ઓડિશામાં ઑસ્ટ્રેલિયન મિશનરી ગ્રેહામ સ્ટેન્સ અને તેમના બે સગીર પુત્રોની હત્યાના કેસમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા રવિન્દ્ર પાલ ઉર્ફે દારા સિંઘની સમય પહેલાં મુક્તિનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. દારા સિંઘે 25 વર્ષથી વધુ સમય જેલમાં વિતાવ્યાનો ઉલ્લેખ કરીને ઓડિશાની સજા માફી એટલે કે રિમિશન નીતિ હેઠળ મુક્તિ આપવાની માંગ સાથે સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં દારા સિંઘની અરજી પર સુનાવણી કરતાં ઓડિશા સરકારને તેની રિમિશન અરજી અંગે નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા ઝડપથી પૂર્ણ કરવા જણાવ્યું છે. રાજ્ય સરકારે કોર્ટને જાણ કરી છે કે દારા સિંઘનું નામ રાજ્યની સેન્ટન્સ રિવ્યૂ બોર્ડ સમક્ષ વિચારાધીન આજીવન કેદીઓની યાદીમાં સામેલ છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ બોર્ડે દારા સિંઘ સહિત અનેક કેદીઓની અરજીઓ પર ચર્ચા કરીને પોતાની ભલામણ રાજ્ય સરકારને મોકલી છે.
19 ઑગસ્ટ સુધી મુલતવી રાખવામાં આવી સુનાવણી
મામલાની સુનાવણી દરમિયાન ઓડિશા સરકારે રિમિશન અરજી અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવા માટે વધુ સમય માગ્યો હતો. રાજ્ય તરફથી કોર્ટને જણાવાયું કે અરજીની તપાસ માટે જરૂરી કેસ રેકોર્ડ અને અન્ય દસ્તાવેજો મંગાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ તમામ દસ્તાવેજો હજુ સંબંધિત સમિતિ સમક્ષ ઉપલબ્ધ થયા નથી.
કોર્ટે રાજ્ય સરકારની રજૂઆતને ધ્યાનમાં લઈને મામલાની સુનાવણી 19 ઑગસ્ટ 2026 સુધી મુલતવી રાખી છે. અદાલતે અપેક્ષા વ્યક્ત કરી છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન રાજ્ય સરકાર અને સંબંધિત સજા સમીક્ષા બોર્ડ દારા સિંઘની અરજી અંગે નિર્ણય લઈ લેશે.
શું 15 ઑગસ્ટે મુક્ત થશે દારા સિંઘ?
દારા સિંઘના વકીલ એ.પી. સિંઘે મીડિયા સમક્ષ દાવો કર્યો હતો કે સુપ્રીમ કોર્ટે તેમને સ્વતંત્રતા દિવસ એટલે કે 15 ઑગસ્ટ સુધીમાં મુક્ત કરવાની વાત કરી છે. કેટલાક સ્થાનિક અહેવાલોમાં પણ આ દાવાને કોર્ટના નિર્દેશ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
જોકે, ઉપલબ્ધ અહેવાલો દર્શાવે છે કે 15 ઑગસ્ટની મુક્તિ અંગેની વાત કોર્ટની કથિત મૌખિક ટિપ્પણી અથવા વકીલના નિવેદન પર આધારિત છે. તેની પુષ્ટિ કરતો સ્પષ્ટ લેખિત આદેશ જાહેર થયો નથી. તેથી હાલ દારા સિંઘની મુક્તિ નિશ્ચિત થઈ ગઈ છે એવું કહેવું યોગ્ય નહીં ગણાય.
અંતિમ નિર્ણય ઓડિશા સરકાર દ્વારા રિમિશન અરજી સ્વીકારવામાં આવે છે કે નહીં તેના પર નિર્ભર રહેશે. સરકાર મંજૂરી આપશે તો જ કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ દારા સિંઘ જેલમાંથી બહાર આવી શકશે.
