ચીન સાથે જોડાયેલી BAT-BMS એપને લઈને ઉઠેલા સુરક્ષા સંબંધિત ગંભીર સવાલો વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે મોટી કાર્યવાહી કરી છે. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલયે BAT-BMS સહિત કેટલીક બેટરી મેનેજમેન્ટ એપ્લિકેશનોને ગૂગલ પ્લે સ્ટોર અને એપલ એપ સ્ટોર પરથી હટાવવાની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. આ એપ્સનો દુરુપયોગ કરીને ઈ-રિક્ષા અને બેટરી આધારિત વાહનોને બ્લૂટૂથ મારફતે રિમોટથી બંધ કરી દેવામાં આવતાં હોવાના દાવા બાદ સરકાર સક્રિય બની છે.
અહેવાલ મુજબ, સરકારએ BAT-BMS, Lossigy અને Epoch i-ion જેવી બેટરી મેનેજમેન્ટ એપ્સના બ્લોકિંગ માટે દિશાનિર્દેશ આપ્યા છે. MeitY સેક્રેટરી એસ. કૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે સરકારના ધ્યાનમાં આવી આવેલી એપ્સને એપ સ્ટોર પરથી દૂર કરાવવામાં આવી છે અને એપ સ્ટોર ઓપરેટરોએ આવાં જોખમી અથવા દુરુપયોગ માટે સંવેદનશીલ એપ્સ અંગે વધુ સતર્કતા રાખવી જોઈએ.
વાયરલ વીડિયોથી શરૂ થયો વિવાદ
તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર અનેક વીડિયો વાયરલ થયા હતા, જેમાં કેટલાક લોકો રસ્તા પર ચાલતી ઈ-રિક્ષા નજીક જઈ મોબાઇલ ફોનમાં BAT-BMS જેવી એપ દ્વારા વાહનની લિથિયમ બેટરી સાથે બ્લૂટૂથ કનેક્શન સ્થાપિત કરતા જોવા મળ્યા હતા. ત્યારબાદ ઈ-રિક્ષા અચાનક બંધ થઈ જતી હતી અને ડ્રાઇવર રસ્તા પર અટવાઈ જતા હતા. આવા વીડિયોએ સામાન્ય મજાકથી આગળ વધી જાહેર સુરક્ષા અને સાયબર જોખમનો ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો કર્યો.
દિલ્હી સરકારના પરિવહન વિભાગે પણ આ મામલે તપાસ શરૂ કરી છે. દિલ્હીના પરિવહન મંત્રી પંકજ સિંઘે જણાવ્યું હતું કે તેમને આ અંગે લોકો તરફથી માહિતી મળી હતી અને વિભાગને એપની અસલિયત, ટેક્નિકલ ક્ષમતા અને સુરક્ષા જોખમ અંગે તપાસ કરવા કહ્યું છે.
BAT-BMS એપ કેવી રીતે કામ કરે છે?
BAT-BMS મૂળ રીતે સ્માર્ટ બ્લૂટૂથ લિથિયમ બેટરી માટેની મોબાઇલ એપ્લિકેશન છે. એપલ એપ સ્ટોર પર ઉપલબ્ધ વર્ણન મુજબ, આ એપ બ્લૂટૂથ દ્વારા બેટરી સાથે વાયરલેસ કનેક્શન કરીને SOC, વોલ્ટેજ, ચાર્જ-ડિસ્ચાર્જ કરંટ, સાયકલ લાઈફ, સેલ વોલ્ટેજ અને તાપમાન જેવી માહિતી બતાવવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. એપમાં 15 મીટર સુધીના ઓપરેટિંગ ડિસ્ટન્સની માહિતી પણ દર્શાવવામાં આવી હતી.
સમસ્યા ત્યાંથી ઉભી થઈ જ્યાં કેટલીક સસ્તી અથવા અસુરક્ષિત બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમમાં પાસવર્ડ, PIN અથવા મજબૂત ઓથેન્ટિકેશન ન હોવાના કારણે કોઈપણ નજીકમાં ઉભેલો વ્યક્તિ બેટરી સાથે બ્લૂટૂથ દ્વારા કનેક્ટ થઈ શકતો હતો. અહેવાલ મુજબ, આવી સ્થિતિમાં એપ મારફતે બેટરીના ‘ડિસ્ચાર્જ’ સ્વિચને બંધ કરી દેતાં ઈ-રિક્ષાનો મોટર પાવર તરત કટ થઈ જાય છે.
10થી 15 મીટર સુધી બ્લૂટૂથ રેન્જમાં જોખમ
અહેવાલો અનુસાર, આવી અસુરક્ષિત સિસ્ટમોમાં બ્લૂટૂથ પેરિંગ સામાન્ય રીતે 10થી 15 મીટર સુધી કામ કરી શકે છે. એટલે કોઈ વ્યક્તિ ફૂટપાથ, નજીકના વાહન અથવા બાઈક પરથી પસાર થતા પણ બેટરી સિસ્ટમ સાથે કનેક્ટ થઈ શકવાની શક્યતા ઊભી થાય છે. ડ્રાઇવરને સમજ પડ્યા વગર ડેશબોર્ડ બંધ થઈ જાય અને વાહન અચાનક રોકાઈ જાય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
આ મુદ્દો માત્ર ટેક્નિકલ ખામી પૂરતો નથી, પરંતુ રોડ સેફ્ટી સાથે સીધો જોડાયેલો છે. ટ્રાફિક વચ્ચે ઈ-રિક્ષા અચાનક બંધ થઈ જાય તો પાછળથી આવતાં વાહનો સાથે અકસ્માતનું જોખમ વધી શકે છે. મુસાફરો, ડ્રાઇવર અને રસ્તા પરના અન્ય લોકો માટે આ ગંભીર જોખમ બની શકે છે.
ડ્રાઇવરો પાસેથી પૈસા પડાવવાના આરોપ
અહેવાલ મુજબ, કેટલાક લોકો આવા ‘પ્રેન્ક’ બાદ પોતાને ટેક્નિકલ એક્સપર્ટ બતાવી ઈ-રિક્ષા ફરી શરૂ કરાવવા બદલ ડ્રાઇવરો પાસેથી ₹200થી ₹300 સુધીની રકમ વસૂલતા હોવાના આરોપો પણ સામે આવ્યા છે. કેટલાક સ્થળોએ પોલીસ તપાસ શરૂ થઈ છે અને એક વ્યક્તિની ધરપકડ થઈ હોવાની માહિતી પણ અહેવાલોમાં આપવામાં આવી છે.
મોરાદાબાદ સહિત અનેક વિસ્તારોમાં ઈ-રિક્ષા ચાલકોએ દાવો કર્યો છે કે તેમની રિક્ષા આ રીતે બંધ થઈ જતાં રોજીરોટી પર સીધી અસર પડી હતી. રોજની કમાણી પર નિર્ભર ચાલકો માટે વાહન અચાનક બંધ થવું માત્ર અસુવિધા નહીં, પરંતુ આર્થિક નુકસાનનું પણ કારણ બની રહ્યું છે.
દિલ્હી સરકાર અને પોલીસ તપાસમાં સક્રિય
આ મામલો સોશિયલ મીડિયા પરથી બહાર આવી સરકારી સ્તરે પહોંચ્યો છે. દિલ્હી પરિવહન વિભાગ અને પોલીસ આવી એપ્સની ટેક્નિકલ ક્ષમતા, જોખમ અને દુરુપયોગની તપાસ કરી રહ્યા છે. અહેવાલ મુજબ, પોલીસ એ પણ તપાસી રહી છે કે અસુરક્ષિત બેટરી પેક અને એપ્સમાં પાસવર્ડ સુરક્ષાની ખામીના કારણે આ પ્રકારની ઘટના થઈ રહી છે કે નહીં.
દિલ્હી સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો આરોપો સાચા સાબિત થશે તો જવાબદાર લોકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. સરકાર હવે ઈ-રિક્ષા અને અન્ય બેટરી વાહનોમાં વપરાતી BMS સિસ્ટમ માટે સુરક્ષા ધોરણો અંગે પણ વિચારણા કરી શકે છે.
ઇલેક્ટ્રિક કારોમાં જોખમ કેમ ઓછું?
ટેકનિકલ નિષ્ણાતોના મત મુજબ, બ્રાન્ડેડ ઇલેક્ટ્રિક કાર અને સારી ગુણવત્તાવાળી બેટરી સિસ્ટમોમાં ક્લોઝ્ડ-લૂપ, એન્ક્રિપ્ટેડ અને ઓથેન્ટિકેટેડ બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ હોય છે. આવી સિસ્ટમમાં બાહ્ય એપ દ્વારા સરળતાથી કનેક્ટ થઈ વાહન બંધ કરવું શક્ય નથી. અહેવાલ મુજબ, સમસ્યા મુખ્યત્વે ઓછા ખર્ચની અસુરક્ષિત અથવા આફ્ટરમાર્કેટ બેટરી પેકમાં જોવા મળે છે, જ્યાં બ્લૂટૂથ સુરક્ષા નબળી હોય છે.
આથી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઇલેક્ટ્રિક વાહન ઉદ્યોગમાં બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ માટે મજબૂત પાસવર્ડ, ડિવાઇસ પેરિંગ કંટ્રોલ, ફેક્ટરી ડિફોલ્ટ ક્રેડેન્શિયલ્સ બદલવાની ફરજિયાત પ્રક્રિયા અને સિક્યુરિટી ઓડિટ જરૂરી છે.
સરકારની નજર હવે સમાન એપ્સ પર
MeitYએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે જે પણ એપ્સનો આ પ્રકારના દુરુપયોગ માટે ઉપયોગ થતો જોવા મળશે, તેના સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે. અહેવાલ મુજબ, BAT-BMS, Lossigy અને Epoch i-ion સિવાય આવી સુવિધા આપતી અન્ય એપ્સ પણ જો જાહેર સુરક્ષા માટે જોખમી સાબિત થશે તો તેમને પણ બ્લોક કરવામાં આવી શકે છે.
આ મામલાએ કનેક્ટેડ ઈવી ટેક્નોલોજી, સસ્તા બેટરી પેક, એપ આધારિત કંટ્રોલ અને સાયબર સિક્યુરિટીને લઈને નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે. ઈ-રિક્ષા ચાલકોની સુરક્ષા, મુસાફરોની સલામતી અને જાહેર માર્ગ વ્યવસ્થા માટે બેટરી સિસ્ટમમાં મજબૂત ડિજિટલ સુરક્ષા હવે અનિવાર્ય બની રહી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
