દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ અને સ્પાઇનલ મસ્ક્યુલર એટ્રોફી (SMA)થી પીડાતા બાળકો અંગે કરાયેલી અપમાનજનક ટિપ્પણીઓને લઈને ચર્ચામાં આવેલા ‘ઇન્ડિયાઝ ગોટ લેટન્ટ’ (India’s Got Latent) વિવાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટે કોમેડિયન સમય રૈના સહિત પાંચ કોમેડિયન સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.
ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે સમય રૈના સહિત પાંચેય સામે ₹3-3 લાખનો દંડ ફટકાર્યો છે. સાથે જ કોર્ટે જાહેરમાં માફી માંગવાનો, કોર્ટ સમક્ષ પાલનનું એફિડેવિટ દાખલ કરવાનો અને સમાજ પ્રત્યે જવાબદારી નિભાવવાના અનેક મહત્વપૂર્ણ આદેશો પણ આપ્યા છે.
“સમય રૈનાએ કોર્ટને ગેરમાર્ગે દોરી” : ચીફ જસ્ટિસ
સુનાવણી દરમિયાન Cure SMA Foundation તરફથી હાજર એમિકસ ક્યુરી અપારાજિતા સિંઘે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે અગાઉ સમય રૈનાએ SMA ફાઉન્ડેશન અને દર્દીઓ સાથે સંપર્ક કરીને જાગૃતિ માટે કાર્ય કરવાની ખાતરી આપી હતી.
પરંતુ ફાઉન્ડેશનના જણાવ્યા મુજબ, સમય રૈનાએ ત્યારબાદ કોઈ સંપર્ક કર્યો નહોતો.
અપારાજિતા સિંઘે કોર્ટમાં કહ્યું કે,
“સમય રૈના શો કરી રહ્યો છે, પરંતુ કોર્ટના આદેશ છતાં તેણે SMA ફાઉન્ડેશનનો સંપર્ક કર્યો નથી. તે કેવા પ્રકારનો યુથ આઇકોન છે તે ચિંતાનો વિષય છે.”
આ રજૂઆત બાદ ચીફ જસ્ટિસે કડક શબ્દોમાં ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું કે સમય રૈનાએ “કોર્ટને ગેરમાર્ગે દોરી” (Took the Court for a Ride) છે અને અગાઉ આપવામાં આવેલી ખાતરીઓનું પાલન કર્યું નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટે શું આદેશ આપ્યો?
સુપ્રીમ કોર્ટે સમય રૈના સહિત પાંચેય કોમેડિયનને નીચે મુજબના આદેશ આપ્યા છે:
- બે અઠવાડિયામાં ₹3 લાખનો દંડ જમા કરાવવો.
- જાહેરમાં બિનશરતી માફી માંગવી.
- કોર્ટ સમક્ષ પાલનનું એફિડેવિટ દાખલ કરવું.
- દર મહિને બે વિશેષ ચેરિટી કોમેડી શો યોજવા.
- આ શોમાંથી મળતી સંપૂર્ણ આવક **Spinal Muscular Atrophy (SMA)**થી પીડાતા બાળકોની સારવાર માટે ફાળવવી.
કોર્ટે સ્પષ્ટ ચેતવણી પણ આપી છે કે જો આદેશોનું પાલન કરવામાં નહીં આવે તો દંડમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવશે.
₹3 લાખથી વધીને ₹30 લાખ સુધી થઈ શકે છે દંડ
ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે સુનાવણી દરમિયાન કડક શબ્દોમાં જણાવ્યું કે જો કોર્ટના આદેશનું પાલન નહીં થાય તો દંડમાં “એક શૂન્ય વધુ ઉમેરી શકાય”.
અર્થાત્ હાલનો ₹3 લાખનો દંડ વધારીને ₹30 લાખ સુધી પણ લઈ જવામાં આવી શકે છે.
આ ટિપ્પણીથી કોર્ટે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે ન્યાયાલય સમક્ષ આપવામાં આવેલી ખાતરીઓનું પાલન કરવું દરેક માટે ફરજિયાત છે.
શું છે ‘ઇન્ડિયાઝ ગોટ લેટન્ટ’ વિવાદ?
આ સમગ્ર વિવાદ વર્ષ 2025માં યુટ્યુબ પર પ્રસારિત થયેલા ‘India’s Got Latent’ નામના બે એપિસોડ બાદ શરૂ થયો હતો.
આ શોમાં સમય રૈના અને અન્ય કોમેડિયનોએ કથિત રીતે:
- દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ,
- Spinal Muscular Atrophy (SMA)થી પીડાતા બાળકો,
- દ્રષ્ટિબાધિત લોકો,
- તેમજ અન્ય શારીરિક અક્ષમતા ધરાવતા લોકો અંગે અપમાનજનક અને અસંવેદનશીલ ટિપ્પણીઓ કરી હતી.
આ વીડિયો વાયરલ થતાં સમગ્ર દેશમાં ભારે વિરોધ થયો હતો. ત્યારબાદ Cure SMA Foundation સહિત અનેક અરજીઓ સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી.
અગાઉ પણ કોર્ટે જાહેર માફી માંગવાનો આદેશ આપ્યો હતો
આ કેસની અગાઉની સુનાવણીઓ દરમિયાન પણ સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ કોમેડિયનોને જાહેરમાં માફી માંગવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ચીફ જસ્ટિસે ત્યારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેનો અર્થ કોઈ પણ વર્ગની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડવાનો અધિકાર નથી.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે મનોરંજનના નામે દિવ્યાંગ લોકોની મજાક ઉડાવવી સ્વીકાર્ય નથી.
દિવ્યાંગો માટે અલગ કાયદાની પણ કરી ભલામણ
સુનાવણી દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે મહત્વપૂર્ણ સૂચન પણ કર્યું હતું.
તેમણે જણાવ્યું કે જેમ અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ વિરુદ્ધ અપમાનજનક વર્તન માટે SC/ST અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ છે, તેવી જ રીતે દિવ્યાંગ લોકો અંગે અપમાનજનક ટિપ્પણીઓને દંડનીય ગુનો બનાવતા કાયદા પર સંસદે વિચાર કરવો જોઈએ.
તેમણે કહ્યું કે સમાજમાં દિવ્યાંગ લોકો પ્રત્યે સન્માન અને સંવેદનશીલતા વધારવા માટે કડક કાયદાકીય જોગવાઈઓ જરૂરી બની શકે છે.
સમાજ પ્રત્યે જવાબદારીનો સંદેશ
આ ચુકાદા દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે સોશિયલ મીડિયા, સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડી અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર લોકપ્રિય વ્યક્તિઓએ પોતાની અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા સાથે સામાજિક જવાબદારી પણ નિભાવવી પડશે.
દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ અંગે અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ માત્ર મનોરંજનનો ભાગ બની શકતી નથી અને જો કોર્ટ સમક્ષ આપવામાં આવેલી ખાતરીઓનું પાલન કરવામાં નહીં આવે તો કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
