જમ્મુ-કાશ્મીરના પહલગામમાં 22 એપ્રિલ 2025ના આતંકવાદી હુમલાના બાદ ભારતે પાકિસ્તાન સામે કડક પગલાં ભર્યા છે અને સિક્વેન્સ મુજબ એક પછી એક વ્યૂહાત્મક નિર્ણયો લીધા છે. ભારતીય સેનાએ ઓપરેશન સિંદૂર હેઠળ પીઓકે અને પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી અડ્ડાઓને નષ્ટ કર્યા, ત્યાર બાદ સિંધુ જળ સંધિ રદ કરી દેવાઈ, જેના કારણે પાકિસ્તાન હવે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારત વિરુદ્ધ પાણી માટે અરજી કરી રહ્યો છે. પાકિસ્તાની નેતાઓ, જેમ કે બિલાવ ભુટ્ટો, પણ ભારત પર પરમાણુ હુમલાની ધમકી આપતા રહ્યા હતા. તાજેતરમાં ભારતે ચિનાબ નદી પર વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી છે, જે પાકિસ્તાન માટે ટેન્શન વધારનાર સાબિત થઈ શકે છે.
ભારતના પર્યાવરણ મંત્રાલયની સમિતિએ જમ્મૂ-કાશ્મીરના કિશ્તવાડ જિલ્લામાં ચિનાબ નદી પર 260 મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવતો ‘દુલહસ્તી જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ’ના બીજા તબક્કાને મંજૂરી આપી છે. આ સાથે 3,200 કરોડ રૂપિયાનો ‘રન ઓફ ધ રિવર’ પ્રોજેક્ટ આગળ વધારવાનો રસ્તો સાફ થયો છે. પ્રોજેક્ટની વિશેષતા એ છે કે નદીના કુદરતી પ્રવાહમાં કોઇ અવરોધ ન લાવી શકતા વીજળી ઉત્પન્ન કરવામાં આવશે, જે હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ માટે પર્યાવરણીય અને કાર્યક્ષમ બંને રીતે લાભદાયક છે. હાલ દુલહસ્તી પ્રોજેક્ટના પ્રથમ તબક્કે 390 મેગાવોટ વીજળી ઉત્પન્ન કરી રહી છે અને નવા તબક્કા દ્વારા 260 મેગાવોટ વધુ વીજળી ઉત્પન્ન થઈ શકશે.
સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થતાં હવે ભારત સિંધુ બેસિન પર અનેક જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટો આગળ વધી શકે છે. તેમાં સાવલકોટ, રાતલે, બરસર, પાકલ દુલ, ક્કાર, કિરુ અને કીતઈના પ્રોજેક્ટોનો સમાવેશ થાય છે. સિંધુ, જેલમ અને ચિનાબ નદીઓ પર પાકિસ્તાનનો પૂર્વ અધિકાર હતો, પરંતુ સંધિ રદ થતા હવે ભારત ઉપરવાસમાં મોટા ડેમ અને સંગ્રહ ક્ષમતા વધારી શકે છે. જો પાણીના પ્રવાહમાં ફેરફાર થાય, તો પાકિસ્તાનને સિંચાઈ માટે જરૂરી પાણીમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, જે તેના પંજાબ અને સિંધ પ્રદેશના ખેતીક્ષેત્રને સીધો અસર પહોંચાડશે. આ કારણે પાકિસ્તાની ખાદ્ય સુરક્ષા જોખમમાં પડી શકે છે અને વીજળી ઉત્પાદન પર પણ અસર પડે, કારણ કે નીચેના ભાગમાં આવેલા પાવર સ્ટેશનોની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે.
સિંધુ જળ સંધિ સસ્પેન્ડ થતા પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાકીય સુરક્ષા ગુમાવી શકે છે અને હવે ભારત નદીઓના પાણીનો ઉપયોગ વ્યૂહાત્મક હથિયાર તરીકે કરી શકે છે. અગાઉ સંધિ હેઠળ બંને દેશો ડેટા શેર કરતાં અને વિવાદોનું નિરાકરણ લાવતા હતા, પરંતુ હવે પાકિસ્તાનને ભારતની પ્રવૃત્તિઓ વિશે ટેકનિકલ માહિતી મેળવવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. દુલહસ્તી પ્રોજેક્ટના નવા તબક્કા મંજૂર થવાથી ભારતને માત્ર વીજળી ઉત્પાદન વધારવાનો લાભ નહીં, પણ પાકિસ્તાન પર પર્યાવરણીય, ખેતી અને વીજળી પર સીધો દબાણ પણ સૃષ્ટિ કરવાનો હથિયાર મળે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
