ગુજરાત સરકારે ‘વિકસિત ગુજરાતથી વિકસિત ભારત’ના વિઝનને સાકાર કરવા માટે નવી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પોલિસી 2026 જાહેર કરી છે. આગામી બે દાયકાના ઔદ્યોગિક વિકાસ, રોજગારી સર્જન, ટેક્નોલોજીકલ ઇનોવેશન અને વૈશ્વિક રોકાણોને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવેલી આ નીતિ રાજ્યના વિકાસ માટે એક મહત્વપૂર્ણ રોડમેપ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. સરકારનું લક્ષ્ય વર્ષ 2047 સુધી ગુજરાતને 3.5 ટ્રિલિયન ડૉલરની અર્થવ્યવસ્થા તરીકે વિકસાવવાનું છે.
વાયબ્રન્ટ ગુજરાતથી વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ સુધીની યાત્રા
2003માં શરૂ થયેલી વાયબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટથી લઈને GIFT City, ધોલેરા સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન, GIDC એસ્ટેટ્સ અને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં થયેલા મોટા રોકાણો સુધી ગુજરાતે પોતાને ભારતના સૌથી મોટા ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કર્યું છે. રાજ્ય સરકારના આંકડા મુજબ છેલ્લા બે દાયકામાં ગુજરાતની GDP લગભગ 20 ગણી વધી છે. હાલમાં દેશની કુલ GDPમાં ગુજરાતનું યોગદાન આશરે 8.2 ટકા છે, જ્યારે મેન્યુફેક્ચરિંગ આઉટપુટમાં 18 ટકા, નિકાસમાં 25 ટકા અને કાર્ગો હેન્ડલિંગમાં લગભગ 40 ટકા ફાળો રાજ્ય આપે છે.
નવી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પોલિસી આ જ વિકાસયાત્રાને વધુ વેગ આપવા અને ગુજરાતને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનના કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે.
2047 સુધી 3.5 ટ્રિલિયન ડૉલરની અર્થવ્યવસ્થા બનાવવાનો રોડમેપ
હાલમાં ગુજરાતનું અર્થતંત્ર અંદાજે 330 અબજ ડૉલરનું છે. રાજ્ય સરકારે 2047 સુધી તેને 3.5 ટ્રિલિયન ડૉલર સુધી પહોંચાડવાનું મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. આ હેતુ માટે માત્ર પરંપરાગત ઉદ્યોગો નહીં પરંતુ ગ્રીન એનર્જી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, રોબોટિક્સ, સેમિકન્ડક્ટર, ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી, એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઇનોવેશન આધારિત અર્થતંત્ર પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે આ નીતિને ‘વિકસિત ગુજરાતથી વિકસિત ભારત 2047’ના સંકલ્પને સાકાર કરતું સર્વગ્રાહી વિકાસ દસ્તાવેજ ગણાવ્યું છે.
ચાર આધારસ્તંભો પર આધારિત છે નવી પોલિસી
ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પોલિસી 2026 ચાર મુખ્ય પાયાઓ પર આધારિત છે:
- ઇન્વેસ્ટમેન્ટ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ
- ઇનોવેશન અને રિસર્ચ
- સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ અને રોજગારી
- સસ્ટેનેબિલિટી અને સમાવેશક વિકાસ
સરકારનું માનવું છે કે માત્ર ઉદ્યોગો સ્થાપિત કરવાથી વિકાસ શક્ય નથી. નવી ટેક્નોલોજી, કુશળ માનવબળ, પર્યાવરણલક્ષી અભિગમ અને સમાજના દરેક વર્ગની ભાગીદારી જરૂરી છે.
‘Choose Your Incentive’થી ઉદ્યોગોને મળશે વધુ સ્વતંત્રતા
નવી પોલિસીની સૌથી અનોખી જોગવાઈ ‘Choose Your Incentive’ છે. હવે ઉદ્યોગો પોતાની જરૂરિયાત મુજબ કેપિટલ સબસિડી, વ્યાજ સબસિડી અને પાવર ટેરિફ રિઇમ્બર્સમેન્ટમાંથી યોગ્ય સંયોજન પસંદ કરી શકશે.
