કેવડિયામાં રાજપૂત સમાજની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી માંગને હવે અંતે પૂરું થવાનું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 30-31 ઓક્ટોબરે કેવડિયામાં એકતા દિવસ (National Unity Day)ની ઉજવણી માટે આવશે ત્યારે તેઓ ત્યાં ત્રણ મહત્વપૂર્ણ મ્યૂઝિયમનું ખાતમુહૂર્ત કરશે. તેમાં સૌથી વિશેષ ધ્યાન ખેંચનાર પ્રોજેક્ટ છે — “મ્યુઝિયમ ઓફ રોયલ કિંગ્ડમ ઓફ ઇન્ડિયા”, જેને મોરકી મ્યૂઝિયમ તરીકે ઓળખવામાં આવશે. આ મ્યૂઝિયમ રાજપૂત રજવાડાઓના શૌર્ય, ત્યાગ અને વારસાને સમર્પિત હશે અને ગુજરાતના ઇતિહાસમાં એક નવો માઇલસ્ટોન સાબિત થવાનો છે.
આ મ્યૂઝિયમ કેવડિયાના લીંબડી ગામની 5.5 એકર જમીન પર બનાવવામાં આવશે, જ્યાંથી સરદાર પટેલની વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા — સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી સ્પષ્ટપણે દેખાશે. મ્યૂઝિયમની રચના એવી રીતે થશે કે તેમાં ભારતીય રજવાડાઓના ઇતિહાસ અને એકીકરણની પ્રક્રિયા સાથે સરદાર પટેલની મહાન ભૂમિકા વિગતવાર રજૂ થશે. સમગ્ર મ્યૂઝિયમમાં વર્ષ 1700 થી 1950 સુધીનો ઇતિહાસ આવરી લેવામાં આવશે, જેમાં રાજવી પરિવારોના દસ્તાવેજો, રાજકીય પરિવર્તનો અને એકીકરણના નિર્ણાયક પળોનું ડિજિટલ પ્રેઝન્ટેશન પણ હશે.
મ્યૂઝિયમની અંદર પાંચ વિશાળ ગેલેરીઓ હશે — જેમાંથી ચાર કાયમી (permanent) અને એક ટેમ્પરરી હશે.
- પહેલી ગેલેરીમાં રજવાડાઓ વિશેની મૂળભૂત માહિતી, તેમનું વર્ગીકરણ અને ભૂગોળીય વિતરણ રજૂ થશે.
- બીજી ગેલેરીમાં રાજાઓનું જીવન, શાહી રીતરિવાજો, સંસ્કૃતિ અને રક્ષણાત્મક તંત્ર બતાવવામાં આવશે.
- ત્રીજી ગેલેરી ભારતના એકીકરણનો ઇતિહાસ, બ્રિટિશ રાજનું પ્રભાવ અને સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલની ભૂમિકાને સમર્પિત હશે.
- ચોથી ગેલેરી રજવાડાઓના બલિદાનની કહાનીઓ અને એકીકરણ દરમિયાન યોગદાન આપનારાઓને સમર્પિત રહેશે.
- પાંચમી ગેલેરી, જે રિસેપ્શન અને લોબી સાથે જોડાયેલી હશે, તેને “ચિલ્ડ્રન ગેલેરી” તરીકે ઓળખવામાં આવશે અને ત્યાં મ્યૂઝિયમ શોપ તેમજ કેફેની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ હશે.
આ પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ ₹367 કરોડનો છે અને તે સપ્ટેમ્બર 2027 પહેલાં પૂર્ણ થવાનો છે. મ્યૂઝિયમના આર્કિટેક્ચરનું કામ રતનજીવ બાટલીબોય કંપની, કન્ટેન્ટ ડિઝાઇનનું કામ બકુલ રાજ મહેતા એન્ડ એસોસિયેટ્સ, અને પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ INI ડિઝાઇન સ્ટુડિયો સંભાળશે. હાલમાં મ્યૂઝિયમની એન્ટ્રી ફી અંગે સરકાર તરફથી હજી કોઈ નિર્ણય લેવાયો નથી.
