21 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ નિમિત્તે, ગુજરાતી ભાષા માત્ર શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં નહીં, પરંતુ સરકારી અને વ્યવસાયિક કામકાજમાં પણ પોતાની ઓળખ સ્થાપિત કરી રહી છે. આ દિવસને ઉજવવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભાષા સંસ્કૃતિ અને વારસાને જાળવવાનો છે. 1947માં ભારતને અંગ્રેજો સામે આઝાદી મળ્યા છતાં, હજુ પણ અંગ્રેજી ભાષાની આધારે ઘણું કામકાજ કરવામાં આવે છે. પરિણામે, પ્રાકૃતિક રીતે ગુજરાતી બોલનાર અને સમજનાર લોકો ઘણીવાર સંવાદ સાધવામાં મુશ્કેલી અનુભવતા હોય છે.
ગુજરાતી ભાષાનો ઈતિહાસ
ગુજરાતી ભાષાનો ઈતિહાસ આશરે 900 વર્ષ જુનો છે અને આ ભાષા પ્રાકૃત ભાષામાંથી ઉતરી છે. કેટલીક માહિતીઓ અનુસાર, તેની મૂળમાં રાજસ્થાની ભાષાના તત્વો જોવા મળે છે. ઈ.સ. 1200 આસપાસ ગુર્જરોના સમયની ભાષા પ્રચલિત હતી, અને ઈ.સ. 1500 પછી આ ભાષામાં પરિવર્તન થયું. આજની આધુનિક ગુજરાતી ભાષા આશરે ઈ.સ. 1800ના આસપાસ સ્થાપિત થઇ હતી.
ગુજરાતી કવિઓ અને સાહિત્યકારોએ આ ભાષાની સૌંદર્ય અને વૈભવને અનેક ગ્રંથોમાં વ્યક્ત કર્યું છે. જો કે, ગુજરાતી, બંગાળી અને તમિલ જેવી ભાષાઓની મૂળ જનની સંસ્કૃત ભાષા માનવામાં આવે છે, જેને “દેવોની ભાષા” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ભારત સરકારે સંસ્કૃતને 25-11-2025ના રોજ શાસ્ત્રીય ભાષા તરીકે માન્યતા આપી છે. પરંતુ દેશમાં સંસ્કૃત બોલનાર લોકોની સંખ્યા માત્ર 24 હજાર જેટલી છે.
મહારાજા ભગવતસિંહજી અને ગુજરાતી શબ્દકોષનો વિકાસ
ગોંડલના મહારાજા ભગવતસિંહજી (જન્મ 1865) ઈ.સ. 1883માં યુરોપ પ્રવાસે ગયા હતા. યુરોપમાં અંગ્રેજી બોલવામાં ગૌરવ હોવા છતાં, મહારાજાએ ત્યાં ગુજરાતી ભાષાના શબ્દકોષનો વિચાર કર્યો અને તેમાંથી ભગવદ્ગોમંડલનો સર્જન થયો. મહારાજાએ 20 હજારથી વધુ શબ્દોનો ભંડાર તૈયાર કર્યો, જેમાં સામાન્ય જીવનમાં વપરાતા “ગૃહગથ્થુ”, “વીસરાતા”, “તળપદા” જેવા શબ્દો સમાવિષ્ટ હતા.
આ રીતે મહારાજાએ ગુજરાતી ભાષાની સમૃદ્ધિ અને વૈભવને વધુ મજબૂત બનાવ્યું.
આજના સમયમાં અંગ્રેજી શબ્દપ્રયોગનો વધારો
Keywords: ગુજરાતી ભાષામાં અંગ્રેજી શબ્દો, ગુજરાતી ભાષા સંરક્ષણ, ગુજરાતી માટે અંગ્રેજી પ્રભાવ
આજના સમયમાં ગુજરાતીઓ માટે બજેટ પ્રવચન, શહેર અને ગ્રામ્ય પ્રોજેક્ટ્સમાં અંગ્રેજી શબ્દોનું વપરાશ સામાન્ય બની ગયું છે. ઉદાહરણ તરીકે, “રિડેવલપમેન્ટ”, “લોજિસ્ટીક એન્ડ ટ્રંક”, “ગ્લોબલ ડેસ્ટિનેશન”, “આઈ હબ”, “કન્સલટન્સી” જેવા શબ્દો રોજબરોજની ભાષામાં વપરાય છે.
રાજકોટમાં, શ્રી રામના નામ પાછળ પણ બ્રિજનું નામ આપવામાં આવે છે. “સેન્ટર”, “રિજીયોનલ”, “સમિટ” જેવા શબ્દોનો સામાન્ય લોકો માટે અનુવાદ થતો નથી. ગ્રામ્ય પંચાયત અને સ્થાનિક કામકાજમાં પણ ગુજરાતી લિપિમાં અંગ્રેજી શબ્દોની ભરમાર જોવા મળે છે.
વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ પર, એ યાદ કરવું જરૂરી છે કે ગુજરાતી ભાષા માત્ર સંસ્કૃતિનું પ્રતિબિંબ નથી, પરંતુ લોકોને પોતાના વિચારો, ભાવનાઓ અને વાસ્તવિક જીવન સાથે જોડતી કડી છે. ગુજરાતી ભાષાને મજબૂત બનાવવા માટે શિક્ષણ, સરકારી કામકાજ અને સાહિત્યમાં માતૃભાષાનો ઉપયોગ વધારવો જરૂરી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom-Gujarat
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom
