કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલમાં વધુ પ્રમાણમાં ઇથેનોલના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને લાંબા ગાળાના પ્રભાવવાળો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. 10 જૂન 2026ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલી સૂચના અનુસાર હવે E22, E25, E27 અને E30 જેવા ઉચ્ચ ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ પર કેન્દ્રીય એક્સાઇઝ ડ્યૂટી વસૂલવામાં આવશે નહીં.
આ નિર્ણયને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને આત્મનિર્ભર ભારતના વિઝન સાથે જોડાયેલ મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારનો ઉદ્દેશ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને સ્વદેશી બાયોફ્યુઅલને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
કયા પ્રકારના ઇંધણને મળશે કરમુક્તિ?
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ કરમુક્તિ માત્ર એવા ઇંધણને જ મળશે જે Bureau of Indian Standards દ્વારા નક્કી કરાયેલા ગુણવત્તા ધોરણોનું સંપૂર્ણ પાલન કરે છે.
તાજેતરમાં BIS દ્વારા E22, E25, E27 અને E30 પેટ્રોલ માટે નવા ટેકનિકલ ધોરણો જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, જે 15 મે 2026થી અમલમાં આવ્યા છે. આ ધોરણોમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ, ઓક્ટેન રેટિંગ, સલ્ફરની મર્યાદા અને અન્ય સુરક્ષા સંબંધિત માપદંડો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
આથી બજારમાં ઉપલબ્ધ ઇંધણની ગુણવત્તા જળવાઈ રહેવાની સાથે ગ્રાહકોને વધુ વિશ્વસનીય વિકલ્પ મળશે.
The government has extended central excise duty exemptions to petrol blended with 22%, 25%, 27% and 30% ethanol. There will be a nil excise duty rate for fuel blends that conform to BIS standards. pic.twitter.com/LM0XfHXLk1
— ANI (@ANI) June 11, 2026
E20 પછી હવે E30 તરફ ભારતનું પગલું
અત્યાર સુધી ભારતનું મુખ્ય લક્ષ્ય E20 એટલે કે પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણ હાંસલ કરવાનું હતું. સરકારે આ દિશામાં નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી છે.
હવે E22થી E30 સુધીના વધુ ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણને પણ કરમુક્તિ આપીને સરકાર વધુ ઉચ્ચ સ્તરના બ્લેન્ડિંગ તરફ આગળ વધી રહી છે. આ પગલું ભારતના બાયોફ્યુઅલ ક્ષેત્રને નવી દિશા આપી શકે છે.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગમાં ભારતની નોંધપાત્ર પ્રગતિ
ભારતનો ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી આગળ વધ્યો છે.
- વર્ષ 2022માં 10 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણનું લક્ષ્ય સમય પહેલાં હાંસલ થયું
- વર્ષ 2022-23માં ઇથેનોલ મિશ્રણ 12.06 ટકા સુધી પહોંચ્યું
- વર્ષ 2023-24માં તે વધીને 14.60 ટકા થયું
- વર્ષ 2024-25માં આશરે 18 ટકા સુધી મિશ્રણ નોંધાયું
આ પ્રગતિ ભારતને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાના પ્રયાસોમાં મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
કાચા તેલની આયાતમાં થશે ઘટાડો
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા કાચા તેલ આયાતકાર દેશોમાંનો એક છે. ઇથેનોલના વધતા ઉપયોગથી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પરની નિર્ભરતા ધીમે ધીમે ઘટી શકે છે.
સરકારનું માનવું છે કે વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણથી:
- કાચા તેલની આયાતમાં ઘટાડો થશે
- વિદેશી ચલણની મોટી બચત થશે
- ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત બનશે
- વૈશ્વિક તેલ બજારની અસ્થિરતાનો પ્રભાવ ઓછો થશે
ખેડૂતો અને ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને મળશે મોટો લાભ
ઇથેનોલ મુખ્યત્વે શેરડી, મકાઈ અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તેથી ઇથેનોલની માંગ વધવાથી ખેડૂતોને સીધો લાભ મળશે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન એકમો અને બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગોના વિકાસથી રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે. જેના કારણે કૃષિ આધારિત અર્થતંત્રને મજબૂતી મળશે.
પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ
ઇથેનોલ આધારિત ઇંધણને પર્યાવરણ માટે વધુ અનુકૂળ માનવામાં આવે છે. પેટ્રોલની તુલનામાં ઇથેનોલના ઉપયોગથી કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
સરકારનો દાવો છે કે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ વધારવાથી હવા પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં અને ગ્રીન એનર્જી તરફ આગળ વધવામાં મદદ મળશે.
E85 ફ્યુઅલના લોન્ચથી નવી દિશા
તાજેતરમાં સરકારે E85 ફ્યુઅલ પણ લોન્ચ કર્યું છે, જેમાં 85 ટકા ઇથેનોલનું મિશ્રણ હોય છે. આ ઇંધણ મુખ્યત્વે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો માટે ઉપલબ્ધ કરવામાં આવ્યું છે.
E85ના લોન્ચ અને હવે E22થી E30 પેટ્રોલ પર એક્સાઇઝ ડ્યૂટીમાં છૂટ આપવાના નિર્ણયને કારણે ભારતની બાયોફ્યુઅલ નીતિ વધુ ઝડપથી આગળ વધી રહી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આત્મનિર્ભર ઊર્જા તરફ ભારતનું મોટું પગલું
ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે ઇથેનોલ આધારિત ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવાનો નિર્ણય માત્ર આર્થિક નહીં પરંતુ વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ પગલું ભારતને આયાત આધારિત ઊર્જા મોડેલમાંથી બહાર લાવવામાં, ખેડૂતોની આવક વધારવામાં અને પર્યાવરણમૈત્રી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