આ પ્રોજેક્ટ પાછળની વિચારધારા રાજપૂત સમાજની ગૌરવપૂર્ણ માંગમાંથી ઉપજી છે. વર્ષો પહેલાં જ્યારે સરદાર પટેલની પ્રતિમા માટે કેવડિયાને પસંદ કરવામાં આવ્યું, ત્યારે રાજપૂત સમાજે સાથે સાથે રજવાડાઓના યોગદાનને પણ યોગ્ય સ્થાન આપવાની માગણી કરી હતી. આ વિચારને સૌથી વધુ બળ આપનાર હતા ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને રાજપૂત સમાજના આગેવાન શંકરસિંહ વાઘેલા. તેઓ કહે છે કે જો રજવાડાઓએ પોતપોતાની રજાઓ અર્પણ કરીને ભારતના એકીકરણમાં સહકાર ન આપ્યો હોત તો સરદાર પટેલ ‘લોખંડી પુરુષ’ તરીકે ઓળખાતા ન હોત. વાઘેલાએ જણાવ્યું કે “રજવાડાઓ ન હોત તો સરદાર પણ ન હોત” — એટલે કે ભારતના એકીકરણમાં રાજપૂત રજવાડાઓની ભૂમિકા અગત્યની રહી છે.
શંકરસિંહ વાઘેલાએ જણાવ્યું કે રજવાડાના મ્યૂઝિયમનો વિચાર તેમને ભાવનગરના નિલમબાગ પેલેસની મુલાકાત દરમિયાન આવ્યો, જ્યાં તેઓએ મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહનો ફોટો જોયો — જે સૌપ્રથમ પોતાના રાજ્યનું એકીકરણ સ્વીકારનાર રાજવી હતા. તે સમયે જ વાઘેલાએ વડાપ્રધાન મોદીને પત્ર લખીને રજવાડાઓના મ્યૂઝિયમની માગણી કરી હતી. તેમનું માનવું છે કે આ મ્યૂઝિયમ માત્ર તલવાર અને ભાલાનો પ્રદર્શન ન હોવું જોઈએ, પણ તેમાં રજવાડાઓના મૂળ દસ્તાવેજો, શાહી વસ્તુઓ અને ભારતીય એકીકરણમાં તેમની ભૂમિકાનું પ્રમાણિક દર્શન થવું જોઈએ.
વાઘેલાએ સાથે સાથે એવું પણ જણાવ્યું કે રજવાડાઓની પ્રતિમાઓ પણ સરદાર પટેલની પ્રતિમા પાસે મુકવી જોઈએ જેથી એકીકરણના આ ઇતિહાસને જીવંત રૂપ મળે. તેમની દ્રષ્ટિએ, દરેક રજવાડા — નાનું કે મોટું — સમાન સન્માનનો હકદાર છે અને દરેકનો ઇતિહાસ જનમાનસ સુધી પહોંચાડવો જોઈએ. તેઓ કહે છે, “આપણી કરોડરજ્જૂ તૂટી જાય તો ચાલે, પરંતુ ઝૂકવી ન જોઈએ — કેમ કે ઝૂકેલો ક્ષત્રિય મને ગમતો નથી.”
આ રીતે કેવડિયાનું રજવાડાનું મ્યૂઝિયમ માત્ર એક આર્કિટેક્ચરલ પ્રોજેક્ટ નહીં, પરંતુ ભારતના રાજવી ઇતિહાસ, સરદાર પટેલના એકીકરણના યજ્ઞ અને રાજપૂત ગૌરવને સમર્પિત એક જીવંત સંસ્મરણ બનશે — જે આગામી પેઢીઓને એકતા, ત્યાગ અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવનો સંદેશ આપશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
