ચૂંટણી પંચે આસામમાં 1 જાન્યુઆરી 2026થી વૉટર યાદી વિશેષ સુધારણા (Special Revision of Electoral Roll) શરૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ સુધારણા 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં પૂર્ણ થઈ જશે અને તેની અંતિમ યાદી 10 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ પ્રસિદ્ધ થશે.
આ જ સમયે દેશના બાકીના 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ‘સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન’ (SIR) ચાલી રહી છે. પરંતુ આસામમાં SIRને બદલે Special Summary Revision (SR અથવા SSR) કરવામાં આવી રહી છે. આ બંને પ્રક્રિયાઓ વચ્ચે મોટો તફાવત છે અને તેનું મુખ્ય કારણ આસામમાં હજુ પેન્ડિંગ રહેલી નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટીઝન્સ (NRC) પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયાનું આસામના CM હિમંતા બિસ્વા સરમાએ સ્વાગત કર્યું છે.
તેમણે X પર લખ્યું, “ચૂંટણી પંચનો સ્પેશલ રિવિઝનનો નિર્ણય પ્રશંસનીય છે. આનાથી એક અપડેટેડ અને સચોટ મતદાતા યાદી જાળવવામાં મદદ મળશે. રાજ્ય સરકાર દરેક સંભવ સહયોગ આપશે.” સરમા સરકાર પહેલેથી જ NRC પ્રક્રિયા અને નાગરિકતા સત્યાપનને લઈને સખત વલણ ધરાવે છે, પરંતુ આ વખતે ચૂંટણી પંચે રાજ્ય પ્રશાસન સાથે પૂર્ણ સંમતિ બનાવીને આ મોડલ લાગુ કર્યું છે.
The Govt of Assam welcomes the Election Commission of India’s decision to undertake a Special Revision of the electoral roll with 01.01.2026 as the qualifying date.
This will help ensure clean, updated and accurate electoral rolls for all eligible citizens.
Assam will extend…
— Himanta Biswa Sarma (@himantabiswa) November 17, 2025
આસામમાં NRCની અંતિમ યાદી હજુ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અટકી પડી છે. આ ઉપરાંત દસ હજારથી વધુ લોકોની નાગરિકતા વિદેશી ટ્રિબ્યુનલમાં પડકારાયેલી છે. જો આસામમાં SIR કરવામાં આવે તો નાગરિકતાના પુરાવા ફરી માંગવા પડે જે અત્યારની પરિસ્થિતિમાં કરવું યોગ્ય નથી. એટલા માટે ચૂંટણી પંચે આસામને SIRમાંથી બહાર રાખીને વિશેષ સુધારણાનો (Special Revision) આદેશ આપ્યો છે.
SIR અને સ્પેશલ રિવિઝનમાં શું તફાવત છે?
ચૂંટણી પહેલાં દરેક રાજ્યમાં વોટર લિસ્ટનું શુદ્ધિકરણ થાય છે, જે હેઠળ ઘણા નવા નામો ઉમેરવામાં આવે છે અને મૃત્યુ પામેલા કે સ્થળાંતર થયેલા લોકોના નામ કાપવામાં આવે છે. આ દર વર્ષે થાય છે, જેને સ્પેશ્યલ સમરી રિવિઝન (Special Summary Revision- SSR) કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે ઑક્ટોબરથી જાન્યુઆરી વચ્ચે આખા દેશમાં આ પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે છે, એટલે આ એક સતત ચાલતી રહેતી પ્રક્રિયા છે.
બીજી તરફ SIR તેનાથી તદ્દન અલગ છે. SIRમાં ઘરે-ઘરે જઈને નવા ફોર્મ ભરાવવામાં આવે છે. Special Revisionમાં પહેલેથી જ ભરેલી યાદીના આધારે ત્રણ પ્રકારનાં સ્ટેટમેન્ટ (Statement-1, 2 અને 3) દ્વારા ચકાસણી કરવામાં આવે છે. નવા ફોર્મ ભરાવવાની જરૂર નથી. SIRમાં નાગરિકતાના પુરાવા ફરી માંગી શકાય છે, જ્યારે SSRમાં એવું કશું નથી.
Special Revisionમાં D-વૉટર્સના નામો હાલ PENDING રાખવામાં આવશે અને તેમને દૂર કરવા કોર્ટનો આદેશ જરૂરી રહે છે. SIRમાં આવો કોઈ વિશેષ નિયમ નથી. આસામમાં Special Revisionમાં બ્લર્ડ કે નોન-હ્યુમન ફોટા બદલવા, ઘર નંબર વગરના ઘરોને નંબર આપવા અને પોલિંગ સ્ટેશન દીઠ મહત્તમ 1,200 વૉટર્સની મર્યાદા જેવી વધારાની જોગવાઈઓ છે.
સ્પેશલ રિવિઝન સમયમર્યાદા
22 નવેમ્બરથી 20 ડિસેમ્બર સુધી ઘરે-ઘરે સત્યાપનની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. ત્યારબાદ 27 ડિસેમ્બરે ડ્રાફ્ટ વૉટર લિસ્ટ જાહેર થશે. અંતિમ વૉટર લિસ્ટ 10 ફેબ્રુઆરીએ આવશે. ક્વોલિફાઇંગ ડેટ 1 જાન્યુઆરી 2026 રહેશે. આ સમયમર્યાદા ચૂંટણી કાર્યક્રમને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરવામાં આવી છે, કારણ કે આસામ વિધાનસભાની ચૂંટણી 2026માં યોજાવાની છે.
નોંધનીય છે કે, ગયા મહિને ચૂંટણી પંચે છત્તીસગઢ, ગોવા, ગુજરાત, કેરળ, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, પોંડીચેરી, લક્ષદ્વીપ અને અંડમાન-નિકોબારમાં SIRનો આદેશ જાહેર કર્યો હતો. આમાંથી ઘણા રાજ્યોમાં 2026માં ચૂંટણી થવાની છે. જ્યારે આસામમાં પણ એ જ ચૂંટણી સમયમર્યાદા હોવા છતાં SIR લાગુ કરવામાં આવ્યું નથી, જેના પોતાના આગવા કારણો છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
