ગુજરાતમાં સામાન્ય અને બિનઅનામત વર્ગના આર્થિક રીતે નબળા પરિવારો માટે રાજ્ય સરકાર મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લઈ શકે છે. ગુજરાત અનરિઝર્વ્ડ એજ્યુકેશનલ એન્ડ ઇકોનોમિક ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન—GUEEDC દ્વારા સંચાલિત કલ્યાણકારી યોજનાઓ માટેની વાર્ષિક પારિવારિક આવક મર્યાદા હાલના ₹6 લાખથી વધારીને ₹10 લાખ કરવાની રાજ્ય સરકાર વિચારણા કરી રહી છે.
આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવશે તો આવક મર્યાદાના કારણે હાલમાં GUEEDCની યોજનાઓનો લાભ મેળવી ન શકતા સામાન્ય વર્ગના મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ, યુવાનો અને પરિવારો પાત્ર બની શકે છે. તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ, વિદેશ અભ્યાસ, કોચિંગ, સ્વરોજગાર અને વિવિધ લોન તથા વ્યાજ સહાય યોજનાઓનો લાભ મળવાની શક્યતા ઊભી થશે. જોકે આ અંગે રાજ્ય સરકારે હજુ અંતિમ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી.
આવક મર્યાદા વધારવાની પ્રક્રિયા શરૂ
ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગે GUEEDC હેઠળની યોજનાઓ માટે લાગુ પડતી આવક મર્યાદાની સમીક્ષા શરૂ કરી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
કોર્પોરેશનની સ્થાપનાના સમયથી મોટાભાગની યોજનાઓ માટે નક્કી કરાયેલી વાર્ષિક આવક મર્યાદામાં લગભગ એક દાયકાથી મોટો ફેરફાર થયો નથી. વધતી મોંઘવારી, શિક્ષણ ખર્ચ અને પરિવારોની બદલાયેલી આર્થિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને મર્યાદા ₹6 લાખથી વધારી ₹10 લાખ કરવા વિચારણા ચાલી રહી છે.
આગામી અઠવાડિયામાં થઈ શકે સત્તાવાર જાહેરાત
વિભાગ આવક મર્યાદા કેટલી વધારી શકાય અને કઈ-કઈ યોજનાઓમાં સુધારેલો નિયમ લાગુ કરવો તે અંગે વિવિધ સ્તરે ચર્ચા કરી રહ્યો હોવાનું સરકારી સૂત્રોને ટાંકતા અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
વિચારણા પૂર્ણ થયા બાદ આગામી કેટલાક અઠવાડિયામાં રાજ્ય સરકાર સત્તાવાર જાહેરાત કરી શકે છે. અંતિમ નિર્ણય પહેલાં નાણાકીય અસર, સંભવિત લાભાર્થીઓની સંખ્યા અને યોજનાઓના બજેટનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
હાલ મોટાભાગની યોજનાઓમાં ₹6 લાખની મર્યાદા
હાલ GUEEDC દ્વારા સંચાલિત મોટાભાગની સહાય અને ધિરાણ યોજનાઓ માટે વાર્ષિક પારિવારિક આવક મર્યાદા ₹6 લાખ સુધીની છે. કેટલીક પસંદગીની યોજનાઓમાં ₹8 લાખ સુધીની આવક ધરાવતા અરજદારોને પણ પાત્ર ગણવામાં આવે છે.
આવક મર્યાદામાં અસમાનતા હોવાથી અલગ-અલગ યોજનાઓ માટે અરજદારોને જુદા નિયમોનો સામનો કરવો પડે છે. નવી નીતિ હેઠળ મર્યાદાને વધુ સમાન અને વ્યાપક બનાવવાની શક્યતા છે.
કોને મળી શકે નિર્ણયનો લાભ?
આવક મર્યાદા ₹10 લાખ કરવામાં આવશે તો એવા સામાન્ય વર્ગના પરિવારોને સૌથી વધુ લાભ મળી શકે છે, જેમની વાર્ષિક આવક ₹6 લાખથી વધુ પરંતુ ₹10 લાખથી ઓછી છે.
હાલ આવા પરિવારો ઓછી આવક ધરાવતા હોવા છતાં કેટલીક GUEEDC યોજનાઓના નિયમોમાં પાત્ર બનતા નથી. સુધારો અમલમાં આવ્યા બાદ તેમના સંતાનોને ઉચ્ચ શિક્ષણ સહાય, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તાલીમ, વિદેશ અભ્યાસ માટે ધિરાણ અને સ્વરોજગાર યોજનાઓમાં અરજી કરવાની તક મળી શકે છે.
શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં મળશે વધુ તકો
GUEEDC હેઠળ સામાન્ય અને બિનઅનામત વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ માટે શિક્ષણ સંબંધિત અનેક યોજનાઓ ચલાવવામાં આવે છે. આવક મર્યાદા વધવાથી મેડિકલ, એન્જિનિયરિંગ, મેનેજમેન્ટ અને અન્ય વ્યાવસાયિક અભ્યાસક્રમોમાં અભ્યાસ કરતા વધુ વિદ્યાર્થીઓ આર્થિક સહાય માટે પાત્ર બની શકે છે.
