પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં 21 જુલાઈના ‘શહીદ દિવસ’ને લઈને કોંગ્રેસ અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ વચ્ચે ફરી એકવાર રાજકીય ટકરાવ શરૂ થયો છે. પશ્ચિમ બંગાળ પ્રદેશ કોંગ્રેસે તૃણમૂલ કોંગ્રેસના વડાં અને રાજ્યનાં પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનરજીને કોલકાતાના શહીદ મિનાર ખાતે યોજાનારા પોતાના શહીદ દિવસ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપવા આમંત્રણ આપ્યું છે.
જોકે, કોંગ્રેસનું આ આમંત્રણ માત્ર ઔપચારિક નથી. બંગાળ કોંગ્રેસના પ્રમુખ શુભાંકર સરકારે મમતા બેનરજી સામે મોટી રાજકીય શરત મૂકી છે. તેમણે કહ્યું કે મમતા બેનરજીએ ખુલ્લેઆમ સ્વીકારવું જોઈએ કે લગભગ ત્રણ દાયકા પહેલાં કોંગ્રેસ છોડવાનો તેમનો નિર્ણય રાજકીય ભૂલ હતો.
કોંગ્રેસે મમતા બેનરજી સામે મૂકી મોટી શરત
શહીદ મિનાર મેદાન ખાતે 21 જુલાઈના કાર્યક્રમની તૈયારીઓનું નિરીક્ષણ કર્યા બાદ શુભાંકર સરકારે જણાવ્યું કે મમતા બેનરજી કોંગ્રેસના કાર્યક્રમમાં આવવા માગતી હોય તો તેમનું સ્વાગત છે, પરંતુ તેમણે પોતાના રાજકીય ભૂતકાળનો પ્રામાણિકતાથી સ્વીકાર કરવો પડશે.
શુભાંકર સરકારે કહ્યું કે મમતા બેનરજીએ ઇતિહાસને તોડવા-મરોડવાનો પ્રયાસ ન કરવો જોઈએ. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે 21 જુલાઈ, 1993નું આંદોલન કોંગ્રેસ અને યુવા કોંગ્રેસનું આંદોલન હતું. તેથી આ ઘટનાને કોંગ્રેસથી અલગ કરીને રજૂ કરી શકાય નહીં.
બંગાળ કોંગ્રેસ પ્રમુખે પડકાર આપતાં જણાવ્યું કે મમતા બેનરજીમાં હિંમત હોય તો તેમણે જાહેર મંચ પરથી સ્વીકારવું જોઈએ કે કોંગ્રેસ છોડવાનો નિર્ણય ખોટો હતો. તેમણે કહ્યું કે પોતાના રાજકીય ઇતિહાસ અને ભૂતકાળનું સન્માન કરનારા નેતાને લોકો તરફથી પણ વધુ સન્માન મળે છે.
‘શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવે તો સ્વાગત’
શુભાંકર સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે મમતા બેનરજી શહીદ મિનાર ખાતે કોંગ્રેસના કાર્યક્રમમાં આવીને 1993ના પોલીસ ગોળીબારમાં જીવ ગુમાવનારા કાર્યકરોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માગતી હોય તો પક્ષ તેમનું સ્વાગત કરશે.
જોકે કોંગ્રેસે આમંત્રણ સાથે એવો રાજકીય સંદેશ પણ આપ્યો છે કે 21 જુલાઈની ઐતિહાસિક વિરાસત માત્ર તૃણમૂલ કોંગ્રેસની નથી. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે આ આંદોલન યુવા કોંગ્રેસના બેનર હેઠળ યોજાયું હતું અને તે સમય દરમિયાન મમતા બેનરજી પણ કોંગ્રેસનો જ ભાગ હતાં.
કોંગ્રેસના આ વલણને 21 જુલાઈની રાજકીય વિરાસત પર પોતાનો અધિકાર ફરી સ્થાપિત કરવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
21 જુલાઈની વિરાસતને લઈને કોંગ્રેસ-TMC સામસામે
પશ્ચિમ બંગાળમાં 21 જુલાઈ માત્ર શ્રદ્ધાંજલિનો દિવસ જ નહીં, પરંતુ લાંબા સમયથી એક મોટો રાજકીય કાર્યક્રમ પણ રહ્યો છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ દર વર્ષે આ તારીખે કોલકાતામાં વિશાળ રેલી યોજીને તેને શહીદ દિવસ તરીકે મનાવે છે.
