક કરાર
CETA માત્ર માલસામાનની આયાત-નિકાસ સુધી મર્યાદિત નથી. તેમાં સેવાઓ, ડિજિટલ ટ્રેડ, કસ્ટમ પ્રક્રિયા, રોકાણ, ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ, બૌદ્ધિક સંપત્તિ, ઇનોવેશન, સરકારી ખરીદી, વ્યાવસાયિકોની ગતિશીલતા અને સસ્ટેનેબિલિટી જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.
કરારનો હેતુ બંને દેશોના વેપારીઓ માટે નિયમોને વધુ પારદર્શક બનાવવા, બિનજરૂરી અવરોધ ઘટાડવા અને રોકાણ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવાનો છે.
દ્વિપક્ષીય વેપાર વધારવાનો લક્ષ્ય
ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે માલસામાન તથા સેવાઓનો વાર્ષિક દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર સમયે લગભગ 56 અબજ ડોલર હતો. બંને દેશોએ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરવાનો લક્ષ્ય નક્કી કર્યો છે. CETAના અમલથી નિકાસ, રોકાણ, રોજગાર અને સર્વિસ સેક્ટરના વેપારમાં ઝડપી વૃદ્ધિ થવાની અપેક્ષા છે.
ગુજરાતને કેવી રીતે મળી શકે છે લાભ?
ગુજરાત ભારતના અગ્રણી નિકાસ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ રાજ્યોમાં સામેલ હોવાથી CETAથી રાજ્યના અનેક ઉદ્યોગોને લાભ મળી શકે છે.
સુરતના જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી અને ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ, અમદાવાદના કેમિકલ્સ અને ફાર્મા ક્ષેત્ર, રાજકોટના એન્જિનિયરિંગ ઉદ્યોગ, મોરબીના ઉત્પાદન એકમો તેમજ ગુજરાતના દરિયાઈ ઉત્પાદનોના નિકાસકારો માટે બ્રિટનમાં નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે.
ઝીરો-ડ્યુટી ઍક્સેસ અને સરળ વેપાર પ્રક્રિયાથી ગુજરાતના MSMEsને પણ બ્રિટિશ બજારમાં પ્રવેશવાની વધુ સારી તક મળશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
