અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા સો દિવસથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા ઘર્ષણ અને સૈન્ય સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે એક ઐતિહાસિક કૂટનીતિક સમજૂતી થઈ છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને 18 જૂન 2026ના રોજ ઔપચારિક રીતે શાંતિ કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરાર તાત્કાલિક અસરથી અમલમાં આવ્યો છે, જેના કારણે બંને દેશોએ તમામ મોરચાઓ પર સૈન્ય ગતિવિધિઓ સ્થગિત કરવાની જાહેરાત કરી છે.
ફ્રાન્સના ઐતિહાસિક વર્સેલ પેલેસમાં યોજાયેલા વિશેષ કાર્યક્રમ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. તે જ સમયે તેહરાનમાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને પણ સમજૂતીને મંજૂરી આપી હતી. આ પહેલાં 14 જૂનના રોજ બંને દેશોના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ ડિજિટલ રીતે આ કરારના પ્રારંભિક દસ્તાવેજો પર સહી કરી હતી, જે બાદ હવે તેને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.
14 મુદ્દાવાળા આ સમજૂતી કરાર હેઠળ અમેરિકા અને ઈરાન આગામી 60 દિવસની અંદર અંતિમ અને વ્યાપક શાંતિ સંધિ તૈયાર કરવા માટે સંમત થયા છે. કરાર અનુસાર અમેરિકા ઈરાન સામે લાગુ કરાયેલા નૌકાદળ સંબંધિત પ્રતિબંધોને આગામી 30 દિવસમાં હટાવશે તેમજ પોતાની સૈન્ય હાજરીને ઈરાનની સરહદોથી દૂર કરશે. બીજી તરફ ઈરાને લાંબા સમયથી વૈશ્વિક વેપાર માટે ચિંતાનો વિષય બનેલા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને ફરીથી સંપૂર્ણપણે ખુલ્લો મૂકવાની ખાતરી આપી છે.
🚨 President Donald J. Trump has SIGNED the Iran Memorandum of Understanding at Versailles in France. 🇺🇸 pic.twitter.com/JQ6qlbvFAF
— The White House (@WhiteHouse) June 17, 2026
પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને પણ બંને દેશો વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ સહમતી થઈ છે. ઈરાને પરમાણુ હથિયારો વિકસાવવાના પ્રયાસો નહીં કરવા, પોતાના યુરેનિયમના જથ્થાને મર્યાદિત કરવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષણ વ્યવસ્થાને સહકાર આપવા વચન આપ્યું છે. બદલામાં અમેરિકાએ ઈરાન પર લાગેલા પોતાના આર્થિક પ્રતિબંધો તેમજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સ્તરના પ્રતિબંધો દૂર કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે.
આ કરારનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ ઈરાનના પુનર્નિર્માણ સાથે પણ જોડાયેલો છે. દસ્તાવેજ મુજબ આશરે 300 અબજ ડોલરના ખર્ચે ઈરાનના આર્થિક અને માળખાકીય પુનર્નિર્માણ માટે અમેરિકા મધ્ય-પૂર્વના પોતાના મિત્ર દેશો સાથે મળીને સહકાર આપશે. જોકે આ ખર્ચમાં અમેરિકાની સીધી નાણાકીય ભાગીદારી કેટલી રહેશે તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી.
પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને સ્થિરતા માટે અમેરિકા અને ઈરાને લેબનોનની પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને સાર્વભૌમત્વને જાળવી રાખવા પણ સહમતી વ્યક્ત કરી છે. જોકે ઈઝરાયેલે પોતાના સુરક્ષા હિતો અંગે કડક વલણ યથાવત રાખ્યું હોવાથી મધ્ય-પૂર્વના ભવિષ્યને લઈને હજુ પણ અનેક પ્રશ્નો ઉભા છે.
કરાર અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે તેને “મજબૂત અને ઐતિહાસિક સમજૂતી” ગણાવી હતી. જોકે તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી પણ આપી હતી કે જો ઈરાન કરારની શરતોનું પાલન નહીં કરે તો અમેરિકા ફરીથી કડક સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં સંકોચ નહીં કરે.
માર્ચ 2026માં શરૂ થયેલા આ સંઘર્ષે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, ઊર્જા બજારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર ગંભીર અસર કરી હતી. ખાસ કરીને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં અવરોધને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવોમાં ભારે વધારો નોંધાયો હતો. હવે આ જળમાર્ગ ફરીથી ખુલ્લો મુકાતા વૈશ્વિક બજારોમાં રાહતની આશા જાગી છે અને તેલના ભાવોમાં પણ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
જોકે વિશ્વ સમુદાય આ સમજૂતીનું સ્વાગત કરી રહ્યો છે, તેમ છતાં કરારની લાંબા ગાળાની અસરકારકતા અને બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનું સ્તર કેટલું મજબૂત રહેશે તે આગામી મહિનાઓમાં જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
