ભારતની સૌથી પ્રાચીન પર્વતમાળાઓમાંથી એક માનાતી અરવલ્લી પર્વતમાળાના સંરક્ષણ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટએ મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યાં સુધી અરવલ્લી ગિરીમાળાની ચોક્કસ વ્યાખ્યા નક્કી ન થાય અને સંબંધિત ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોની સમિતિનો અહેવાલ રજૂ ન થાય ત્યાં સુધી આ વિસ્તારમાં કોઈ નવી ખાણકામ લીઝ આપવામાં આવશે નહીં. કોર્ટે જણાવ્યું કે અરવલ્લી વિસ્તારના સંરક્ષણ અને તેની સીમાઓ અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે, તેથી નિષ્ણાતોની સમિતિ બનાવીને તેની વૈજ્ઞાનિક રીતે ફરી તપાસ કરવામાં આવશે.
નિષ્ણાત સમિતિ માટે પર્યાવરણ મંત્રાલય સૂચવશે નામ
કોર્ટે જણાવ્યું કે પ્રાથમિક મુદ્દાઓનું નિરાકરણ ન આવે ત્યાં સુધી અરવલ્લી વિસ્તારમાં નવા ખાણકામ પ્રોજેક્ટ અથવા લીઝ મંજૂર નહીં થાય. પર્યાવરણ મંત્રાલય, વન અને આબોહવા પરિવર્તનને નિષ્ણાત સમિતિ માટે યોગ્ય નામો સૂચવવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, કેસમાં સામેલ વરિષ્ઠ વકીલોને પણ સંબંધિત ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના નામ રજૂ કરવા માટે જણાવ્યું છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે સમિતિનો અહેવાલ આવે ત્યાં સુધી અરવલ્લી વિસ્તારમાં તમામ નવા ખાણકામ લીઝ પર મોરેટોરિયમ લાગુ રહેશે.
‘અરવલ્લી શું છે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી’ – CJI
સુનાવણી દરમિયાન CJI સૂર્યકાંતએ મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે મુખ્ય સમસ્યા એ છે કે “અરવલ્લી શું છે તે હજુ સુધી સ્પષ્ટ રીતે કોઈને ખબર નથી.” આ ટિપ્પણી ત્યારે કરવામાં આવી હતી જ્યારે વરિષ્ઠ વકીલ મુકુલ રોહતગી એ પોતાના ક્લાયન્ટ તરફથી દલીલ કરી હતી કે તેણે લગભગ 10 વર્ષની કાનૂની લડત બાદ ખાણકામ માટે લીઝ મેળવી છે. જોકે, કોર્ટે હાલની સ્થિતિમાં કોઈ નવી લીઝ મંજૂર ન કરવાની અને પહેલાથી આપવામાં આવેલી કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ પર પણ રોક લગાવવાની સૂચના આપી છે.
અરવલ્લીની નવી વ્યાખ્યા પર વિવાદ
આ સમગ્ર વિવાદ અરવલ્લીની નવી વ્યાખ્યા સાથે જોડાયેલા 100 મીટર નિયમને લઈને ઊભો થયો છે. નવી વ્યાખ્યા મુજબ, ફક્ત તે જ જમીન સ્વરૂપોને અરવલ્લી ટેકરીઓ ગણવામાં આવશે જે આસપાસની સપાટીથી 100 મીટર અથવા તેથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવે છે. એટલે કે 100 મીટરથી ઓછી ઊંચી ટેકરીઓ હવે અરવલ્લી શ્રેણીમાં સામેલ નહીં થાય. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ફેરફારથી કેટલાક વિસ્તારોમાં ખાણકામ, રિયલ એસ્ટેટ અને અન્ય વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ માટે માર્ગ ખુલ્લો થઈ શકે છે.
અરવલ્લી વિસ્તારમાં ખાણકામની મર્યાદા
આ મુદ્દે કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે અરવલ્લી ગિરીમાળાનો કુલ વિસ્તાર લગભગ 1.44 લાખ ચોરસ કિલોમીટર છે, જેમાંથી માત્ર 217 ચોરસ કિલોમીટર (લગભગ 0.19%) વિસ્તારમાં જ ખાણકામની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. તેમનું કહેવું છે કે અરવલ્લી ટેકરીઓ માપવામાં 100 મીટરનો અર્થ માત્ર જમીનથી શિખર સુધીની ઊંચાઈ દર્શાવતો નથી, પરંતુ તેની વ્યાખ્યા વધુ વૈજ્ઞાનિક રીતે નક્કી કરવાની જરૂર છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે અરવલ્લી ગિરીમાળાની ચોક્કસ વ્યાખ્યા નક્કી થયા બાદ જ ખાણકામ અને વિકાસ પ્રોજેક્ટ અંગે સ્પષ્ટ નીતિ બનાવવી શક્ય બનશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom-Gujarat
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom
