અમદાવાદના ગત્રાડ રોડ પર આવેલા મહેમુદપુરા વિસ્તારમાં શનિવારે બપોરે ફટાકડા બનાવતી એક ફેક્ટરીમાં ભીષણ આગ ફાટી નીકળ્યાની ઘટના સામે આવી છે. પ્રાથમિક માહિતી પ્રમાણે બપોરે આશરે 3:30 વાગ્યે ફેક્ટરીમાં અચાનક આગ લાગી હતી. ફેક્ટરીની અંદર ફટાકડા અને અન્ય જ્વલનશીલ સામગ્રીનો જથ્થો હોવાને કારણે આગે ખૂબ જ ઓછા સમયમાં વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું હતું.
ઘટનાસ્થળ પરથી કાળા ધુમાડાના ગોટેગોટા દૂર સુધી દેખાતા હતા. આગ અને સંભવિત વિસ્ફોટોના અવાજને કારણે ફેક્ટરીની આસપાસ રહેતા લોકોમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો હતો. સ્થાનિક લોકો સલામત સ્થળ તરફ દોડતા વિસ્તારમાં નાસભાગ અને અફરાતફરી જોવા મળી હતી.
આગ લાગ્યાની જાણ થતાં ફાયર વિભાગ, પોલીસ અને એમ્બ્યુલન્સ સહિતની ઇમરજન્સી ટીમોને ઘટનાસ્થળે મોકલવામાં આવી હતી. ફાયર બ્રિગેડ દ્વારા આગ પર કાબૂ મેળવવાની સાથે ફેક્ટરીની અંદર ફસાયેલા લોકોની શોધખોળ અને બચાવ કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી હતી.
‘ટેલેન્ટ ફટાકડા ફેક્ટરી’માં આગ લાગ્યાની પ્રાથમિક માહિતી
પ્રાથમિક વિગતો પ્રમાણે આગ મહેમુદપુરા વિસ્તારમાં આવેલી ‘ટેલેન્ટ ફટાકડા ફેક્ટરી’માં લાગી હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે ફેક્ટરીનું સત્તાવાર નામ, માલિકી, ઉત્પાદન લાઇસન્સ અને ત્યાં રાખવામાં આવેલા ફટાકડાના જથ્થા અંગે વહીવટી તંત્ર તરફથી સંપૂર્ણ વિગતો જાહેર થવાની બાકી છે.
ફેક્ટરીમાં ફટાકડા બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી વિસ્ફોટક અને અત્યંત જ્વલનશીલ સામગ્રી હાજર હોવાને કારણે આગ ઝડપથી એક વિભાગમાંથી બીજા વિભાગમાં ફેલાઈ હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ફાયર વિભાગ માટે ફટાકડાની ફેક્ટરીમાં લાગેલી આગ પર કાબૂ મેળવવો અત્યંત જોખમી હોય છે. અંદર રહેલી સામગ્રી ગમે ત્યારે વિસ્ફોટ પામી શકે છે. તેથી ફાયર કર્મચારીઓએ સુરક્ષિત અંતર જાળવી પાણીનો મારો ચલાવવાની સાથે આસપાસના વિસ્તારને ખાલી કરાવવાની કામગીરી હાથ ધરી હતી.
8 લોકોનાં મોત થયાની આશંકા, સત્તાવાર પુષ્ટિની રાહ
સ્થાનિક સૂત્રો અને પ્રાથમિક અહેવાલોમાં આ દુર્ઘટનામાં આશરે આઠ લોકોનાં મોત થયાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત 10થી વધુ લોકો આગ, ધુમાડો અથવા વિસ્ફોટના કારણે ઈજાગ્રસ્ત થયા હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે.
જોકે મૃતકો અને ઈજાગ્રસ્તોની સંખ્યા અંગે પોલીસ, ફાયર વિભાગ, જિલ્લા વહીવટી તંત્ર અથવા હોસ્પિટલ તરફથી સત્તાવાર આંકડો જાહેર થયો ન હોવાથી જાનહાનિની આ વિગતોને પ્રાથમિક માહિતી તરીકે જ જોવી જરૂરી છે.
બચાવ કામગીરી પૂર્ણ થયા બાદ જ ફેક્ટરીમાં કેટલા લોકો હાજર હતા, કેટલા લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા અને કેટલા લોકો જાનહાનિનો ભોગ બન્યા તેની ચોક્કસ માહિતી સામે આવી શકશે.
મજૂરોને બહાર નીકળવાનો સમય ન મળ્યાની આશંકા
આગ એટલી ઝડપથી ફેલાઈ હતી કે ફેક્ટરીની અંદર કામ કરી રહેલા કેટલાક મજૂરોને બહાર નીકળવાનો પૂરતો સમય ન મળ્યો હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ફટાકડા બનાવવાના એકમમાં જ્વલનશીલ પાઉડર, કેમિકલ, કાગળ, પ્લાસ્ટિક અને તૈયાર ફટાકડાનો જથ્થો હાજર હોય છે. આગ લાગ્યા બાદ આ સામગ્રીને કારણે વારંવાર વિસ્ફોટ થવાનો ભય રહે છે. તેના કારણે બહાર નીકળવાના માર્ગ બંધ થઈ શકે છે અને અંદર ભારે ધુમાડો ભરાઈ શકે છે.
ફાયર કર્મચારીઓ આગની જ્વાળાઓ ઓછી થયા બાદ ફેક્ટરીના અલગ-અલગ વિભાગમાં પ્રવેશીને ફસાયેલા લોકોની શોધ કરી રહ્યા હોવાનું પ્રાથમિક રીતે જણાવવામાં આવ્યું છે.
5 ફાયર ફાઇટર ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યાની માહિતી
આગની જાણ સ્થાનિક લોકોએ તાત્કાલિક ફાયર કંટ્રોલ રૂમને કરી હતી. ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને શરૂઆતમાં ફાયર વિભાગની 5 ગાડીઓ ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યાની માહિતી મળી હતી.
આગનું સ્વરૂપ અને અંદર રહેલી વિસ્ફોટક સામગ્રીનું જોખમ ધ્યાનમાં રાખીને વધુ ફાયર ફાઇટર, પાણીના ટેન્કર અને વિશેષ સાધનોની જરૂરિયાત ઊભી થઈ શકે છે.
ફાયર વિભાગે આગ આસપાસના અન્ય ઔદ્યોગિક એકમો, રહેણાક વિસ્તારો અથવા ખુલ્લી જગ્યામાં રાખવામાં આવેલા જ્વલનશીલ માલ સુધી ન ફેલાય તે માટે પણ કામગીરી હાથ ધરી હતી.
એમ્બ્યુલન્સ અને મેડિકલ ટીમો તૈયાર
ઘટનામાં મોટી જાનહાનિની આશંકાને ધ્યાનમાં રાખીને એમ્બ્યુલન્સોને પણ ફેક્ટરી ખાતે મોકલવામાં આવી હતી. ઈજાગ્રસ્તોને પ્રાથમિક સારવાર આપીને નજીકની હોસ્પિટલોમાં ખસેડવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી હતી.
દાઝી ગયેલા દર્દીઓની સ્થિતિ બહારથી સામાન્ય દેખાતી હોવા છતાં ધુમાડો શ્વાસમાં જવાથી ફેફસાંને ગંભીર અસર થઈ શકે છે. તેથી ફેક્ટરીમાંથી બહાર કાઢવામાં આવેલા તમામ લોકોને તબીબી તપાસ માટે હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
ગંભીર રીતે દાઝેલા લોકોને વિશેષ બર્ન્સ વિભાગ ધરાવતી હોસ્પિટલમાં મોકલવાની તૈયારી કરવામાં આવી હતી. હોસ્પિટલોને પણ સંભવિત રીતે વધુ દર્દીઓ આવી શકે તે અંગે એલર્ટ આપવામાં આવ્યું હોવાનું સ્થાનિક સ્તરે જણાવાયું છે.