રાજ્ય સેન્ટન્સ રિવ્યૂ બોર્ડ સમક્ષ અરજી
ઓડિશાની સ્ટેટ સેન્ટન્સ રિવ્યૂ બોર્ડ આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા કેદીઓની સમય પહેલાં મુક્તિ અંગે વિચારણા કરે છે. બોર્ડ કેદીએ જેલમાં કેટલો સમય વિતાવ્યો, તેનું વર્તન, ગુનાની પ્રકૃતિ, પુનર્વસનની સંભાવના અને જાહેર સુરક્ષા સહિતના મુદ્દાઓનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
અહેવાલ અનુસાર બોર્ડ સમક્ષ 56 આજીવન કેદીઓની રિમિશન અરજીઓ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. તેમાં દારા સિંઘની અરજીનો પણ સમાવેશ થાય છે અને ભલામણ રાજ્ય સરકારની વિચારણા હેઠળ હોવાનું જણાવાયું છે.
25 વર્ષથી વધુ સમયથી જેલમાં દારા સિંઘ
દારા સિંઘ વર્ષ 2000થી જેલમાં છે અને તેણે 25 વર્ષથી વધુ સમય કેદમાં વિતાવ્યો છે. તેની અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે લાંબા સમયની કેદ, જેલમાં સારા વર્તન અને રાજ્યની રિમિશન નીતિના આધારે તેને સમય પહેલાં મુક્તિનો લાભ મળવો જોઈએ.
ઓડિશાની લાગુ નીતિ હેઠળ ગંભીર ગુનામાં આજીવન કેદની સજા ભોગવતા કેદીના કેસની 25 વર્ષ બાદ સમય પહેલાં મુક્તિ માટે વિચારણા થઈ શકે છે. જોકે, 25 વર્ષની સજા પૂર્ણ થતાં આપમેળે મુક્તિનો અધિકાર મળતો નથી. દરેક અરજીનો નિર્ણય કેસની હકીકતો, ગુનાની ગંભીરતા અને સક્ષમ સરકારની મંજૂરીના આધારે થાય છે.
અગાઉ પણ સુપ્રીમ કોર્ટે આપ્યો હતો નિર્ણયનો નિર્દેશ
માર્ચ 2025માં પણ સુપ્રીમ કોર્ટે ઓડિશા સરકારને દારા સિંઘની રિમિશન અરજી પર છ સપ્તાહની અંદર વિચાર કરીને નિર્ણય લેવા જણાવ્યું હતું. તે સમયે જસ્ટિસ મનોજ મિશ્રાની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ સમક્ષ રાજ્ય સરકારને અરજી અંગે કાયદા મુજબ કાર્યવાહી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
જોકે, ત્યારબાદ રાજ્ય સરકારે વિવિધ તબક્કે વધુ સમય માગ્યો હતો. મે 2026માં યોજાનારી સ્ટેટ સેન્ટન્સ રિવ્યૂ બોર્ડની બેઠક પણ સભ્યોની ગેરહાજરીને કારણે મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. આ વિલંબ બાદ મામલો ફરી સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ આવ્યો છે.
શું હતી 1999ની ગ્રેહામ સ્ટેન્સ હત્યાની ઘટના?
22 જાન્યુઆરી 1999ની વહેલી સવારે ઓડિશાના કેઓંઝર જિલ્લાના મનોહરપુર ગામમાં ઑસ્ટ્રેલિયન મિશનરી ગ્રેહામ સ્ટેન્સ અને તેમના બે પુત્રો ફિલિપ અને ટિમોથી પર હુમલો થયો હતો.
ગ્રેહામ સ્ટેન્સ તેમના 10 વર્ષના પુત્ર ફિલિપ અને છ વર્ષના પુત્ર ટિમોથી સાથે એક સ્ટેશન વેગન વાહનમાં સૂઈ રહ્યા હતા. તે દરમિયાન ટોળાએ વાહનને ઘેરીને આગ લગાવી દીધી હતી. ત્રણેય વાહનની અંદર જીવતા સળગી ગયા હતા.
આ ઘટનાએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો હતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ તેની ભારે નિંદા થઈ હતી. ગ્રેહામ સ્ટેન્સ ઓડિશામાં લાંબા સમયથી કુષ્ઠરોગીઓની સેવા અને સામાજિક કાર્ય સાથે જોડાયેલા હતા.
