પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન અધિકૃત જમ્મુ-કાશ્મીરથી ભારત વિરુદ્ધ ચાલતા આતંકી નેટવર્ક પર કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારે વધુ એક મોટી કાર્યવાહી કરી છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ એટલે કે UAPA, 1967ની કલમ 35 હેઠળ વધુ 23 વ્યક્તિઓને સત્તાવાર રીતે ‘આતંકવાદી’ જાહેર કર્યા છે.
ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ તમામ 23 નામોને UAPAની ચોથી અનુસૂચિમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. આ લોકો પર ભારત વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ, આતંકી હુમલાઓ, આતંકવાદને પ્રોત્સાહન, હથિયારોની તસ્કરી, સરહદપાર ઘૂસણખોરી, આતંકી સંગઠનોને મદદ, ફંડ એકત્ર કરવા અને નવા આતંકીઓની ભરતી જેવા ગંભીર આરોપો છે.
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 23માંથી 17 પાકિસ્તાની નાગરિક છે, જ્યારે 6 ભારતીય નાગરિક છે. જોકે, હાલ તમામ પાકિસ્તાન અથવા PoKમાંથી આતંકી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવતા હોવાનું સરકારનું કહેવું છે.
UAPAની ચોથી અનુસૂચિમાં 23 નવા નામ ઉમેરાયા
કેન્દ્ર સરકારે 2019માં UAPA કાયદામાં સુધારો કર્યા બાદ આતંકી સંગઠનો ઉપરાંત વ્યક્તિગત રીતે પણ કોઈ વ્યક્તિને ‘આતંકવાદી’ જાહેર કરવાની જોગવાઈ કરી હતી.
ગૃહ મંત્રાલયના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, હાલની કાર્યવાહી પહેલાં કુલ 57 વ્યક્તિઓને UAPAની કલમ 35 હેઠળ આતંકવાદી જાહેર કરીને ચોથી અનુસૂચિમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. હવે વધુ 23 નામ ઉમેરાતા આ સંખ્યા 80 પર પહોંચી છે.
સરકારનું કહેવું છે કે કોઈ વ્યક્તિને સત્તાવાર રીતે આતંકવાદી જાહેર કરવાથી તેની નાણાકીય વ્યવસ્થા, અવરજવર, ભરતી ક્ષમતા અને આતંકી નેટવર્ક સામે રાષ્ટ્રીય તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંકલિત કાનૂની અને તપાસ કાર્યવાહી કરવામાં મદદ મળે છે.
Pursuing Modi Ji's vision of zero tolerance against terror, the MHA today declared 23 dreaded terror functionaries as terrorists under the provisions of the Unlawful Activities (Prevention) Act.
The designated terrorists are involved in anti-India activities, carrying out…
— गृहमंत्री कार्यालय, HMO India (@HMOIndia) July 4, 2026
યાદીમાં સામેલ 23 આતંકીઓના નામ
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે જે 23 વ્યક્તિઓને UAPA હેઠળ આતંકવાદી જાહેર કર્યા છે તેમાં નીચેના નામ સામેલ છે:
મસૂદ ઇલ્યાસ કાશ્મીરી, મોહમ્મદ મુસદ્દિક, મુફ્તિ મોહમ્મદ અસગર ખાન, હાફિઝ અબ્દુલ શકૂર, અબ્દુલ્લા જેહાદી, ફિરદૌસ અહમદ ભટ, ગુલામ ફરીદ, હારૂન રશીદ ગનાઈ, બિલાલ અહમદ મીર, આબિદ કયૂમ લોન, નઝીર અહમદ ગુર્જર, અબ્દુલ રઉફ, અશફાક અહમદ, હાફિઝ ખાલિદ વલીદ, મૌલાના ઇમદાદ ઉલ્લાહ મક્કી, મૌલાના સૈફુલ્લાહ ખાલિદ, મોહમ્મદ યાકૂબ, મૌલાના યુસુફ તૈબી, ઓવૈસ ફારૂઝ, કારી યાકૂબ શેખ, રાણા ઇફ્તિખાર, વસીમ નૂર જટ અને મોહમ્મદ શાહિદ ફૈસલ.
યાદીમાં સામેલ લોકોના અનેક ઉપનામ અને કોડનેમ પણ ગેઝેટ તથા સત્તાવાર યાદીમાં નોંધવામાં આવ્યા છે.