કાળા ધુમાડાના ગોટેગોટાથી સ્થાનિકોમાં ભય
ફેક્ટરીમાં લાગેલી આગ બાદ નીકળેલો કાળો ધુમાડો દૂર સુધી દેખાતો હતો. તેના કારણે ગત્રાડ રોડ અને મહેમુદપુરા વિસ્તારના લોકોમાં ભય ફેલાયો હતો.
ફટાકડામાં વપરાતી રાસાયણિક સામગ્રી બળે ત્યારે હાનિકારક ધુમાડો ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને લોકોએ ધુમાડાવાળા વિસ્તારથી દૂર રહેવું, બારી-દરવાજા બંધ રાખવા અને પોલીસ તથા ફાયર વિભાગની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
ઘટનાસ્થળની નજીક લોકોની ભીડ એકત્ર થતાં બચાવ વાહનો અને એમ્બ્યુલન્સની અવરજવરમાં અવરોધ ઊભો થવાની શક્યતા હતી. તેથી પોલીસે લોકોને સ્થળથી દૂર રાખવા માટે વિસ્તારને ઘેરી લીધો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
પોલીસ દ્વારા વિસ્તાર કોર્ડન કરાયો
આગ અને સંભવિત વિસ્ફોટના જોખમને કારણે પોલીસ દ્વારા ફેક્ટરીની આસપાસના વિસ્તારને કોર્ડન કરવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી.
બચાવ કામગીરીમાં અવરોધ ન આવે તે માટે સામાન્ય લોકો અને બિનજરૂરી વાહનોને ફેક્ટરી તરફ જતા માર્ગ પરથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. ટ્રાફિકને પણ વૈકલ્પિક માર્ગો તરફ વાળવાની જરૂર પડી હોવાનું પ્રાથમિક રીતે જાણવા મળ્યું છે.
પોલીસ ફેક્ટરીના માલિક, સંચાલક અને ત્યાં કામ કરતા મજૂરોની માહિતી એકત્ર કરી રહી હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. ફેક્ટરીમાં ઘટના સમયે કેટલા લોકો હાજર હતા તેની હાજરી નોંધ અથવા કર્મચારીઓની યાદી મેળવવાના પ્રયાસો પણ હાથ ધરાયા છે.
આગનું કારણ હજુ અસ્પષ્ટ
ફટાકડાની ફેક્ટરીમાં આગ કયા કારણસર લાગી તે હજુ સ્પષ્ટ થયું નથી. પ્રાથમિક તબક્કે શોર્ટ સર્કિટ, કામ દરમિયાન ચિંગારી, કેમિકલ પ્રતિક્રિયા અથવા ફટાકડાની સામગ્રીના અયોગ્ય સંગ્રહ જેવી વિવિધ સંભાવનાઓની ચર્ચા થઈ શકે છે.
જોકે ફાયર વિભાગ અને ફોરેન્સિક તપાસ પૂર્ણ થયા પહેલાં આગનું ચોક્કસ કારણ નક્કી કરી શકાય નહીં. આગ પર સંપૂર્ણ કાબૂ મેળવ્યા બાદ ફાયર વિભાગના અધિકારીઓ અને ફોરેન્સિક નિષ્ણાતો સ્થળનું નિરીક્ષણ કરશે.
ફેક્ટરીમાં આગ સુરક્ષા સાધનો ઉપલબ્ધ હતા કે નહીં, ઇમરજન્સી એક્ઝિટ હતી કે નહીં અને કામદારોને સુરક્ષા તાલીમ આપવામાં આવી હતી કે નહીં તેની પણ તપાસ થવાની શક્યતા છે.
ફેક્ટરી પાસે માન્ય લાઇસન્સ હતું કે નહીં તેની થશે તપાસ
ફટાકડા બનાવતી ફેક્ટરીને વિસ્ફોટક સામગ્રીના ઉત્પાદન અને સંગ્રહ માટે સંબંધિત વિભાગોની વિશેષ મંજૂરી જરૂરી હોય છે. તેથી તપાસ દરમિયાન ફેક્ટરીનું ઉત્પાદન લાઇસન્સ, ફાયર NOC, બિલ્ડિંગ પરમિશન અને વિસ્ફોટક સામગ્રી સંગ્રહ કરવાની મંજૂરી ચકાસવામાં આવશે.
ફેક્ટરીને મંજૂરી કરતાં વધુ માત્રામાં ફટાકડા અથવા કાચો માલ રાખવામાં આવ્યો હતો કે નહીં તે મુદ્દો પણ તપાસનો ભાગ બની શકે છે.
જો કોઈ નિયમભંગ, બેદરકારી અથવા ગેરકાયદેસર ઉત્પાદન સામે આવશે તો જવાબદાર માલિકો અને સંચાલકો સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
ફોરેન્સિક અને ફાયર વિભાગ કરશે સ્થળનું નિરીક્ષણ
આગ પર સંપૂર્ણ કાબૂ મેળવ્યા બાદ ઘટનાસ્થળનું ફોરેન્સિક નિરીક્ષણ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. નિષ્ણાતો આગની શરૂઆત કયા ભાગમાંથી થઈ, પ્રથમ વિસ્ફોટ ક્યાં થયો અને કઈ સામગ્રીને કારણે આગ ઝડપથી ફેલાઈ તેની તપાસ કરશે.
CCTV કેમેરાના ફૂટેજ, કામદારો અને સ્થાનિક લોકોના નિવેદનો તેમજ ફેક્ટરીના ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનોની પણ તપાસ થઈ શકે છે.
તપાસના આધારે આ ઘટના અકસ્માત હતી કે કોઈની ગંભીર બેદરકારીના કારણે સર્જાઈ હતી તે અંગે સ્પષ્ટતા થશે.
મૃતકોની ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા પડકારરૂપ બની શકે
જો જાનહાનિની આશંકા સાચી સાબિત થાય તો આગની તીવ્રતાને કારણે મૃતકોની ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા મુશ્કેલ બની શકે છે.
પોલીસ કામદારોના પરિવારજનોનો સંપર્ક કરી તેમની ઓળખ અને દસ્તાવેજો મેળવશે. જરૂર પડ્યે DNA ટેસ્ટ દ્વારા પણ ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી શકે છે.
ફેક્ટરીમાં અન્ય રાજ્ય અથવા જિલ્લાના મજૂરો કામ કરતા હોય તો તેમના પરિવારજનો સુધી માહિતી પહોંચાડવા માટે સ્થાનિક પોલીસ અને સંબંધિત વહીવટી તંત્રની મદદ લેવામાં આવી શકે છે.
બચાવ કામગીરી યુદ્ધના ધોરણે ચાલુ
ઘટનાસ્થળે ફાયર વિભાગ, પોલીસ, આરોગ્ય વિભાગ અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા સંયુક્ત રીતે બચાવ કામગીરી ચલાવવામાં આવી રહી છે.
પ્રથમ પ્રાથમિકતા આગને સંપૂર્ણપણે કાબૂમાં લેવાની અને અંદર ફસાયેલા લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવાની છે. ત્યારબાદ કૂલિંગની કામગીરી કરીને કાટમાળ અથવા ફટાકડાના જથ્થામાં ફરી આગ ન ભભૂકે તેની ખાતરી કરવામાં આવશે.
ફેક્ટરીનું માળખું આગ અને વિસ્ફોટના કારણે નબળું પડ્યું હોય તો બચાવ કર્મચારીઓ માટે અંદર પ્રવેશવું પણ જોખમી બની શકે છે. તેથી ટેક્નિકલ તપાસ બાદ તબક્કાવાર શોધખોળ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
