તમિલનાડુના કોઈમ્બતૂર જિલ્લામાં મંદિર નજીક ચર્ચના પ્રસ્તાવિત નિર્માણને લઈને ચાલતા લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા વિવાદમાં મદ્રાસ હાઇકોર્ટે મહત્વપૂર્ણ વચગાળાનો આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે કલાપટ્ટી મેન રોડ પર આવેલા ઐતિહાસિક મરિઅમ્મન મંદિરની નજીક ચર્ચના નિર્માણ કાર્ય પર હાલ માટે રોક લગાવી દીધી છે. આ આદેશ જસ્ટિસ જી.આર. સ્વામીનાથન અને જસ્ટિસ વી. લક્ષ્મીનારાયણનની બેન્ચ દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે.
આ મામલો સ્થાનિક રહેવાસી બાલાસુબ્રમણ્યમ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પરથી કોર્ટ સમક્ષ આવ્યો હતો. અરજદારે જિલ્લા કલેક્ટર અને રેવન્યુ ડિવિઝનલ ઓફિસર (RDO) દ્વારા આપવામાં આવેલા અગાઉના આદેશોને પડકાર્યા હતા. સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે સંબંધિત તમામ સરકારી દસ્તાવેજો અને જમીનના રેકોર્ડની વિગતવાર તપાસ કરી હતી.
કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયેલા રેકોર્ડ અનુસાર, જે જમીન પર ચર્ચનું નિર્માણ થવાનું હતું તે સરકારી દસ્તાવેજોમાં ‘પબ્લિક રોડ’ તરીકે નોંધાયેલ હોવાનું સામે આવ્યું હતું. આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી ધ્યાનમાં લેતા કોર્ટે કહ્યું કે જાહેર ઉપયોગ માટેની જમીન પર ધાર્મિક માળખાનું નિર્માણ કાયદાકીય પ્રશ્નો ઉભા કરે છે અને તેની યોગ્ય તપાસ જરૂરી છે.
ચુકાદામાં કોર્ટે નોંધ્યું કે આ વિસ્તારમાં ખ્રિસ્તી સમુદાયની વસ્તી ખૂબ ઓછી છે, જ્યારે હિંદુ વસ્તી બહુમતીમાં છે અને તેઓ ચર્ચના નિર્માણનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે લગભગ 100 વર્ષ જૂના હિંદુ મંદિરની નજીક મોટા ધાર્મિક માળખાનું નિર્માણ કરવામાં આવે ત્યારે તેની પાછળના તમામ પરિબળોનું મૂલ્યાંકન જરૂરી બની જાય છે.
જસ્ટિસ જી.આર. સ્વામીનાથને પોતાના નિરીક્ષણમાં જણાવ્યું કે કોઈમ્બતૂર શહેર ઐતિહાસિક રીતે સાંપ્રદાયિક રીતે સંવેદનશીલ રહ્યું છે. શહેરે ભૂતકાળમાં બોમ્બ વિસ્ફોટો અને સામાજિક તણાવનો અનુભવ કર્યો છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈપણ નિર્ણય લેતી વખતે કાયદો-વ્યવસ્થા અને સામાજિક સૌહાર્દને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતનું બંધારણ દરેક નાગરિકને પોતાના ધર્મનું પાલન, આચરણ અને પ્રચાર કરવાનો અધિકાર આપે છે. જોકે આ અધિકાર સંપૂર્ણપણે નિરંકુશ નથી અને તે જાહેર વ્યવસ્થા, શાંતિ અને કાયદાકીય માળખાના દાયરામાં જ અમલમાં આવે છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે જ્યાં કોઈ વ્યક્તિ અથવા સમુદાયનો કાયદાકીય અધિકાર સ્પષ્ટ રીતે સાબિત થાય છે, ત્યાં સરકારની ફરજ છે કે તે તે અધિકારનું રક્ષણ કરે.
સુનાવણી દરમિયાન અરજદારે દલીલ કરી હતી કે ચર્ચનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં ધર્માંતરણની પ્રવૃત્તિઓ માટે થઈ શકે છે. જોકે કોર્ટે આ મુદ્દે કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ આપ્યો નથી. કોર્ટે માત્ર એટલું જણાવ્યું કે ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને સામાજિક સૌહાર્દ બંનેનું સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે અને કોઈપણ નિર્ણય કાયદા અને પુરાવાઓના આધારે જ લેવો જોઈએ.
અરજદારે કોર્ટ સમક્ષ રાજ્યના સામાજિક અને રાજકીય વાતાવરણ અંગે પણ કેટલીક રજૂઆતો કરી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે રાજ્યમાં કેટલાક સંગઠનો વધુ સક્રિય બન્યા છે અને વિવિધ ધાર્મિક મુદ્દાઓને લઈને તણાવનું વાતાવરણ સર્જાઈ રહ્યું છે. જોકે કોર્ટનો મુખ્ય ફોકસ જમીનના કાયદાકીય હક અને જાહેર વ્યવસ્થાના મુદ્દા પર રહ્યો હતો.
માહિતી અનુસાર, જે ગામમાં ચર્ચ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે ત્યાં આશરે 1000 પરિવારો વસે છે. તેમાં મોટાભાગના પરિવારો હિંદુ સમુદાયના છે, જ્યારે ખ્રિસ્તી પરિવારોની સંખ્યા ખૂબ મર્યાદિત હોવાનું નોંધાયું છે. વર્ષ 2010માં જિલ્લા કલેક્ટર દ્વારા ચર્ચના નિર્માણને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ સ્થાનિક લોકોના વિરોધ બાદ આ મુદ્દો કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો.
આ મામલે 2011થી સિવિલ કોર્ટમાં પણ કેસ પેન્ડિંગ છે. બાદમાં ચર્ચના નિર્માણ માટે ફરીથી પ્રયાસો થતા કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ બગડવાની આશંકા ઊભી થઈ હતી, જેના કારણે જિલ્લા વહીવટીતંત્રે કામ પર રોક લગાવી હતી. ત્યારબાદ Church of South India (CSI) દ્વારા હાઇકોર્ટમાં અરજી કરવામાં આવી હતી.
એપ્રિલ 2026માં મદ્રાસ હાઇકોર્ટની સિંગલ બેન્ચે પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે નીચલી અદાલતમાં કેસ પેન્ડિંગ હોવાથી અંતિમ નિર્ણય લેવો યોગ્ય નથી. તે સમયે પણ ચર્ચના નિર્માણ કાર્ય પર રોક યથાવત રાખવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
આ તાજેતરના ચુકાદા સાથે મદ્રાસ હાઇકોર્ટે ફરી એકવાર ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે ધાર્મિક સ્વતંત્રતા, કાયદાકીય અધિકારો અને સામાજિક સૌહાર્દ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું લોકશાહી વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. હવે આ મામલે અંતિમ નિર્ણય સિવિલ કોર્ટના ચુકાદા બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
