વિશ્વભરમાં વધતી ઇંધણની કિંમતો અને પર્યાવરણ પ્રદૂષણ વચ્ચે ગુજરાતના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલું બગદાણા ધામ એક અનોખું ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહ્યું છે. મહુવા તાલુકાના આ પ્રસિદ્ધ ધાર્મિક સ્થળે છેલ્લા 27 વર્ષથી રસોઈ માટે LPG ગેસ અથવા લાકડાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. તેના બદલે ખેતીના કચરા એટલે કે બાયોમાસનો ઉપયોગ કરીને દરરોજ હજારો શ્રદ્ધાળુઓ માટે ભોજન તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ અનોખી પહેલ માત્ર પર્યાવરણ સંરક્ષણમાં જ નહીં પરંતુ ઊર્જા બચતમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપી રહી છે.
દરરોજ 10 હજારથી વધુ લોકો માટે તૈયાર થાય છે ભોજન
બગદાણા ધામમાં સામાન્ય દિવસોમાં સરેરાશ 10 હજારથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે. ખાસ કરીને પૂનમ, ગુરુ પૂર્ણિમા અને સંત બજરંગદાસ બાપાની પુણ્યતિથિ જેવા પ્રસંગોએ આ સંખ્યા લાખોની નજીક પહોંચી જાય છે.
આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો માટે ભોજન તૈયાર કરવા છતાં રસોડામાં ગેસના બદલે સંપૂર્ણપણે કૃષિ અવશેષોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
કપાસની સાઠી અને પરાળથી બને છે બાયોમાસ
બગદાણા ધામનું રસોડું ખેતીના કચરાને ઊર્જામાં પરિવર્તિત કરવાનું જીવંત ઉદાહરણ છે. મહુવા, તળાજા, પાલિતાણા અને જેસર વિસ્તારના 50થી વધુ ગામોના ખેડૂતો કપાસની સાઠી અને અન્ય કૃષિ અવશેષોની સેવા આપી રહ્યા છે.
ખેડૂતો ખેતરમાં જ કપાસની સાઠીને ઝીણા ટુકડામાં ફેરવી બાયોમાસ તૈયાર કરે છે. ત્યારબાદ તેને આશ્રમમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે અને જરૂરિયાત મુજબ રસોડામાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ પહેલના કારણે ખેડૂતોને પરાળ બાળવાની જરૂર પડતી નથી, જેના કારણે વાયુ પ્રદૂષણમાં પણ ઘટાડો થાય છે.
27 વર્ષમાં ₹26.80 કરોડના ગેસની બચત
સામાન્ય રીતે 19 કિલો વજનનો એક કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડર આશરે ₹1,850નો આવે છે. આશરે 850 લોકો માટે એક સિલિન્ડર પૂરતો ગણવામાં આવે તો દરરોજ 10 હજાર લોકોના ભોજન માટે લગભગ 12 સિલિન્ડરની જરૂર પડે.
આ હિસાબે બગદાણા ધામ દરરોજ લગભગ ₹21,500 જેટલા ગેસ ખર્ચની બચત કરી રહ્યું છે. છેલ્લા 27 વર્ષમાં આશરે 1.45 લાખ કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની બચત થઈ હોવાનું અંદાજ છે, જેની કુલ કિંમત લગભગ ₹26.80 કરોડ થાય છે.
લાખો લોકોને મળ્યો પ્રસાદ
આશ્રમ સાથે સંકળાયેલા સેવકોના જણાવ્યા અનુસાર છેલ્લા 27 વર્ષ દરમિયાન અંદાજે 12.50 કરોડથી વધુ લોકોને ભોજન પ્રસાદ પીરસવામાં આવ્યો છે.
વિશેષ પ્રસંગો દરમિયાન:
- પૂનમના દિવસે આશરે 90 હજાર ભાવિકો
- ગુરુ પૂર્ણિમા અને બજરંગદાસ બાપાની પુણ્યતિથિએ 2.5 થી 3 લાખ લોકો
ધામની મુલાકાત લે છે અને પ્રસાદનો લાભ મેળવે છે.
પર્યાવરણ બચાવતું આધ્યાત્મિક મોડેલ
આજના સમયમાં જ્યારે પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ગ્રીન એનર્જી પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે, ત્યારે બગદાણા ધામનું ગ્રીન કિચન સમગ્ર દેશ માટે પ્રેરણાદાયી મોડેલ બની રહ્યું છે.
એક તરફ કૃષિ કચરાનો સદુપયોગ થઈ રહ્યો છે તો બીજી તરફ ગેસ જેવી કિંમતી ઊર્જાની બચત થઈ રહી છે. સાથે સાથે ખેડૂતો અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ વચ્ચેનું આ સહયોગી મોડેલ ગ્રામ વિકાસ અને પર્યાવરણ જાગૃતિ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહ્યું છે.
દેશના ધાર્મિક સ્થળો માટે પ્રેરણારૂપ
બગદાણા ધામની આ પહેલ દેશભરના ધાર્મિક સ્થળો માટે એક ઉત્તમ ઉદાહરણ બની શકે છે. જ્યાં લાખો લોકો માટે ભોજન તૈયાર થાય છે ત્યાં બાયોમાસ આધારિત રસોડાં અપનાવવામાં આવે તો ઊર્જા બચત અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બંનેમાં મોટો ફાયદો થઈ શકે છે.
બગદાણા ધામે સાબિત કર્યું છે કે આધ્યાત્મિકતા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ સાથે મળીને સમાજ માટે નવી દિશા ઊભી કરી શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
