જૂન 2026માં ભારતના GST કલેક્શનના આંકડામાં મજબૂત વાર્ષિક વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 1 જુલાઈએ જાહેર કરાયેલા પ્રોવિઝનલ ડેટા મુજબ, જૂન મહિનામાં દેશનું ગ્રોસ Goods and Services Tax એટલે કે GST કલેક્શન ₹1,94,812 કરોડ રહ્યું. આ આંકડો જૂન 2025ના ₹1,71,105 કરોડની સરખામણીમાં 13.9% વધુ છે.
જોકે માસિક ધોરણે જોવામાં આવે તો જૂનનું કલેક્શન એપ્રિલ 2026ના રેકોર્ડ સ્તર કરતાં ઓછું રહ્યું છે. એપ્રિલ 2026માં GST કલેક્શન ₹2.42 લાખ કરોડના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું હતું, જ્યારે જૂન 2026નું કલેક્શન તેનાથી આશરે 20% ઓછું છે. એપ્રિલનું કલેક્શન અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું માસિક GST કલેક્શન ગણાયું હતું.
જૂન મહિનામાં GST વૃદ્ધિનો મુખ્ય આધાર આયાતી માલસામાન પરથી મળતી આવક રહી. રિપોર્ટ મુજબ, આયાત સંબંધિત ગ્રોસ GST આવક વાર્ષિક ધોરણે 34.6%થી વધુ વધીને ₹60,038 કરોડ રહી. બીજી તરફ, ઘરેલું ટ્રાન્ઝેક્શનથી મળતી ગ્રોસ GST આવક 6.5% વધીને ₹1,34,774 કરોડ રહી. એટલે કે જૂનમાં કુલ વૃદ્ધિમાં આયાતી આવકનો ફાળો ખૂબ મહત્વનો રહ્યો.
નેટ GST કલેક્શનના આંકડાઓ પણ આયાતી આવકમાં તેજી દર્શાવે છે. જૂન 2026માં નેટ આયાત GST કલેક્શન 42.2% વધીને ₹45,370 કરોડ રહ્યું, જ્યારે નેટ ઘરેલું આવક 2.6% વધીને ₹1.17 લાખ કરોડ રહી. આ દર્શાવે છે કે રિફંડ બાદ પણ આયાતી GST આવકમાં મજબૂત વધારો જોવા મળ્યો છે.
આ નાણાકીય વર્ષમાં અત્યાર સુધીના GST કલેક્શનના આંકડાઓ પણ સકારાત્મક રહ્યા છે. એપ્રિલથી જૂન 2026 સુધીના સમયગાળામાં ગ્રોસ GST કલેક્શન ₹6,31,699 કરોડ થયું છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાના ₹5,82,542 કરોડની સરખામણીમાં 8.4% વધારે છે. આ સમયગાળામાં ઘરેલું GST કલેક્શન 2.8% વધ્યું, જ્યારે આયાત સંબંધિત GST આવક 26.2% વધી.
GST કલેક્શન સામાન્ય રીતે અર્થતંત્રની ગતિ, વપરાશ, ઉત્પાદન, સેવાઓ અને ટેક્સ અનુપાલનની સ્થિતિનું મહત્વપૂર્ણ સૂચક માનવામાં આવે છે. વધુ કલેક્શનનો અર્થ સામાન્ય રીતે વધતી આર્થિક પ્રવૃત્તિ, સારી કોમ્પ્લાયન્સ અને ફોર્મલ અર્થતંત્રના વિસ્તરણ સાથે જોડાય છે. જોકે આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરતી વખતે ઘરેલું અને આયાતી આવક વચ્ચેનો તફાવત પણ ધ્યાનમાં લેવો જરૂરી છે.
જૂન 2026ના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ઘરેલું GST આવકમાં વૃદ્ધિ મર્યાદિત રહી છે, જ્યારે આયાતી આવકમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. નિષ્ણાતો માટે આ મહત્વનું સંકેત છે, કારણ કે આયાતી GSTમાં વધારો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, આયાતી ચીજવસ્તુઓની કિંમત, વોલ્યુમ અને ચલણ દર જેવા પરિબળોથી પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
GST રિફંડ સમજવું પણ જરૂરી છે. જ્યારે કોઈ કંપની પોતાની ટેક્સ જવાબદારી કરતાં વધુ ટેક્સ ચૂકવે છે અથવા નિકાસ સાથે જોડાયેલા ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ માટે પાત્ર બને છે, ત્યારે સરકાર તે રકમ પાછી આપે છે. તેને GST રિફંડ કહેવાય છે. તેથી ગ્રોસ GST કલેક્શન અને નેટ GST કલેક્શન વચ્ચે ફરક હોય છે.
ગ્રોસ GST એટલે કોઈ ચોક્કસ સમયગાળામાં કુલ એકત્રિત થયેલી GST આવક. જ્યારે રિફંડ ઘટાડ્યા પછી બાકી રહેલી આવકને નેટ GST રેવન્યુ કહેવાય છે. સરકાર અને અર્થશાસ્ત્રીઓ બંને આ બંને આંકડાઓને અલગ રીતે જોતા હોય છે, કારણ કે ગ્રોસ કલેક્શન વ્યવહારની ગતિ બતાવે છે, જ્યારે નેટ કલેક્શન સરકાર પાસે રહેલી વાસ્તવિક આવક દર્શાવે છે.
GST ભારતમાં 1 જુલાઈ 2017થી અમલમાં આવ્યું હતું. GST લાગુ થતાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના અનેક પરોક્ષ કર અને ઉપકર એક જ કર પ્રણાલીમાં જોડાયા. તેનો હેતુ “એક દેશ, એક કર”ના અભિગમથી ટેક્સ માળખું સરળ બનાવવાનો, કર પર કરની અસર ઘટાડવાનો અને વેપાર-વ્યવસાય માટે પારદર્શક વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો હતો.
GST મુખ્યત્વે ચાર ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. CGST એટલે કે Central GST કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વસૂલવામાં આવે છે. SGST એટલે State GST રાજ્ય સરકારો દ્વારા વસૂલવામાં આવે છે. IGST એટલે Integrated GST આંતરરાજ્ય વ્યવહારો અને આયાત પર લાગુ પડે છે અને કેન્દ્ર-રાજ્ય વચ્ચે વહેંચાય છે. સેસ ચોક્કસ ચીજવસ્તુઓ, જેમ કે લક્ઝરી વસ્તુઓ, તમાકુ અથવા ખાસ હેતુઓ માટે લગાવવામાં આવતો વધારાનો શુલ્ક છે.
કુલ મળીને, જૂન 2026નું ₹1.95 લાખ કરોડનું GST કલેક્શન વાર્ષિક ધોરણે મજબૂત વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. જોકે એપ્રિલના રેકોર્ડ કલેક્શનથી ઘટાડો અને ઘરેલું આવકમાં મર્યાદિત વૃદ્ધિ પણ ધ્યાનમાં લેવા જેવી બાબતો છે. આવનારા મહિનાઓમાં આયાતી આવક અને ઘરેલું વપરાશ વચ્ચેનો સંતુલન GST ટ્રેન્ડ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
