રાજસ્થાન સરકારે રાજ્યમાં વસ્તી અસંતુલન અને મિલકતોના ગેરકાયદેસર ટ્રાન્સફર રોકવા માટે ગુજરાતના ‘ડિસ્ટર્બ્ડ એરિયા એક્ટ’ (અશાંતધારો)ને અનુરૂપ કાયદો લાવવા માટે કેબિનેટ પાસ કર્યો છે. મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્માની અધ્યક્ષતામાં બુધવારે (21 જાન્યુઆરી) યોજાયેલી મંત્રીમંડળની બેઠકમાં આ બિલને મંજૂરી આપવામાં આવી. રાજ્યના સંસદીય કાર્ય અને કાયદા મંત્રી જોગારામ પટેલએ જણાવ્યું કે, રાજ્યના ઘણા વિસ્તારોમાં એક ચોક્કસ સમુદાયની વસ્તી સતત વધતી જ રહી છે, જેના કારણે સામાજિક સંતુલન ભંગ થઈ રહ્યું છે અને અન્ય સમુદાયો પર તણાવનો દબાણ પડી રહ્યું છે. આ તણાવના કારણે કેટલીક જગ્યાએ ટોળાં દ્વારા હિંસા અને અશાંતિ ફેલાઈ રહી છે, અને વર્ષોથી રહેનારા લોકો પોતાની મિલકતો ઓછા ભાવે વેચવા મજબૂર બની રહ્યા છે.
લાંબા સમયથી વિવિધ સંગઠનો અને સામાન્ય જનતાએ રાજસ્થાનમાં અશાંતધારા કાયદાની માંગ કરી હતી, અને સરકારે ગુજરાતના કાયદાનો અભ્યાસ કરી તે મુજબ રાજસ્થાન માટે કાયદો તૈયાર કર્યો છે. નાગાલેન્ડ, આસામ અને મણિપુર જેવા રાજ્યોમાં પણ આવાં કાયદાકીય જોગવાઈઓ ઉપલબ્ધ છે. પ્રથમ તબક્કામાં આ કાયદો જયપુરમાં લાગુ પડશે અને બાદમાં જરૂરિયાત અનુસાર રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓમાં વિસ્તરાવાશે. મંત્રી જોગારામ પટેલે જણાવ્યું કે, આવા કાયદાની રચના જરૂરી થઈ, કારણ કે અનેક વિસ્તારોમાં ડેમોગ્રાફિક અસંતુલન અને હિંસાત્મક ઘટનાઓ વધતી જઈ રહી હતી, અને લાંબા સમયથી અરજીઓ આવતી રહી હતી કે વસાહતની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કાયદાકીય પગલાં લેવાનું જરૂરી છે.
આ કાયદા હેઠળ, નિર્ધારિત પ્રક્રિયા વિના કોઈ પણ મિલકતનું હસ્તાંતરણ, વેચાણ, ભેટ, વિનિમય, ભાડાપટ્ટો અથવા પાવર ઓફ એટર્ની દ્વારા કબ્જો ગેરકાયદેસર ગણાશે. હસ્તાંતર માટેની અરજીમાં વેચનાર અને ખરીદદાર બંનેએ એફિડેવિટ દ્વારા જણાવવું પડશે કે સોદો સ્વેચ્છાથી, દબાણ વિના અને વાજબી બજાર કિંમતે કરવામાં આવ્યો છે. કલેક્ટર આ અરજીનું ફોર્મલ ઇન્ક્વાયરી કરશે, જેમાં પોલીસ, આવક વિભાગ અને અન્ય એજન્સીઓની રિપોર્ટો પણ સામેલ થશે.
જો કલેક્ટરને લાગે કે આ હસ્તાંતર સામાજિક સંતુલન, વસ્તીનું અસંતુલન, અથવા વાજબી કિંમતના માપદંડને પુરૂં નથી કરતી, તો તે ટ્રાન્સફરને નકારી શકે છે. નોંધનીય છે કે 2020ના સુધારામાં ‘ડેમોગ્રાફિક અસંતુલન’ અને ‘ક્લસ્ટરિંગ’ આધારિત ઇનકારની જોગવાઈઓ ઉમેરવામાં આવી હતી, પણ હજી હાઈકોર્ટના સ્ટે હેઠળ આ ભાગ અમલમાં નથી. આ કાયદો વિશેષ કરીને એ માટે ઘડાયો છે કે વર્ષોથી રહેનારા લોકોની મિલકતોની સુરક્ષા થાય અને સામાજિક તણાવ અને ગેરરીતિઓ પર નિયંત્રણ લાવવામાં આવે.
ગુજરાતના અશાંતધારા કાયદાની વિશિષ્ટતા એ છે કે કલેક્ટરને નોટિફિકેશન પછી આ વિસ્તારમાં મિલકતના હસ્તાંતર પર પૂર્વ મંજૂરી આપવાની શક્તિ આપવામાં આવી છે. આ કાયદા દ્વારા, મંજુર થયેલા વિસ્તારોમાં વેચાણ અથવા ટ્રાન્સફર માત્ર સત્તાવાર તંત્રની તપાસ અને મંજૂરી પછી જ કાયદેસર માનવામાં આવશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર સામાજિક સંતુલન જાળવવું અને મિલકતોના ગેરકાયદેસર વ્યવહાર પર નિયંત્રણ લાવવું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
