ગુજરાતના રાજકારણમાં એક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. ડેડિયાપાડાના આમ આદમી પાર્ટી (AAP)ના ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવાને રાજપીપળા સેશન્સ કોર્ટે એક કેસમાં દોષિત ઠેરવીને 7 વર્ષની કેદની સજા અને ₹25 હજારનો દંડ ફટકાર્યો છે. આ ચુકાદા બાદ રાજકીય અને કાનૂની વર્તુળોમાં એક જ સવાલ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે કે શું હવે ચૈતર વસાવાનું ધારાસભ્ય પદ જતું રહેશે? અને શું તેઓ તાત્કાલિક જેલમાં જશે?
કાયદાકીય નિષ્ણાતોના મતે આ મામલામાં સજાની સામે અપીલ અને સજા પર સ્ટે મેળવવાની પ્રક્રિયા નિર્ણાયક બની રહેશે.
રાજપીપળા સેશન્સ કોર્ટે ફટકારી 7 વર્ષની સજા
ચૈતર વસાવા અને અન્ય 8 આરોપીઓને કોર્ટે દોષિત ઠેરવતાં 7 વર્ષની કેદની સજા ફટકારી છે. ભારતીય ચૂંટણી કાયદા અનુસાર બે વર્ષ કે તેથી વધુની સજા કોઈપણ ધારાસભ્ય અથવા સાંસદ માટે ગંભીર કાયદાકીય પરિણામો લાવી શકે છે. આ કારણે હવે ચૈતર વસાવાની ધારાસભ્ય સદસ્યતા અંગે ચર્ચાઓ તેજ બની છે.
રિપ્રેઝન્ટેશન ઓફ ધ પીપલ એક્ટ શું કહે છે?
રિપ્રેઝન્ટેશન ઓફ ધ પીપલ એક્ટ, 1951ની કલમ 8(3) મુજબ જો કોઈ ધારાસભ્ય અથવા સાંસદને કોઈ ફોજદારી કેસમાં બે વર્ષ અથવા તેથી વધુ સમયની સજા થાય, તો તે વ્યક્તિ તરત જ ગેરલાયક (Disqualified) બની જાય છે. અર્થાત્ સજા જાહેર થતાં જ ધારાસભ્ય પદ જોખમમાં આવી શકે છે.
માત્ર જામીન મળી જવાથી આ ગેરલાયકાત દૂર થતી નથી. ધારાસભ્ય પદ બચાવવા માટે ઉપરની અદાલત દ્વારા સજા અથવા દોષિતતા પર રોક (Stay on Conviction) મળવી જરૂરી બને છે.
જામીન અને સજા પર સ્ટે વચ્ચે શું તફાવત?
કાયદાકીય રીતે જામીન અને સજા પર સ્ટે બંને અલગ બાબતો છે.
- જામીન (Bail): આરોપીને જેલમાં જવાથી તાત્કાલિક રાહત આપે છે.
- Stay on Conviction: દોષિત ઠેરવવાના ચુકાદા પર કોર્ટ દ્વારા રોક મૂકવામાં આવે છે.
માત્ર જામીન મળવાથી ધારાસભ્ય પદ બચી શકે નહીં. જો ઉપરની અદાલત સજા અથવા દોષિતતા પર સ્ટે આપે, તો જ ધારાસભ્ય સદસ્યતા જાળવવાનો રસ્તો ખુલ્લો રહે છે.
કાયદાવિદ હાર્દિક બ્રહ્મભટ્ટે શું કહ્યું?
ગુજરાત હાઈકોર્ટના ધારાશાસ્ત્રી હાર્દિક બ્રહ્મભટ્ટના જણાવ્યા મુજબ, ચૈતર વસાવા માટે સૌથી પહેલું પગલું ઉપરની અદાલતમાં અપીલ કરવાનું રહેશે.
તેમણે જણાવ્યું કે:
- જેલમાં જવાથી બચવા માટે જામીન મેળવવા પડશે.
- ધારાસભ્ય પદ બચાવવા માટે Stay on Conviction મેળવવો પડશે.
- જો સજા પર સ્ટે નહીં મળે તો ગેરલાયકાત લાગુ પડી શકે છે.
કલમ 8(4) હવે કેમ લાગુ પડતી નથી?
અગાઉ Representation of the People Actની કલમ 8(4) હેઠળ ધારાસભ્યો અને સાંસદોને સજા બાદ અપીલ કરવા માટે ત્રણ મહિનાનો સમય મળતો હતો અને આ દરમિયાન તેમની સભ્યતા ચાલુ રહેતી હતી.
પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે આ જોગવાઈને ગેરબંધારણીય જાહેર કરીને રદ કરી દીધી હતી. તે પછીથી બે વર્ષ કે તેથી વધુની સજા થતાં જ ગેરલાયકાત તરત લાગુ પડે છે અને કોઈ વચગાળાનો સમય મળતો નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચી શકે છે મામલો
જો ચૈતર વસાવા સેશન્સ કોર્ટના ચુકાદા સામે હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરે અને ત્યાંથી રાહત ન મળે, તો તેઓ સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવી શકે છે. અંતિમ નિર્ણય સુધી કાનૂની લડત લાંબી ચાલી શકે છે, પરંતુ ધારાસભ્ય પદ બચાવવા માટે સજા પર સ્ટે મેળવવો સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહેશે.
રાહુલ ગાંધી અને નવજોત સિદ્ધુના કેસમાંથી શું શીખવા મળે?
કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીને સુરતની કોર્ટે માનહાનિ કેસમાં 2 વર્ષની સજા ફટકાર્યા બાદ લોકસભા સભ્યપદ ગુમાવવું પડ્યું હતું. પછી સુપ્રીમ કોર્ટે તેમની સજા અને દોષિતતા પર સ્ટે આપ્યા બાદ તેમની સભ્યતા પુનઃસ્થાપિત થઈ હતી. તે જ રીતે નવજોત સિંહ સિદ્ધુને પણ સજા થતાં જાહેર પદ પર અસર પડી હતી.
આ બંને કેસ દર્શાવે છે કે માત્ર અપીલ પૂરતી નથી, પરંતુ સજા પર સ્ટે મેળવવો જરૂરી બને છે.
હવે આગળ શું?
ચૈતર વસાવાના કેસમાં આગામી દિવસો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહેશે. તેઓ કઈ અદાલતમાં અપીલ કરે છે, તેમને જામીન મળે છે કે નહીં અને સૌથી મહત્વનું — શું તેમને Stay on Conviction મળે છે કે નહીં — તેના આધારે તેમના ધારાસભ્ય પદનું ભવિષ્ય નક્કી થશે. હાલ માટે રાજકીય અને કાયદાકીય વર્તુળોની નજર આ સમગ્ર કેસની આગળની કાર્યવાહી પર ટકેલી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