આ ઉપરાંત સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી, ઉચ્ચ અભ્યાસ, શૈક્ષણિક લોન અથવા વ્યાજ સહાય જેવી યોજનાઓનો વ્યાપ પણ વધી શકે છે. અંતિમ લાભ કઈ યોજનામાં કેટલો મળશે તે રાજ્ય સરકારના સત્તાવાર ઠરાવ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
સ્વરોજગાર યોજનાઓનો વ્યાપ વધી શકે
GUEEDC સામાન્ય વર્ગના યુવાનોને વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે સ્વરોજગારલક્ષી ધિરાણ અને વ્યાજ સહાય આપે છે. કોર્પોરેશનની સત્તાવાર માહિતી મુજબ દુકાન, મેડિકલ સ્ટોર, રેડીમેડ ગારમેન્ટ, બુક સ્ટોર અને અન્ય વ્યવસાયો માટે ₹10 લાખ સુધીની લોન જેવી જોગવાઈઓ કેટલીક યોજનાઓમાં ઉપલબ્ધ છે.
આવક મર્યાદા વધવાથી નાના વેપારીઓ, શિક્ષિત બેરોજગાર યુવાનો અને પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરવા ઇચ્છતા પરિવારોમાંથી વધુ લોકો આવી યોજનાઓ માટે અરજી કરી શકશે.
મિલકત ગીરવે રાખ્યા વગર લોન આપવા વિચારણા
રાજ્ય સરકાર GUEEDC હેઠળ કેટલાક લાભાર્થીઓને મિલકત ગીરવે રાખ્યા વિના લોન આપવાની વ્યવસ્થા અંગે પણ વિચારણા કરી રહી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
હાલ લોન મેળવવા માટે મિલકતની ગેરંટી અથવા અન્ય સુરક્ષા રજૂ કરવાની શરતોને કારણે અનેક આર્થિક રીતે નબળા પરિવારો અરજી કરી શકતા નથી. ગીરવે મુક્ત લોનની વ્યવસ્થા મંજૂર થશે તો પોતાની મિલકત ન ધરાવતા યુવાનો અને પરિવારોને પણ શિક્ષણ તથા સ્વરોજગાર માટે ધિરાણ મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
SC, ST અને OBC સમકક્ષ તકો આપવાનો પ્રયાસ
આ ફેરફારનો હેતુ સામાન્ય અને બિનઅનામત વર્ગના આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોને શિક્ષણ, સ્વરોજગાર અને આર્થિક સહાયમાં વધુ તકો આપવાનો હોવાનું જણાવાયું છે.
રાજ્ય સરકાર SC, ST અને OBC વર્ગો માટે અમલમાં રહેલી કેટલીક સહાય યોજનાઓની તુલનામાં સામાન્ય વર્ગ માટે ઉપલબ્ધ વ્યવસ્થાઓની સમીક્ષા કરી રહી છે. જોકે દરેક સામાજિક વર્ગની યોજનાઓ, પાત્રતા અને કાયદાકીય જોગવાઈઓ અલગ હોય છે.
GUEEDC યોજનાઓ અને EWS અનામત વચ્ચેનો મહત્વપૂર્ણ તફાવત
આ પ્રસ્તાવ મુખ્યત્વે GUEEDC દ્વારા સંચાલિત કલ્યાણકારી યોજનાઓની આવક મર્યાદા સાથે જોડાયેલો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. તેને સીધો સરકારી નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં મળતા 10 ટકા બંધારણીય EWS અનામતના નિયમોમાં ફેરફાર માનવો યોગ્ય નહીં બને.
ગુજરાતમાં 10 ટકા EWS અનામત માટે અગાઉ ₹8 લાખની વાર્ષિક આવક મર્યાદા અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી. તેથી GUEEDC યોજનાઓ માટે ₹10 લાખની મર્યાદાનો પ્રસ્તાવ અને EWS અનામત પ્રમાણપત્રની પાત્રતા અલગ નીતિ વિષયો હોઈ શકે છે.
રાજ્ય સરકારનો સત્તાવાર ઠરાવ આવ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે ₹10 લાખની મર્યાદા માત્ર GUEEDC યોજનાઓ પૂરતી રહેશે કે અન્ય રાજ્ય સ્તરની EWS યોજનાઓને પણ તેનો લાભ મળશે.
હજારો પરિવારોને મળી શકે આર્થિક સહાય
નવી મર્યાદા અમલમાં આવશે તો મધ્યમ અને નીચલા મધ્યમ આવકવર્ગના હજારો પરિવારોને સીધો લાભ મળવાની શક્યતા છે.
ખાસ કરીને શિક્ષણનો વધતો ખર્ચ, રોજગારીની અનિશ્ચિતતા અને નવો વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે જરૂરી મૂડીની મુશ્કેલીનો સામનો કરતા પરિવારો માટે આ નિર્ણય ઉપયોગી બની શકે છે. પાત્રતા વિસ્તારવાથી GUEEDC પાસે અરજીઓની સંખ્યા વધવાની પણ શક્યતા છે.
અંતિમ નિર્ણયની રાહ
હાલ આવક મર્યાદામાં વધારો વિચારણા અને વહીવટી પ્રક્રિયાના તબક્કામાં છે. ₹10 લાખની મર્યાદા, અમલની તારીખ, પાત્ર યોજનાઓ અને જરૂરી દસ્તાવેજો અંગે હજુ સત્તાવાર ઠરાવ જાહેર થયો નથી.
લાભાર્થીઓએ કોઈપણ અરજી અથવા પ્રમાણપત્ર પ્રક્રિયા શરૂ કરતાં પહેલાં GUEEDC અથવા ગુજરાત સરકારના સત્તાવાર જાહેરનામાની રાહ જોવી જરૂરી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
