NEET પરીક્ષા, પેપર લીકના આરોપો અને નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી—NTAમાં સુધારાની માગ સાથે દિલ્હીમાં યોજાયેલા વિદ્યાર્થી પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી કથિત પોલીસ કાર્યવાહીનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. અરજદાર તરફથી આ મામલાની તાત્કાલિક સુનાવણી કરવાની અને સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા વીડિયો જોઈ અદાલત દ્વારા સ્વયં સંજ્ઞાન લેવાની માગ કરવામાં આવી હતી.
જોકે સુપ્રીમ કોર્ટે અરજીને તાત્કાલિક સુનાવણી માટે સૂચિબદ્ધ કરવાની વિનંતી સ્વીકારી નહોતી. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે માત્ર વીડિયો બતાવીને મામલામાં તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવાની અદાલત ઇચ્છુક નથી. અદાલતે અરજીના આરોપો અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય આપ્યો નહોતો, પરંતુ તાકીદે સુનાવણીની માગ નકારી હતી.
વકીલે કથિત પોલીસ કાર્યવાહીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
સુપ્રીમ કોર્ટમાં મામલાનો ઉલ્લેખ કરતાં વકીલે જણાવ્યું હતું કે NEET અને NTAમાં સુધારાની માગ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ દિલ્હીમાં શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા. વકીલનો આરોપ હતો કે પ્રદર્શનકારીઓ સામે પોલીસે વધુ પડતું બળ વાપર્યું હતું.
વકીલે દાવો કર્યો હતો કે પોલીસ કાર્યવાહીના અનેક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા અને અન્ય પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ છે. તેમણે મુખ્ય ન્યાયાધીશને વીડિયો જોવાની અને ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા સ્વયં સંજ્ઞાન લેવાની વિનંતી કરી હતી.
અહેવાલો પ્રમાણે વકીલ સમગ્ર ઘટનાક્રમ રજૂ કરે તે પહેલાં જ બેન્ચે મામલાને તાત્કાલિક સાંભળવા અંગે અનિચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.
#BREAKING "Don't waste our time," CJI Surya Kant on plea against police action on student protesters during #CJP march.
"We are not interested in videos, we don't have time to watch," CJI tells lawyer who said there are videos showing police atrocities. pic.twitter.com/kadFX6GuE0
— Live Law (@LiveLawIndia) July 22, 2026
CJI સૂર્યકાંતની કડક ટિપ્પણી
વકીલે પોલીસ કાર્યવાહીના વીડિયો ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવતાં CJI સૂર્યકાંતે કહ્યું હતું કે અદાલત પાસે વીડિયો જોવાનો સમય નથી. તેમણે વકીલને અદાલત અને પોતાનો સમય બગાડવા નહીં કહ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
અદાલતની આ ટિપ્પણીનો અર્થ એ હતો કે માત્ર સોશિયલ મીડિયા વીડિયો અથવા મૌખિક રજૂઆતના આધારે તાત્કાલિક સુનાવણી મંજૂર નહીં કરવામાં આવે. કોઈપણ મામલામાં અદાલતી હસ્તક્ષેપ માટે યોગ્ય રીતે તૈયાર કરેલી અરજી, સ્પષ્ટ કાનૂની આધાર અને વિશ્વસનીય દસ્તાવેજી પુરાવા જરૂરી હોય છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશે મામલાના ગુણદોષ, પોલીસ કાર્યવાહીની કાયદેસરતા અથવા પ્રદર્શનકારીઓના આરોપો અંગે કોઈ અંતિમ અભિપ્રાય આપ્યો નહોતો.
‘અરજી ફગાવી’ કે ‘તાત્કાલિક સુનાવણીનો ઇનકાર’?
આ ઘટનાને લઈને કેટલાક અહેવાલોમાં અરજી ફગાવી દેવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે ઉપલબ્ધ કાનૂની અહેવાલો મુજબ વધુ સચોટ સ્થિતિ એ છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે મામલાને તાત્કાલિક સુનાવણી માટે સ્વીકારવાનો અને વીડિયો જોઈ સ્વયં સંજ્ઞાન લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
અરજીની તાત્કાલિક લિસ્ટિંગ નકારવી અને કેસના ગુણદોષના આધારે અરજી સંપૂર્ણપણે ફગાવવી—બન્ને અલગ કાનૂની પ્રક્રિયાઓ છે. તાત્કાલિક સુનાવણી ન મળવાનો અર્થ એ જરૂરી નથી કે અરજદાર અન્ય યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા ફરીથી રાહત માગી શકે નહીં.
પ્રદર્શનકારીઓની શું હતી માગ?
દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા પ્રદર્શનકારીઓ NEET પરીક્ષા સંબંધિત વિવાદો, પેપર લીકના આરોપો અને પરીક્ષા સંચાલન વ્યવસ્થામાં સુધારાની માગ સાથે પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા.
પ્રદર્શનકારીઓની મુખ્ય માગમાં પરીક્ષાની પારદર્શિતા, પેપર લીકના જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી, NTAની કામગીરીમાં સુધારા અને વિદ્યાર્થીઓની ફરિયાદો અંગે જવાબદારી નક્કી કરવાનો સમાવેશ થતો હતો.
પ્રદર્શન દરમિયાન કેટલાક જૂથોએ સંસદ તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પોલીસે તેમને રોકવા માટે બેરિકેડિંગ, લાઠીચાર્જ અને ટિયર ગેસ સહિતનાં સાધનોનો ઉપયોગ કર્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. પોલીસ કાર્યવાહી અંગે પ્રદર્શનકારીઓ અને વિપક્ષી નેતાઓએ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા, જ્યારે સત્તાવાળાઓએ કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા કાર્યવાહી જરૂરી હોવાનું જણાવ્યું હતું.
સોશિયલ મીડિયા વીડિયોને પુરાવા તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ
અરજદાર તરફથી કોર્ટ સમક્ષ ઘટનાના વીડિયોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. આ વીડિયોમાં પોલીસ દ્વારા પ્રદર્શનકારીઓ સામે કથિત રીતે બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો હતો.
જોકે સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ કોઈ વીડિયોનો સંદર્ભ, તેની તારીખ, સ્થળ અને સંપૂર્ણ ઘટનાક્રમની સ્વતંત્ર ચકાસણી જરૂરી હોય છે. સંપાદિત અથવા અધૂરો વીડિયો સમગ્ર ઘટનાની એકતરફી તસવીર રજૂ કરી શકે છે.
એટલા માટે અદાલતો સામાન્ય રીતે માત્ર વાયરલ વીડિયોના આધારે નિર્ણય લેવાને બદલે સોગંદનામું, અધિકૃત રેકોર્ડ, પોલીસ રિપોર્ટ, મેડિકલ પુરાવા અને અન્ય ચકાસી શકાય તેવા દસ્તાવેજોને મહત્વ આપે છે.
સ્વયં સંજ્ઞાન શું છે?
સ્વયં સંજ્ઞાન એટલે કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા નિયમિત અરજી દાખલ કરવામાં આવ્યા વિના અદાલત પોતાની રીતે કોઈ ગંભીર ઘટના કે જાહેર હિતના મુદ્દાની નોંધ લઈને કાર્યવાહી શરૂ કરે.
સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટ માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન, પર્યાવરણ, કેદીઓની સ્થિતિ, જાહેર સુરક્ષા અને વહીવટી નિષ્ફળતા જેવા ગંભીર મુદ્દાઓમાં ક્યારેક સ્વયં સંજ્ઞાન લે છે. પરંતુ દરેક વાયરલ વીડિયો કે જાહેર વિવાદના આધારે અદાલત સ્વયં સંજ્ઞાન લે તે જરૂરી નથી. અદાલત ઘટનાની ગંભીરતા, ઉપલબ્ધ પુરાવા, કાનૂની ઉપાય અને સંબંધિત સંસ્થાઓની ભૂમિકા ધ્યાનમાં લઈને નિર્ણય કરે છે.
પોલીસ કાર્યવાહી અંગે અંતિમ નિર્ણય હજુ થયો નથી
સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તાત્કાલિક સુનાવણી નકારવામાં આવી હોવા છતાં પ્રદર્શનકારીઓ પર પોલીસ દ્વારા વધુ પડતું બળ વાપરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં તે પ્રશ્નનો અંતિમ કાનૂની નિર્ણય થયો નથી.
આરોપોની તપાસ માટે પીડિત પક્ષ પોલીસ ફરિયાદ, માનવાધિકાર પંચ, સંબંધિત હાઈકોર્ટ અથવા અન્ય કાનૂની મંચનો સંપર્ક કરી શકે છે. ઇજાગ્રસ્તોના મેડિકલ રેકોર્ડ, વીડિયોનું ફોરેન્સિક પરીક્ષણ અને સ્થળ પર હાજર સાક્ષીઓનાં નિવેદનો આવા મામલામાં મહત્વપૂર્ણ પુરાવા બની શકે છે. બીજી તરફ પોલીસ પણ ભીડનું વર્તન, બેરિકેડ તોડવાના પ્રયાસ, પોલીસકર્મીઓ પર થયેલા હુમલા અને જાહેર સંપત્તિને થયેલા નુકસાન જેવા મુદ્દાઓ રજૂ કરી શકે છે.
કોર્ટની ટિપ્પણી બાદ ચર્ચા તેજ
CJIની ‘વીડિયો જોવાનો સમય નથી’ જેવી ટિપ્પણી બાદ સોશિયલ મીડિયા અને કાનૂની વર્તુળોમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કેટલાક લોકોનું કહેવું છે કે કથિત પોલીસ અત્યાચારના આરોપોની અદાલતે ગંભીરતાથી નોંધ લેવી જોઈએ હતી.
બીજી તરફ કાનૂની નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં મૌખિક રીતે મામલો ઉઠાવી વીડિયો બતાવવાની માગ કરવી પૂરતી નથી. અરજદારે યોગ્ય દસ્તાવેજો, સ્પષ્ટ માગ અને કાનૂની આધાર સાથે નિયમિત અરજી દાખલ કરવી જરૂરી છે.
અદાલતની ટિપ્પણીને પોલીસ કાર્યવાહીનું સમર્થન અથવા પ્રદર્શનકારીઓના આરોપોને ખોટા ઠેરવતો ચુકાદો ગણાવી શકાય નહીં.
મામલો આગળ કેવી રીતે વધી શકે?
અરજદાર નિયમિત અરજી દાખલ કરીને કથિત પોલીસ કાર્યવાહી અંગે સ્વતંત્ર તપાસ, CCTV ફૂટેજ સાચવવા, ઇજાગ્રસ્તોની વિગતો મેળવવા અથવા જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી શકે છે.
આ ઉપરાંત દિલ્હી હાઈકોર્ટ સમક્ષ પણ બંધારણીય અધિકારોના ભંગનો મુદ્દો ઉઠાવી શકાય છે. જો કોઈ પ્રદર્શનકારીની ગેરકાયદેસર અટકાયત, ગંભીર ઈજા અથવા મૂળભૂત અધિકારોના ભંગના પુરાવા ઉપલબ્ધ હોય તો પીડિત પક્ષ વળતર અને તપાસની માગ કરી શકે છે. હાલ માટે સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહી તાત્કાલિક સુનાવણીની વિનંતી નકારવા સુધી મર્યાદિત રહી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
