નર્મદા એવોર્ડ હેઠળના લાભાર્થી રાજ્યો ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશ વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા બાકી ચુકવણીના વિવાદનો આખરે ઐતિહાસિક અંત આવ્યો છે. કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહની હાજરીમાં ચારેય રાજ્યો વચ્ચે નવી દિલ્હીમાં મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે.
આ સમજૂતી સરદાર સરોવર પ્રોજેક્ટના નિર્માણ ખર્ચની વહેંચણી અને વર્ષોથી બાકી રહેલી ચુકવણી સાથે સંબંધિત છે. ચારેય રાજ્યો વચ્ચે બાકી રકમના અંતિમ નિકાલ માટે એકમુશ્ત સમાધાનનો માર્ગ અપનાવવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયને કેન્દ્ર સરકારે સહકારી સંઘવાદ એટલે કે સહકારી સંઘવાદનું મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ ગણાવ્યું છે.
અમિત શાહ અને સી.આર. પાટીલની હાજરીમાં ચાર મુખ્યમંત્રીઓએ કર્યા હસ્તાક્ષર
નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહ અને કેન્દ્રીય જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલની હાજરીમાં ચારેય રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓએ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ, રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્મા અને મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ આ ઐતિહાસિક સમજૂતીના ભાગીદાર બન્યા. આ બેઠકમાં કેન્દ્ર સરકાર અને ચારેય રાજ્યોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ હાજર રહ્યા હતા.
आज नई दिल्ली में माननीय प्रधानमंत्री श्री @narendramodi जी के दूरदर्शी नेतृत्व एवं माननीय केंद्रीय गृह एवं सहकारिता मंत्री श्री @AmitShah जी की अध्यक्षता तथा माननीय केंद्रीय जल शक्ति मंत्री श्री @CRPaatil जी की उपस्थिति में नर्मदा अवार्ड से जुड़े गुजरात, महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश… pic.twitter.com/5vh9my9erY
— Bhupendra Patel (@Bhupendrapbjp) July 7, 2026
દાયકાઓ જૂનો વિવાદ એકમુશ્ત સમાધાનથી ઉકેલાયો
સરદાર સરોવર પ્રોજેક્ટના નિર્માણ ખર્ચની વહેંચણીને લઈને મધ્ય પ્રદેશ, ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્ર વચ્ચે લાંબા સમયથી બાકી ચુકવણી સંબંધિત મુદ્દાઓ ચાલતા હતા. નવી સમજૂતી હેઠળ ચારેય રાજ્યો દ્વારા ચૂકવવાની બાકી રકમનો અંતિમ નિકાલ ‘One-Time Settlement’ એટલે કે એકમુશ્ત સમાધાન દ્વારા કરવામાં આવશે.
કેન્દ્ર સરકારના જણાવ્યા અનુસાર આ સમજૂતી નર્મદા એવોર્ડ સંબંધિત લાંબા સમયથી ચાલતા આંતરરાજ્ય વિવાદોના ઉકેલમાં ઐતિહાસિક માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.
અમિત શાહની પહેલથી શક્ય બન્યો ઉકેલ
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહે જણાવ્યું કે નર્મદા એવોર્ડ હેઠળની બાકી ચુકવણીનો મુદ્દો મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશ વચ્ચે ઘણા લાંબા સમયથી ઉકેલાયો નહોતો. તેમણે કહ્યું કે પરસ્પર ચર્ચા, સહયોગ અને વ્યાપક સહમતીના આધારે આ દાયકાઓ જૂના વિવાદનો હવે સૌહાર્દપૂર્ણ ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.
અમિત શાહે ચારેય રાજ્ય સરકારોના રચનાત્મક સહકારની પ્રશંસા કરતાં કહ્યું કે આ મહત્વપૂર્ણ આંતરરાજ્ય પ્રોજેક્ટ અંગે સહમતી બનાવવામાં તમામ રાજ્યોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ રહી છે.
PM મોદીના નેતૃત્વમાં જળ સુરક્ષા પર ઐતિહાસિક પહેલ
અમિત શાહે કહ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં દેશની જળ સુરક્ષાને મજબૂત કરવા અને જળ ક્ષેત્રમાં સહકારી સંઘવાદને પ્રોત્સાહન આપવા અનેક ઐતિહાસિક પહેલ કરવામાં આવી છે.
તેમણે કહ્યું કે વિવિધ રાજ્યોમાં ડબલ એન્જિન સરકારો રચાયા બાદ રાજ્યો વચ્ચે પરસ્પર સમજ વધવા, રાજકીય મતભેદો ઘટાડવા અને લાંબા સમયથી બાકી રહેલા વિવાદોના ઝડપી ઉકેલમાં મદદ મળી છે. કેન્દ્ર સરકારનું માનવું છે કે પાણી જેવા રાષ્ટ્રીય મહત્વના વિષયો પર રાજકીય મતભેદોથી ઉપર ઊઠીને કામ કરવાથી સમગ્ર દેશને લાભ થાય છે.
