સુપ્રીમ કોર્ટએ દેશભરમાં ઝડપથી વધી રહેલા ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ના કૌભાંડોને અત્યંત ગંભીર ગણાવીને આ પ્રકારના સાયબર ફ્રોડ સામે રાષ્ટ્રવ્યાપી સ્તરે કડક કાર્યવાહી કરવા મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક આદેશો આપ્યા છે. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની દ્વિ-જજ બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ એક નવો અને અત્યંત ખતરનાક સાયબર ગુનો છે, જેમાં ઠગો પોતાને પોલીસ અધિકારી, કોર્ટ સ્ટાફ, સરકારી અધિકારી અથવા તપાસ એજન્સીના સભ્ય તરીકે રજૂ કરી પીડિતોને વિડિયો કૉલ પર જ ધમકી, દબાણ અને માનસિક બંધક બનાવી દે છે. આવા કિસ્સાઓમાં ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકોને ટાર્ગેટ કરી, ‘તપાસ’, ‘ગંભીર ગુનો’, ‘સસ્પેક્ટ પેકેજ’ અથવા ‘કાયદેસર કાર્યવાહી’ના નામે પીડિતોને ડરાવીને રૂમમાં બંધ રહેવા, કોઈ સંપર્ક ન કરવા અને તેની સામે ચૂકવણી કરવા મજબૂર કરવામાં આવે છે. આ રીતથી દેશમાં અત્યાર સુધી લગભગ ₹3,000 કરોડથી વધુની રકમ લૂંટાઈ ગઈ હોવાનું સુપ્રીમ કોર્ટએ નોંધ્યું છે.
દેશવ્યાપી તપાસ CBIને સોંપાઈ
કોર્ટએ જણાવ્યું કે આ પ્રકારના ફ્રોડની રચના બહુ જ સુસંગઠિત, આંતરરાષ્ટ્રીય અને ટેકનોલોજીકલી એડવાન્સ હોય છે, તેથી દરેક રાજ્યની અલગ-અલગ તપાસ પૂરતી નથી. તેથી તમામ ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ કેસોની તપાસ હવે CBI કરશે. કોર્ટએ વિરોધી પક્ષ દ્વારા શાસિત પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, કર્ણાટક અને તેલંગાણા સહિત તમામ રાજ્યોને CBI તપાસ માટે મંજૂરી આપવા આદેશ કર્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટના મુજબ, આ કેસો રાષ્ટ્રવ્યાપી છે અને તેમાં અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય લિંક્સ દેખાઈ રહ્યા છે, તેથી કેન્દ્રીય એજન્સીની一 તપાસ જરૂરી છે.
RBIને કડક સવાલ—AI/MLથી ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ કેમ નથી અટકતા?
સુપ્રીમ કોર્ટએ RBIને નોટિસ ફટકારીને પૂછ્યું છે કે સાયબર ગુનામાં ઉપયોગમાં લેવાતા ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ (બીજાના નામે ખોલાયેલા ગેરકાયદેસર બેંક ખાતા) શોધવા અને બંધ કરવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અથવા મશીન લર્નિંગ જેવી તકનીકનો પૂરતો ઉપયોગ કેમ નથી થતો? બેન્ચે સ્પષ્ટ કહ્યું કે દરેક મોટા ખાનગી અને સરકારી બેંક પાસે આધુનિક ટેકનોલોજી છે, છતાં ઠગાઈ માટે ખોલાતા ખાતાઓ લાંબા સમય સુધી સક્રિય રહે છે, જે ગંભીર લાપરવાહી દર્શાવે છે.
અન્ય મહત્વપૂર્ણ આદેશો:
- બેંક અધિકારીઓની તપાસ: CBIને સૂચના આપવામાં આવી છે કે એવા બેંક સ્ટાફની પણ તપાસ થાય જેઓ ઠગો સાથે મળીને અથવા અવગણના કરીને ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ચાલવામાં મદદ કરે છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય માફિયાઓ સુધી પહોંચ: CBIને ઇન્ટરપોલ દ્વારા ઑફશોર ટૅક્સ હેવન દેશોમાં છુપાયેલા સાયબર ગુનેગારો સુધી પહોંચવા કહ્યું છે, કારણ કે મોટા ભાગના ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ કોલ સેન્ટર્સ’ વિદેશથી ચાલે છે.
- ટેલિકોમ સેક્ટર માટે સખ્ત સૂચના: ટેલિકોમ વિભાગને આદેશ અપાયો છે કે કોઈ વ્યક્તિ અથવા સંસ્થા નામે મોટી સંખ્યામાં સિમ કાર્ડ ન જારી થાય. એક વ્યક્તિને અનેક સિમ કાર્ડ અપાવા એટલે ફ્રોડની શક્યતા વધી જાય છે.
- IT મધ્યસ્થોની સંપૂર્ણ સહાય: સોશિયલ મીડિયા, પેમેન્ટ એપ્સ, વીડિયો કોલિંગ એપ્લિકેશન્સ અને અન્ય IT મધ્યસ્થીઓને ફરજ પાડવામાં આવી છે કે CBIને સંપૂર્ણ સહયોગ આપે અને ડેટા તાત્કાલિક આપે.
- સાયબર કો-ઓર્ડિનેશન સેન્ટર: દેશના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને રાજ્ય સ્તરે અને પ્રાદેશિક સ્તરે ‘સાયબર ક્રાઈમ કો-ઓર્ડિનેશન સેન્ટર્સ’ બનાવવા કહ્યું છે જેથી CBI સાથે સીધી અને ઝડપી સંકલિત કાર્યવાહી થઈ શકે.
સુપ્રીમ કોર્ટએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ માત્ર એક વ્યક્તિ સામેનો ગુનો નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, નાણાકીય મર્યાદા અને લોકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે મોટો ખતરો છે. હરિયાણાના એક વૃદ્ધ દંપતીની ફરિયાદ પરથી લેવામાં આવેલા સુઓ મોટો આદેશમાં કોર્ટએ કહ્યું કે હવે આ દુષણને રાષ્ટ્રવ્યાપી અભિયાન તરીકે સ્થાયી રીતે નાબૂદ કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom-Gujarat
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom
