સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના આદેશે ઓનલાઈન કન્ટેન્ટ અને કોમેડીના નામે દિવ્યાંગોની મજાક ઉડાવવાના મુદ્દે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક સંદેશ આપ્યો છે. ક્યોર SMA ફાઉન્ડેશનની અરજી પર સુનાવણી કરતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે યુટ્યુબર અને સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયન સમય રૈના તેમજ અન્ય બે કૉમેડિયનોને કડક શબ્દોમાં સમજાવ્યું કે લોકપ્રિયતા સાથે સામાજિક જવાબદારી પણ આવે છે. કોર્ટે તેમને દર મહિને ઓછામાં ઓછા બે વિશેષ શો પોતાના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર કરવાનો આદેશ આપ્યો—આ શો માત્ર મનોરંજન માટે નહીં, પરંતુ સ્પાઇનલ મસ્ક્યુલર એટ્રોફી (SMA) જેવા દુર્લભ રોગોથી પીડાતા બાળકો વિશે જાગૃતિ ફેલાવવા અને તેમની સારવાર માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે થશે. CJI સૂર્યકાંતએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે આ સજા નથી, પરંતુ એક સામાજિક ફરજ છે, જેને લોકપ્રિય વ્યક્તિઓએ નિભાવવી જ જોઈએ. તેઓએ કહ્યું કે જો સમાજે કોમેડિયનોને મોટા પ્રમાણમાં સ્વીકાર્યા છે, તો હવે તેમને પણ સમાજ માટે કંઈક પરત આપવું જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટે ઓનલાઇન કન્ટેન્ટની ગુણવત્તા અને જવાબદારી વિશે ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી. બેન્ચે જણાવ્યું કે સેલ્ફ-રેગ્યુલેશનની વ્યવસ્થા બિનઅસરકારક બની ગઈ છે. દિવ્યાંગ લોકોની મજાક, અપમાનજનક ભાષા, તેમજ અતિ સંવેદનશીલ વિષયોને હલકાપણે રજૂ કરવાનું ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર વધતું જાય છે અને તે સમાજને નુકસાન પહોંચાડે છે. જસ્ટિસ જોયમાલા બાગચીએ નોંધ્યું કે એકવાર આવી વાંધાજનક સામગ્રી અપલોડ થઈ જાય તો તે પ્રશાસન પગલા લે તે પહેલા જ લાખો લોકો સુધી વાયરલ થઈ જાય છે. તેથી તેમણે સવાલ કર્યો કે આવા મામલામાં શું માત્ર સ્ટ્રીમિંગ પ્લેટફોર્મ્સ અથવા યૂઝર સેલ્ફ-રેગ્યુલેશન પૂરતું સાબિત થઈ શકે? બેન્ચે સૂચવ્યું કે કડક, સ્વાયત્ત અને નિષ્પક્ષ કન્ટેન્ટ-નિયંત્રણ પ્રણાલી રચવાની જરૂર છે, જેથી અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને સામાજિક સંવેદનશીલતાનું સંતુલન જળવાઈ રહે.
CJI સૂર્યકાંતએ તો અહીં સુધી કહ્યું કે દિવ્યાંગોની મજાક અને અપમાન સામે SC/ST એક્ટ જેવો જ કડક કાયદો હોવો જોઈએ, જેમાં કડક સજાની જોગવાઈ હોય. એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરામણી અને સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોર્ટને જણાવ્યું કે માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય નવી માર્ગદર્શિકા અને નીતિઓ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, જેથી ઓનલાઈન વાંધાજનક કન્ટેન્ટના નિયંત્રણને વધુ અસરકારક બનાવી શકાય. કોર્ટ હવે ચાર અઠવાડિયા પછી આ મામલે ફરીથી સુનાવણી કરશે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયા માત્ર એક કેસ નહીં, પરંતુ ભારતીય ડિજિટલ જગત માટે ટર્નિંગ પોઇન્ટ સાબિત થઈ શકે છે. તે સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે મનોરંજનના નામે કોઈ પણ સમુદાય—ખાસ કરીને દિવ્યાંગ લોકો—ની મજાક ઉડાવવી સ્વીકાર્ય નથી અને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત હવે આ મુદ્દે શૂન્ય સહનશીલતા નીતિ અપનાવવા તૈયાર છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