JeMના મસૂદ ઇલ્યાસ કાશ્મીરી સામે મોટા આરોપ
યાદીના સૌથી મહત્વપૂર્ણ નામોમાં મસૂદ ઇલ્યાસ કાશ્મીરીનો સમાવેશ થાય છે. ગૃહ મંત્રાલય મુજબ તે પાકિસ્તાની નાગરિક છે અને જૈશ-એ-મોહમ્મદ સાથે જોડાયેલો છે.
સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે તે જૈશના સ્થાપક મસૂદ અઝહરનો નજીકનો વિશ્વાસુ છે અને કાશ્મીરમાં ઘૂસણખોરીનું સંકલન કરતો હતો. તેના પર સોશિયલ મીડિયા મારફતે યુવાનોની આતંકી ભરતી અને આતંકવાદ માટે ફંડ એકત્ર કરવાનો પણ આરોપ છે.
ગૃહ મંત્રાલયે તેને એપ્રિલ 2022માં જમ્મુના સુનજવાન વિસ્તારમાં PDP ઓફિસ નજીક પોલીસ ચેકપોસ્ટ પર થયેલા હુમલાનો સૂત્રધાર ગણાવ્યો છે.
તથ્યાત્મક નોંધ: ઉપલબ્ધ સત્તાવાર માહિતીમાં તેને “2022ના સુનજવાન આર્મી કેમ્પ હુમલા” સાથે નહીં, પરંતુ સુનજવાનમાં પોલીસ ચેકપોસ્ટ પરના હુમલા સાથે જોડવામાં આવ્યો છે.
અયોધ્યા રામ જન્મભૂમિ અને RSS મુખ્યાલયની રેકીનો આરોપ
મોહમ્મદ મુસદ્દિક ઉર્ફે ‘ડોક્ટર’ પણ નવી યાદીમાં સામેલ છે. ગૃહ મંત્રાલય અનુસાર તે JeM સાથે જોડાયેલો પાકિસ્તાની નાગરિક અને લોન્ચિંગ કમાન્ડર છે.
તેના પર સરહદની નીચે બનાવેલા ટનલ માર્ગો દ્વારા ઘૂસણખોરી કરાવવાનો અને ડ્રોન મારફતે ભારતમાં હથિયારો તથા દારૂગોળાની ખેપ મોકલવાનો આરોપ છે.
આ ઉપરાંત ગૃહ મંત્રાલયે આરોપ મૂક્યો છે કે તે અયોધ્યાના રામ જન્મભૂમિ પરિસર, નાગપુરના RSS મુખ્યાલય અને પાણીપતની IOCL રિફાઇનરી જેવા મહત્વપૂર્ણ સ્થળોની રેકી સાથે પણ જોડાયેલો હતો.
નાગરોટા આર્મી કેમ્પ હુમલાના આરોપીઓ પણ યાદીમાં
મુફ્તિ મોહમ્મદ અસગર ખાન ઉર્ફે અબુ સાદને પણ UAPA હેઠળ આતંકવાદી જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલય અનુસાર તે PoKમાં JeMનો અમીર અને સંગઠનની સૈન્ય વિંગનો વડો છે.
સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે તે જમ્મુના નાગરોટામાં ભારતીય સેનાના કેમ્પ પર થયેલા આતંકી હુમલાના મુખ્ય ષડ્યંત્રકારોમાં સામેલ હતો અને મુઝફ્ફરાબાદ વિસ્તારમાં આતંકીઓને તાલીમ આપતા કેમ્પ ચલાવતો હતો.
હાફિઝ અબ્દુલ શકૂર ઉર્ફે કારી જરાર પર નાગરોટા હુમલા માટે ત્રણ પાકિસ્તાની આતંકીઓની સાંબા-કઠુઆ સેક્ટર મારફતે ઘૂસણખોરી કરાવવામાં મદદ કરવાનો આરોપ છે.
અબ્દુલ્લા જેહાદી પર પણ ઉત્તર કાશ્મીરમાં આતંકીઓની ઘૂસણખોરી અને લોન્ચિંગ કેમ્પ સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓના આરોપ છે.
LeT અને TRF નેટવર્ક પર પણ સકંજો
યાદીમાં લશ્કર-એ-તૈયબા સાથે જોડાયેલા અનેક ઓપરેટિવ્સનો સમાવેશ થયો છે.