હવે પ્રદેશ કોંગ્રેસે પણ કોલકાતાના શહીદ મિનાર મેદાન ખાતે અલગ કાર્યક્રમ યોજવાની તૈયારી કરી છે. કોંગ્રેસે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે તેના કાર્યક્રમમાં 1993ના પોલીસ ફાયરિંગ કેસની ફાઇલો ફરીથી ખોલવાની માંગ પણ કરવામાં આવશે.
આ સાથે એક જ ઐતિહાસિક ઘટનાને લઈને કોંગ્રેસ અને TMC વચ્ચે રાજકીય દાવેદારી વધુ તીવ્ર બની છે. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે ઘટનાના મૂળમાં યુવા કોંગ્રેસનું આંદોલન હતું, જ્યારે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ મમતા બેનરજીના નેતૃત્વ અને સંઘર્ષને તેની મુખ્ય ઓળખ તરીકે રજૂ કરે છે.
શું થયું હતું 21 જુલાઈ, 1993ના રોજ?
21 જુલાઈ, 1993ના રોજ મમતા બેનરજીના નેતૃત્વમાં યુવા કોંગ્રેસ દ્વારા કોલકાતામાં એક વિશાળ વિરોધ પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે પશ્ચિમ બંગાળમાં ડાબેરી મોરચાની સરકાર હતી. પ્રદર્શનકારીઓ મતદાર ઓળખપત્રને મતદાન માટે ફરજિયાત બનાવવાની માંગ સાથે રાઇટર્સ બિલ્ડિંગ તરફ કૂચ કરી રહ્યા હતા. પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસ સાથે ઘર્ષણ થયું અને ત્યારબાદ થયેલા ગોળીબારમાં 13 યુવા કોંગ્રેસ કાર્યકરોના મોત થયા હતા.
આ ઘટના બાદ 21 જુલાઈ પશ્ચિમ બંગાળના રાજકીય ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ તારીખ બની ગઈ. મમતા બેનરજી અને તેમના સમર્થકો દર વર્ષે આ દિવસે મૃતક કાર્યકરોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે વિશાળ કાર્યક્રમ યોજતા આવ્યા છે.
કોંગ્રેસ છોડીને મમતાએ બનાવી હતી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ
1993ના આંદોલન સમયે મમતા બેનરજી કોંગ્રેસનાં નેતા હતાં. જોકે, કોંગ્રેસના રાજ્ય નેતૃત્વ અને સંગઠનની કાર્યપદ્ધતિ સાથે લાંબા સમયથી ચાલતા મતભેદો બાદ તેમણે ડિસેમ્બર 1997માં કોંગ્રેસથી અલગ થવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
ત્યારબાદ જાન્યુઆરી 1998માં ઓલ ઇન્ડિયા તૃણમૂલ કોંગ્રેસની સત્તાવાર સ્થાપના થઈ. નવી પાર્ટીની રચના બાદ મમતા બેનરજીએ પશ્ચિમ બંગાળમાં પોતાની અલગ રાજકીય ઓળખ ઊભી કરી અને 21 જુલાઈના શહીદ દિવસને તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સૌથી મોટા વાર્ષિક કાર્યક્રમોમાં સ્થાન આપ્યું.
કોંગ્રેસનો વર્તમાન દાવો છે કે મમતા બેનરજી ભલે અલગ પાર્ટી બનાવી હોય, પરંતુ 1993ના આંદોલનની મૂળ કોંગ્રેસી ઓળખને બદલી શકાય નહીં.
શુભાંકર સરકારે કેમ ઉઠાવ્યો જૂનો મુદ્દો?
રાજકીય નિષ્ણાતો મુજબ કોંગ્રેસ 21 જુલાઈના મુદ્દા દ્વારા પશ્ચિમ બંગાળમાં પોતાના જૂના રાજકીય અને સંગઠનાત્મક આધારને ફરી સક્રિય કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
રાજ્યમાં કોંગ્રેસની રાજકીય જમીન વર્ષોથી નબળી પડી છે. બીજી તરફ તૃણમૂલ કોંગ્રેસે લાંબા સમય સુધી કોંગ્રેસના પરંપરાગત સમર્થકો, અલ્પસંખ્યક મતદારો અને ગ્રામીણ મતદારોના મોટા હિસ્સા પર પ્રભાવ જમાવ્યો હતો.
એવામાં શહીદ દિવસની વિરાસતનો મુદ્દો ઉઠાવીને કોંગ્રેસ પોતાના કાર્યકરોને એવો સંદેશ આપવા માગે છે કે પશ્ચિમ બંગાળના રાજકીય સંઘર્ષમાં પક્ષની ઐતિહાસિક ભૂમિકાને ભૂલી શકાય નહીં.
એક જ દિવસે અલગ-અલગ કાર્યક્રમોની તૈયારી
21 જુલાઈના રોજ કોલકાતામાં કોંગ્રેસ ઉપરાંત તૃણમૂલ કોંગ્રેસ પણ પોતાનો વાર્ષિક શહીદ દિવસ કાર્યક્રમ યોજવાની તૈયારીમાં છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસે તેના પરંપરાગત કાર્યક્રમ માટે કાનૂની અને વહીવટી મંજૂરી મેળવવાના પ્રયાસો પણ કર્યા છે. એક જ દિવસે અલગ-અલગ રાજકીય કાર્યક્રમો યોજાવાના કારણે કોલકાતામાં સુરક્ષા અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થા તંત્ર માટે મોટો પડકાર બની શકે છે.
કોંગ્રેસના શહીદ મિનાર કાર્યક્રમ અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસની રેલીમાં મોટી સંખ્યામાં કાર્યકરો જોડાવાની સંભાવના છે. આ કારણે બંને પક્ષોના કાર્યક્રમો અને તેમાં આપવામાં આવનારા રાજકીય સંદેશાઓ પર સૌની નજર રહેશે.
શું મમતા બેનરજી કોંગ્રેસનું આમંત્રણ સ્વીકારશે?
કોંગ્રેસ દ્વારા આપવામાં આવેલું આમંત્રણ રાજકીય રીતે અસામાન્ય માનવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે તેની સાથે જાહેર સ્વીકારની કડક શરત જોડવામાં આવી છે. મમતા બેનરજી કોંગ્રેસના કાર્યક્રમમાં હાજરી આપશે કે નહીં અને શુભાંકર સરકારની ટિપ્પણીનો શું જવાબ આપશે તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા થઈ નથી.
જો મમતા બેનરજી આમંત્રણ સ્વીકારે તો તે પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં મોટી ઘટના ગણાશે. જોકે, કોંગ્રેસ છોડવાના નિર્ણયને ભૂલ ગણાવવાની શરતને કારણે તેમની હાજરીની શક્યતા રાજકીય રીતે અત્યંત ઓછી દેખાઈ રહી છે.
કોંગ્રેસ અને TMCના સંબંધો પર પડશે અસર?
રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં કોંગ્રેસ અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસે ઘણીવાર ભાજપ સામે સહયોગની વાત કરી છે, પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળમાં બંને પક્ષો એકબીજાના રાજકીય હરીફ રહ્યા છે.
શુભાંકર સરકારનું તાજેતરનું નિવેદન બંને પક્ષો વચ્ચેના જૂના વિવાદને ફરી સામે લાવનારું છે. એક તરફ કોંગ્રેસ મમતા બેનરજીને આમંત્રણ આપી રહી છે, તો બીજી તરફ પક્ષ છોડવાના નિર્ણયને જાહેરમાં ભૂલ ગણાવવાની માંગ કરીને તેમના રાજકીય નિર્ણય પર સીધો પ્રહાર કરી રહી છે. આ નિવેદનથી બંને પક્ષો વચ્ચે સહયોગ કરતાં વધુ રાજકીય સ્પર્ધાનો સંદેશ સામે આવ્યો છે.
21 જુલાઈએ બંગાળના રાજકારણ પર દેશની નજર
આ વર્ષે 21 જુલાઈનો શહીદ દિવસ માત્ર મૃતક કાર્યકરોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ કોંગ્રેસ અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ વચ્ચે ઐતિહાસિક વિરાસતની લડાઈનું મોટું રાજકીય મંચ બની શકે છે.
કોંગ્રેસ શહીદ મિનારના કાર્યક્રમ દ્વારા પોતાના સંગઠનને ફરી મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરશે, જ્યારે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ પોતાના પરંપરાગત શહીદ દિવસ કાર્યક્રમ દ્વારા મમતા બેનરજીના રાજકીય સંઘર્ષને રજૂ કરશે. હવે સૌની નજર મમતા બેનરજીના પ્રતિભાવ, બંને પક્ષોની રણનીતિ અને 21 જુલાઈના કાર્યક્રમોમાં થનારા રાજકીય શક્તિપ્રદર્શન પર રહેશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
