વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી એકવાર વૈશ્વિક ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. દુનિયામાં દરિયાઈ માર્ગે થતા કુલ ઓઇલ અને ગેસના વેપારનો આશરે 20 ટકા હિસ્સો આ સાંકડા જળમાર્ગ પરથી પસાર થાય છે. ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલો આ માર્ગ સાઉદી અરેબિયા, UAE, કુવેત અને ઈરાક જેવા દેશો માટે તેલ નિકાસનો મુખ્ય માર્ગ છે.
દરિયાઈ પરિવહન લગભગ ઠપ્પ, વૈશ્વિક બજારમાં ચિંતા
હાલની પરિસ્થિતિમાં સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથેના વધતા તણાવને કારણે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરથી પસાર થતા જહાજોને નિશાન બનાવવાની ચીમકી આપી છે. જેના પરિણામે સેંકડો જહાજોની અવરજવર અટકી ગઈ છે અને ઘણા સમયથી કોઈ મોટું જહાજ આ માર્ગથી પસાર થઈ શક્યું નથી.
આ પરિસ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક ઓઇલ સપ્લાય ચેઇન પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. જો આ માર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ થાય, તો વિશ્વના પાંચમા ભાગના ઇંધણ પુરવઠા પર અસર થઈ શકે છે, જેનાથી ભારત સહિત અનેક દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે.
ખાડી વિસ્તારમાં ભારતના 22 જહાજ ફસાયા
ભારત માટે આ પરિસ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક બની છે, કારણ કે ખાડી વિસ્તારમાં હાલમાં ભારતના 22 જહાજ ફસાયેલા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ જહાજોમાં બે મહત્વપૂર્ણ LPG ટેન્કરો — ‘પાઈન ગેસ’ (IOC) અને ‘જગ વસંત’ (BPCL)નો સમાવેશ થાય છે, જે રસોઈ ગેસ લઈને ભારત આવી રહ્યા છે.
હાલમાં આ જહાજો શારજાહ નજીક લંગર નાખીને ઉભા રાખવામાં આવ્યા છે. જોકે તાજા માહિતી મુજબ, આ જહાજો ટૂંક સમયમાં પોતાની મુસાફરી ફરી શરૂ કરી શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ભારતની કૂટનીતિ બની શકે છે મોટો સહારો
આ ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારત સરકાર સક્રિય બની છે અને વૈશ્વિક સ્તરે સતત સંપર્કમાં છે. ભારતની મજબૂત અને સંતુલિત વિદેશ નીતિ આ સંકટમાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહી છે.
તાજેતરમાં જ ઈરાને ભારતના બે LPG જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર થવાની મંજૂરી આપી હતી, જે ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધોને દર્શાવે છે. આ ઘટનાએ સાબિત કર્યું છે કે ભારત પોતાની કૂટનીતિ દ્વારા વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે પણ પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરી શકે છે.
પસંદગીના દેશોને માર્ગ આપવાની ઈરાનની વ્યૂહનીતિ
રસપ્રદ રીતે, તાજેતરમાં પાકિસ્તાનનું એક જહાજ આ માર્ગથી પસાર થયું હતું, જે દર્શાવે છે કે ઈરાન પસંદગીના દેશોને જ માર્ગ આપીને દબાણની નવી વ્યૂહનીતિ અપનાવી રહ્યું છે.
જો આ તણાવ લાંબો સમય સુધી ચાલુ રહે, તો ભારત સહિત અનેક દેશોમાં ઇંધણની અછત સર્જાઈ શકે છે, જેનાથી સામાન્ય લોકોના ખર્ચામાં વધારો થશે. હાલ ભારત સરકાર અને વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ફસાયેલા જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર લાવવા માટે તમામ પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