ફિરદૌસ અહમદ ભટ અંગે ગૃહ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે તે ભારતીય નાગરિક છે અને હાલ પાકિસ્તાનમાં રહે છે. તેના પર LoC પારથી વિદેશી આતંકીઓને સલામત માર્ગ આપવા, ઓવર ગ્રાઉન્ડ વર્કર્સને હથિયારો સપ્લાય કરવા અને દક્ષિણ કાશ્મીરના યુવાનોને કટ્ટરપંથી બનાવી આતંકી સંગઠનોમાં ભરતી કરવાનો આરોપ છે.
બિલાલ અહમદ મીરને LeT અને તેના પ્રોક્સી સંગઠન TRF સાથે જોડાયેલો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર તે મુઝફ્ફરાબાદથી કાર્યરત છે અને કાશ્મીરમાં હથિયારો, દારૂગોળા તથા અન્ય લોજિસ્ટિક્સના ગેરકાયદેસર સપ્લાય નેટવર્કનું સંચાલન કરતો હતો.
ડ્રોનથી હથિયાર મોકલતા નેટવર્ક પર મોટી કાર્યવાહી
નવી UAPA યાદીમાં એવા નામો પણ છે જેમના પર ડ્રોન મારફતે ભારતમાં હથિયારો પહોંચાડવાનો આરોપ છે.
નઝીર અહમદ ગુર્જર પર સાંબા અને આર.એસ. પુરા સેક્ટરમાં ડ્રોન દ્વારા હથિયાર તથા દારૂગોળાની ખેપ મોકલવાના નેટવર્કમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવાનો આરોપ છે.
વસીમ નૂર જટ ઉર્ફે કારી વસીમને JeMનો લોન્ચિંગ કમાન્ડર ગણાવવામાં આવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલય મુજબ 2021-22 દરમિયાન તે ડ્રોન દ્વારા ભારતીય વિસ્તારમાં હથિયારો અને દારૂગોળો ડ્રોપ કરાવવાની પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલો હતો.
મોહમ્મદ મુસદ્દિક પર પણ ડ્રોન મારફતે હથિયારોની ખેપ મોકલવાના ગંભીર આરોપ છે. આ રીતે નવી કાર્યવાહી માત્ર હુમલાના આરોપીઓ જ નહીં, પરંતુ સરહદપાર હથિયાર સપ્લાય ચેઇનને પણ નિશાન બનાવે છે.
હાફિઝ સઈદના નજીકના સાથી અબ્દુલ રઉફ પર સકંજો
અબ્દુલ રઉફ ઉર્ફે હાફિઝ અબ્દુલ રઉફને પણ નવી યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલય અનુસાર તે LeT, જમાત-ઉદ-દાવા અને ફલાહ-એ-ઇન્સાનિયત ફાઉન્ડેશન સાથે જોડાયેલો પાકિસ્તાની નાગરિક છે અને 1999થી લશ્કરનો વરિષ્ઠ નેતા છે.
તે હાફિઝ સઈદના સીધા નિયંત્રણ હેઠળ કામ કરતો હોવાનું અને કથિત ચેરિટી સંગઠનો મારફતે લશ્કર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફંડ તથા સમર્થન એકત્ર કરતો હોવાનું ગૃહ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે.
હાફિઝ સઈદનો જમાઈ પણ આતંકવાદી જાહેર
નવી યાદીમાં હાફિઝ ખાલિદ વલીદનું નામ પણ સામેલ છે. ગૃહ મંત્રાલય મુજબ તે LeTના સ્થાપક હાફિઝ મોહમ્મદ સઈદનો જમાઈ છે અને 2003થી સંગઠનની સેન્ટ્રલ એડવાઇઝરી કમિટીમાં સામેલ રહ્યો છે. તેને જૂન 2016ના પંપોર આતંકી હુમલાનો મુખ્ય સૂત્રધાર ગણાવવામાં આવ્યો છે. આ હુમલામાં CRPFના આઠ જવાનો શહીદ થયા હતા.
પઠાણકોટ હુમલા સાથે જોડાયેલા નામો પણ યાદીમાં
અશફાક અહમદ પર જાન્યુઆરી 2016ના પઠાણકોટ એરફોર્સ સ્ટેશન હુમલામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા પાકિસ્તાની મોબાઇલ નંબરોમાંથી એકના સબસ્ક્રાઇબર હોવાનો આરોપ છે.
મૌલાના ઇમદાદ ઉલ્લાહ મક્કીને પણ JeMના વરિષ્ઠ ઓપરેટિવ તરીકે યાદીમાં સામેલ કરાયો છે. ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે તે પઠાણકોટ એરબેઝ પર હુમલો કરનારા આતંકીઓ સાથે રિયલ ટાઇમ સંકલન કરતો હતો.
આતંકી ફંડિંગ અને નાર્કો-ટેરર નેટવર્ક સામે કાર્યવાહી
આબિદ કયૂમ લોન પર LeT માટે ફંડ એકત્ર કરવા અને LoC મારફતે પાકિસ્તાનથી ભારતમાં મોટા પાયે માદક પદાર્થોની તસ્કરી કરવાના નેટવર્ક સાથે જોડાયેલો હોવાનો આરોપ છે. ગૃહ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે આ કથિત નાર્કો-ટેરર નેટવર્કથી મળતા નાણાંનો ઉપયોગ આતંકી પ્રવૃત્તિઓ માટે થતો હતો.
રાણા ઇફ્તિખારને હાફિઝ સઈદનો નજીકનો સાથી અને લશ્કરની કાશ્મીર સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટેના ફંડનો મુખ્ય મેનેજર ગણાવવામાં આવ્યો છે.
સોશિયલ મીડિયા દ્વારા યુવાનોની ભરતી પર પણ સકંજો
મોહમ્મદ શાહિદ ફૈસલ ઉર્ફે ઉસ્તાદ, મુહંદિસ અને ઝાકિર નવી યાદીના સૌથી મહત્વપૂર્ણ નામોમાં સામેલ છે.
ગૃહ મંત્રાલય અનુસાર તે LeT ઉપરાંત અલ-કાયદા અને ISIS સાથે પણ જોડાયેલો છે. તેને 2012ના બેંગલુરુ LeT ષડ્યંત્ર અને 2013ના નાંદેડ કેસનો મુખ્ય હેન્ડલર ગણાવવામાં આવ્યો છે.
સત્તાવાર માહિતી મુજબ તેની કથિત ભૂમિકા 2024ના રામેશ્વરમ કેફે બ્લાસ્ટ કેસ, મેંગલુરુ કૂકર બ્લાસ્ટ અને અલ-હિંદ ISIS મોડ્યુલ કેસની તપાસમાં પણ સામે આવી છે. તેના પર સોશિયલ મીડિયા, YouTube અને Telegram મારફતે વીડિયો ફેલાવી યુવાનોની ભરતી કરવાનો આરોપ છે.
UAPAની કલમ 35 હેઠળ શું કાર્યવાહી થઈ શકે?
UAPAની કલમ 35 કેન્દ્ર સરકારને કોઈ વ્યક્તિનું નામ ચોથી અનુસૂચિમાં સામેલ કરીને તેને સત્તાવાર રીતે આતંકવાદી જાહેર કરવાની સત્તા આપે છે.
2019ના સુધારા પહેલાં કાયદા હેઠળ મુખ્યત્વે સંગઠનોને આતંકી સંગઠન તરીકે સૂચિબદ્ધ કરવાની જોગવાઈ હતી. સુધારા બાદ વ્યક્તિગત સ્તરે પણ આતંકવાદી જાહેર કરવાની વ્યવસ્થા શરૂ થઈ. હાલના 23 નામ ઉમેરાયા બાદ ચોથી અનુસૂચિમાં વ્યક્તિગત રીતે જાહેર કરાયેલા આતંકીઓની સંખ્યા 80 થઈ છે.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ કાર્યવાહીથી આતંકી નાણાકીય નેટવર્ક, અવરજવર, ભરતી અને અન્ય આતંકી પ્રવૃત્તિઓ સામે વધુ સંકલિત કાનૂની, તપાસ અને નિવારક પગલાં લેવામાં મદદ મળે છે.
PRAHAAR નીતિ બાદ આતંકી નેટવર્ક સામે મોટું પગલું
ભારત સરકારે ફેબ્રુઆરી 2026માં પોતાની National Counter-Terrorism Policy & Strategy જાહેર કરી હતી, જેને ‘PRAHAAR’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.
PRAHAAR સાત મુખ્ય સ્તંભો પર આધારિત છે—આતંકી હુમલા અટકાવવા, જોખમ પ્રમાણે ઝડપી અને પ્રમાણસર જવાબ, સમગ્ર સરકારની સંયુક્ત ક્ષમતાનો ઉપયોગ, કાયદાના શાસન અને માનવ અધિકાર આધારિત પ્રક્રિયા, કટ્ટરપંથને પોષતી પરિસ્થિતિઓ ઘટાડવી, આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ વિરોધી પ્રયાસો સાથે સંકલન અને સમગ્ર સમાજની ભાગીદારીથી રિકવરી તથા રિઝિલિયન્સ.
PRAHAARના સત્તાવાર દસ્તાવેજમાં સરહદપાર આતંકવાદ, ડ્રોન, સોશિયલ મીડિયા, એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ, ડાર્ક વેબ, ક્રિપ્ટો વોલેટ અને સંગઠિત ગુનાહિત નેટવર્કના વધતા ઉપયોગને ભારત સામેના મહત્વપૂર્ણ આતંકી જોખમોમાં ગણાવવામાં આવ્યા છે. હાલ જાહેર કરાયેલા 23 નામોમાં પણ ડ્રોન, ઓનલાઇન ભરતી, ફંડિંગ અને સરહદપાર લોજિસ્ટિક્સ સાથે જોડાયેલા અનેક લોકોનો સમાવેશ જોવા મળે છે.
‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ હેઠળ કાર્યવાહી: કેન્દ્ર
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે આ પગલાને મોદી સરકારની આતંકવાદ સામેની ‘Zero Tolerance Policy’નો ભાગ ગણાવ્યો છે.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું છે કે સરકાર ભારત અને તેના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે દરેક આતંકી મોડ્યુલને નષ્ટ કરવા પ્રતિબદ્ધ છે.
સરકારનું માનવું છે કે 23 વ્યક્તિઓને સત્તાવાર રીતે આતંકવાદી જાહેર કરવાથી તેમના ફંડિંગ, અવરજવર, ભરતી ક્ષમતા અને આતંકી પ્રવૃત્તિઓ પર અસરકારક સકંજો કસવામાં મદદ મળશે.
સરહદપાર આતંકી ઇકોસિસ્ટમ પર શું અસર થશે?
આ પગલાની સૌથી મોટી અસર આતંકી સંગઠનોના માત્ર મેદાની ઓપરેટિવ્સ પર નહીં, પરંતુ તેમના સમગ્ર સપોર્ટ નેટવર્ક પર થઈ શકે છે.
યાદીમાં કથિત લોન્ચિંગ કમાન્ડર, ફંડ મેનેજર, ઓનલાઇન રિક્રૂટર, હથિયાર સપ્લાયર, ઘૂસણખોરીના સંકલનકાર અને આતંકી સંગઠનોના નેતૃત્વ સાથે જોડાયેલા લોકોનો સમાવેશ છે.
ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે સત્તાવાર આતંકવાદી જાહેર કરવાથી રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાનૂની, તપાસ અને નિવારક કાર્યવાહી માટે સુરક્ષા એજન્સીઓની ક્ષમતા વધુ મજબૂત બનશે.
મોદી સરકારનો સ્પષ્ટ સંદેશ
23 વ્યક્તિઓને એકસાથે UAPAની ચોથી અનુસૂચિમાં સામેલ કરવાની કાર્યવાહી સરહદપારથી ભારત વિરુદ્ધ કામ કરતા આતંકી નેટવર્ક માટે મોટો સંદેશ માનવામાં આવી રહી છે.
આતંકી હુમલો કરનારા વ્યક્તિથી લઈને ફંડ એકત્ર કરનાર, યુવાનોની ભરતી કરનાર, ડ્રોનથી હથિયાર પહોંચાડનાર અને ઘૂસણખોરીનું સંકલન કરનાર સુધીના આખા નેટવર્કને કાનૂની કાર્યવાહીના દાયરામાં લાવવાની સરકારની નીતિ આ પગલામાં સ્પષ્ટ દેખાય છે.
હવે સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે આ વ્યક્તિઓ સાથે જોડાયેલા નાણાકીય વ્યવહાર, સંપર્કો, પ્રવાસ, ભરતી તંત્ર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કડીઓ સામે વધુ વ્યાપક કાર્યવાહીનો માર્ગ મજબૂત બનશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