સરદાર સરોવરથી ત્રણ રાજ્યોને મોટો લાભ
અમિત શાહે જણાવ્યું કે સરદાર સરોવર પ્રોજેક્ટથી ખાસ કરીને ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનને મોટા પ્રમાણમાં લાભ થયો છે.
ડેમ પૂર્ણ થયા બાદ અનેક વિસ્તારોમાં સિંચાઈ માટે પાણી અને વીજળી પહોંચી છે. સૂકા અને જળસંકટગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં નર્મદાના પાણીથી કૃષિ, પીવાનું પાણી અને સ્થાનિક અર્થતંત્રમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે.
તેમણે રાજસ્થાનનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે પ્રથમ નજરે રાજ્યને મળતો લાભ સીમિત લાગતો હોય, પરંતુ જ્યાં-જ્યાં નર્મદાનું પાણી પહોંચ્યું છે ત્યાં જમીનની કિંમત અને ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે.
“પાણી જ્યાં વપરાય, અંતિમ લાભાર્થી ભારતીય જ છે”
અમિત શાહે જળ વહેંચણીના મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપતાં કહ્યું કે પાણી દેશના કોઈપણ ભાગમાં ઉપયોગમાં લેવાય, તેનો અંતિમ લાભાર્થી એક ભારતીય જ છે.
તેમણે કહ્યું કે ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, હરિયાણા કે મહારાષ્ટ્ર—પાણીનો મુખ્ય લાભ દેશના લોકો અને ખાસ કરીને ખેડૂતોને થાય છે.
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે પાણી સંબંધિત વિવાદોને રાજ્યની સીમાઓમાં બંધાઈને જોવાને બદલે રાષ્ટ્રીય દૃષ્ટિકોણથી જોવાની જરૂર છે.
સી.આર. પાટીલના નેતૃત્વમાં જળ વિવાદોના ઉકેલ પર ભાર
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ કહ્યું કે જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલના નેતૃત્વમાં દેશના પાણી સંબંધિત વિવાદો અને જળ વહેંચણીના મુદ્દાઓને એક પછી એક ઉકેલવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે તાજેતરમાં ઉકેલાયેલા રાજસ્થાન અને હરિયાણાના જળ વિવાદનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો.
અમિત શાહે કહ્યું કે કિશાઉ ડેમ પ્રોજેક્ટનો મુદ્દો હોય, રાજસ્થાન-હરિયાણા જળ વિવાદ હોય કે નર્મદા એવોર્ડની આજની સમજૂતી—આ તમામ સહકારી સંઘવાદના ઉજ્જવળ ઉદાહરણો છે.
પાડોશી રાજ્યની સમૃદ્ધિથી પોતાના રાજ્યને પણ લાભ
અમિત શાહે જણાવ્યું કે કોઈપણ આંતરરાજ્ય વિવાદના ઉકેલમાં દેશને થતા નુકસાનને ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ.
તેમણે કહ્યું કે જો કોઈ પાડોશી રાજ્ય સમૃદ્ધ બને છે, તો તેની સમૃદ્ધિનો લાભ આસપાસના રાજ્યો અને સમગ્ર દેશને પણ મળે છે.
કેન્દ્ર સરકારના જણાવ્યા અનુસાર આ સમજૂતી રાજ્યો વચ્ચે સહયોગ, પરસ્પર વિશ્વાસ અને રાષ્ટ્રીય હિતને પ્રાથમિકતા આપતી નવી કાર્યપદ્ધતિનું ઉદાહરણ છે.
નર્મદા સમજૂતીનું શું મહત્વ?
નર્મદા એવોર્ડ સાથે સંબંધિત ખર્ચ અને ચુકવણીનો મુદ્દો લાંબા સમયથી ચાર રાજ્યો વચ્ચે બાકી હતો. હવે એકમુશ્ત સમાધાનથી આ વિવાદનો અંત આવતાં રાજ્યો વચ્ચે નાણાકીય અને વહીવટી સ્પષ્ટતા વધશે. આ સમજૂતી ભવિષ્યમાં અન્ય આંતરરાજ્ય જળ વિવાદોના ઉકેલ માટે પણ એક મોડેલ બની શકે છે.
કેન્દ્ર સરકાર આ નિર્ણયને માત્ર નાણાકીય સમાધાન નહીં, પરંતુ પાણીના સંસાધનોના સંચાલનમાં સહકારી સંઘવાદ અને રાષ્ટ્રીય હિતની જીત તરીકે રજૂ કરી રહી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