સરકારનું માનવું છે કે દરેક ઉદ્યોગની જરૂરિયાત અલગ હોય છે. આથી એક જ પ્રકારના પ્રોત્સાહનો આપવાના બદલે રોકાણકારમૈત્રી અને લવચીક માળખું બનાવવામાં આવ્યું છે.
MSME માટે સૌથી મોટું પ્રોત્સાહન પેકેજ
ગુજરાતમાં 42 લાખથી વધુ MSME એકમો કાર્યરત છે. નવી પોલિસીમાં MSME ક્ષેત્રને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. તાલુકાની કેટેગરી મુજબ MSME એકમોને 35થી 45 ટકા સુધીના પ્રોત્સાહનો મળી શકશે.
તે ઉપરાંત કેપિટલ સબસિડી, વ્યાજ સબસિડી, વીજદર રાહત, પેટન્ટ નોંધણી સહાય, ટેક્નોલોજી અપગ્રેડેશન, ERP અમલીકરણ, ઊર્જા બચત અને બજાર વિસ્તરણ માટે પણ વિવિધ સહાય યોજનાઓ જાહેર કરવામાં આવી છે.
સ્ટાર્ટઅપ્સ અને યુવા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે વિશેષ સહાય
ગુજરાતને સ્ટાર્ટઅપ હબ બનાવવા માટે નવી પોલિસીમાં મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. પાત્ર સ્ટાર્ટઅપ્સને દર મહિને ₹25,000 સુધીનું નિર્વાહ ભથ્થું મળશે. મહિલા સહ-સ્થાપક ધરાવતા સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે આ સહાય ₹30,000 સુધી વધારવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત ₹30 લાખ સુધીની Seed Support Assistance, વ્યાજ સબસિડી, એક્સિલરેશન પ્રોગ્રામ્સ અને કૌશલ્ય વિકાસ સહાય પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.
મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે વિશેષ લાભ
નવી પોલિસીમાં મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને વિકાસના કેન્દ્રમાં રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. મહિલાઓની માલિકીના માઇક્રો એન્ટરપ્રાઇઝિસને વધારાની વ્યાજ સબસિડી મળશે. સાથે જ ભાડા સહાય, કૌશલ્ય વિકાસ અને ‘Return to Industry Accelerator’ જેવી પહેલો દ્વારા મહિલાઓને ફરી ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે જોડાવા માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
ગુજરાત બનશે R&D અને ઇનોવેશન હબ
રાજ્ય સરકાર ગુજરાતને સંશોધન અને વિકાસનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવા માંગે છે. ઓછામાં ઓછા ₹300 કરોડનું રોકાણ કરનારા પ્રથમ પાંચ R&D સેન્ટર્સને 50 ટકા સુધીની કેપિટલ સબસિડી સહિત વિશેષ ‘Early Bird Incentives’ આપવામાં આવશે.
સાથે જ ગુજરાત રિસર્ચ એન્ડ ઇનોવેશન પાર્ક વિકસાવવામાં આવશે, જ્યાં અદ્યતન લેબોરેટરી, ટેસ્ટિંગ સુવિધાઓ, પ્રોટોટાઇપિંગ સેન્ટર્સ અને ટેક્નોલોજી આધારિત કંપનીઓ માટે પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.
21 હાઈ-ગ્રોથ થ્રસ્ટ સેક્ટર્સ પર સરકારનો ફોકસ
નવી પોલિસીમાં 21 હાઈ-ગ્રોથ સેક્ટર્સને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. જેમાં ગ્રીન એનર્જી, સેમિકન્ડક્ટર, ડ્રોન, રોબોટિક્સ, ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી, હેલ્થકેર, કેમિકલ્સ, ટેક્સટાઇલ્સ, એગ્રો પ્રોસેસિંગ, ટોય્સ, ફૂટવેર, સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ અને વેસ્ટ રિસાયક્લિંગ જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
આ ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરનારા MSMEથી લઈને અલ્ટ્રા મેગા પ્રોજેક્ટ્સ સુધી 45થી 50 ટકા સુધીના પ્રોત્સાહનો મેળવી શકશે.
મેગા અને અલ્ટ્રા મેગા પ્રોજેક્ટ્સ માટે વિશેષ જોગવાઈ
નવી નીતિ મુજબ ₹1,000 કરોડનું રોકાણ અને 250 લોકોને રોજગારી આપનારા પ્રોજેક્ટ્સને મેગા ઇન્ડસ્ટ્રી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે. જ્યારે ₹10,000 કરોડથી વધુનું રોકાણ અને ઓછામાં ઓછા 3,000 લોકોને રોજગારી આપનારા પ્રોજેક્ટ્સને અલ્ટ્રા મેગા ઇન્ડસ્ટ્રી ગણવામાં આવશે.
આવા પ્રોજેક્ટ્સને તાલુકાની કેટેગરી અને ક્ષેત્ર પ્રમાણે 30થી 40 ટકા સુધીના પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવશે.
THRIVE પ્રોજેક્ટથી શહેરોની બહાર ઔદ્યોગિક વિકાસ
નવી પોલિસીમાં Project T.H.R.I.V.E. પણ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. તેનો હેતુ શહેરોની અંદર આવેલા ઔદ્યોગિક એકમોને વધુ સુવ્યવસ્થિત ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં સ્થળાંતર કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
સ્થળાંતરિત ઉદ્યોગોને નવા ઉદ્યોગો સમાન લાભો, વેતન સહાય, વર્કર હાઉસિંગ સપોર્ટ અને વિવિધ નિયમનકારી રાહતો આપવામાં આવશે.
ગ્રીન ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડેવલપમેન્ટ પર વિશેષ ભાર
પર્યાવરણને અનુકૂળ ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે ગ્રીન ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પાર્ક, સર્ક્યુલર ઇકોનોમી, ક્લીનર પ્રોડક્શન ટેક્નોલોજી અને ઝીરો લિક્વિડ ડિસ્ચાર્જ સિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
70 ટકા સુધી વેસ્ટવોટર રિસાયક્લિંગ હાંસલ કરનારા પ્રોજેક્ટ્સને ₹75 કરોડ સુધીની સહાય મળશે. ઉપરાંત કોમન બોઇલર પ્રોજેક્ટ્સ અને પર્યાવરણલક્ષી ટેક્નોલોજી માટે પણ વિશેષ સબસિડીની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
રોજગારી અને સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ પર ફોકસ
નવી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પોલિસીમાં એન્કર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ્સ, સ્પેશિયલાઇઝ્ડ સ્કિલ સેન્ટર્સ અને સ્કિલ અપગ્રેડેશન સેન્ટર્સ માટે સહાય જાહેર કરવામાં આવી છે. સાથે જ ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં શ્રમિકો માટે હોસ્ટેલ, ડોર્મિટરી અને વર્કિંગ વુમન હોસ્ટેલ બનાવવા માટે 80 ટકા સુધીની સહાય આપવામાં આવશે.
સામાન્ય ગુજરાતી માટે શું બદલાશે?
જો આ નીતિ સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે તો રાજ્યમાં મોટા પ્રમાણમાં નવા રોકાણો આવશે, રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે, ટેક્નોલોજી આધારિત ઉદ્યોગો વિકસશે અને ગુજરાત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ મજબૂત સ્થાન મેળવશે. નવી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પોલિસી 2026 માત્ર રોકાણ આકર્ષવાની યોજના નથી, પરંતુ ગુજરાતને વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઇનોવેશન હબ બનાવવાનો લાંબા ગાળાનો વિકાસ રોડમેપ છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