દારા સિંઘને મુખ્ય આરોપી તરીકે દોષિત ઠેરવાયો
તપાસ બાદ દારા સિંઘને ટોળાનું નેતૃત્વ કરનાર મુખ્ય આરોપી ગણાવવામાં આવ્યો હતો. ટ્રાયલ કોર્ટે સપ્ટેમ્બર 2003માં દારા સિંઘને દોષિત ઠેરવીને ફાંસીની સજા સંભળાવી હતી.
વર્ષ 2005માં ઓડિશા હાઈકોર્ટે ટ્રાયલ કોર્ટના ચુકાદામાં ફેરફાર કરીને ફાંસીની સજાને આજીવન કેદમાં બદલી દીધી હતી. હાઈકોર્ટે કેસના અન્ય એક દોષિત મહેન્દ્ર હેમ્બ્રમની આજીવન કેદની સજા પણ યથાવત રાખી હતી. વર્ષ 2011માં સુપ્રીમ કોર્ટે દારા સિંઘની આજીવન કેદની સજાને બહાલ રાખી હતી. ત્યારથી તે ઓડિશાની જેલમાં સજા કાપી રહ્યો છે.
સહદોષિત મહેન્દ્ર હેમ્બ્રમની થઈ ચૂકી છે મુક્તિ
આ કેસમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા મહેન્દ્ર હેમ્બ્રમને એપ્રિલ 2025માં લગભગ 25 વર્ષની કેદ પૂર્ણ કર્યા બાદ સમય પહેલાં મુક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. તેની મુક્તિ રાજ્ય સેન્ટન્સ રિવ્યૂ બોર્ડની ભલામણ અને સારા વર્તનના આધારે કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું હતું.
દારા સિંઘની અરજીમાં પણ લાંબી કેદ અને સમાન રિમિશન નીતિનો લાભ આપવાની માંગ કરવામાં આવી છે. જોકે, સરકાર દરેક કેદીની અરજીની વ્યક્તિગત રીતે તપાસ કરે છે અને સહદોષિતને મુક્તિ મળી હોવાના આધારે બીજા કેદીને આપમેળે મુક્તિ મળતી નથી.
રિમિશન અને નિર્દોષ જાહેર થવામાં શું તફાવત?
રિમિશનનો અર્થ કેદીની દોષિતતા અથવા કોર્ટના ચુકાદાને રદ કરવો નથી. તેમાં સક્ષમ સરકાર કેદીના વર્તન, જેલમાં વિતાવેલો સમય અને નીતિના માપદંડોના આધારે બાકી રહેલી સજામાં ઘટાડો કરી શકે છે.
દારા સિંઘને રિમિશન મળે તો પણ ગ્રેહામ સ્ટેન્સ અને તેમના પુત્રોની હત્યાના કેસમાં તેની દોષિતતા યથાવત રહેશે. તેને માત્ર બાકી રહેલી સજા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં મુક્ત કરવામાં આવશે.
ઓડિશા સરકારના નિર્ણય પર સૌની નજર
આ કેસની અત્યંત ગંભીર પ્રકૃતિ અને તેની ઐતિહાસિક તથા સામાજિક સંવેદનશીલતાને કારણે દારા સિંઘની સંભવિત મુક્તિ અંગે અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ સામે આવી રહી છે.
કેટલાક લોકો લાંબા સમયની કેદ અને જેલમાં સારા વર્તનના આધારે રિમિશનના કાયદાકીય લાભની તરફેણ કરે છે. બીજી તરફ અનેક લોકો ગુનાની ક્રૂરતા અને ત્રણ લોકોના મોતને ધ્યાનમાં રાખીને સમય પહેલાં મુક્તિ સામે વાંધો ઉઠાવી રહ્યા છે. હવે ઓડિશા સરકાર દારા સિંઘની અરજી પર શું નિર્ણય લે છે અને 19 ઑગસ્ટે સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ શું સ્થિતિ રજૂ કરે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
