અમદાવાદમાં ભગવાન જગન્નાથજીની ઐતિહાસિક 149મી રથયાત્રાને હવે ગણતરીના કલાકો જ બાકી રહ્યા છે. અષાઢી બીજના પવિત્ર દિવસે, ગુરુવાર 16 જુલાઈ 2026ના રોજ ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળભદ્રજી ભવ્ય રથોમાં બિરાજમાન થઈ અમદાવાદની નગરચર્યાએ નીકળશે. રથયાત્રા પહેલાં જામાલપુર સ્થિત જગન્નાથ મંદિર અને આસપાસનો સમગ્ર વિસ્તાર ભક્તિ, ઉત્સાહ અને શ્રદ્ધાના રંગે રંગાઈ ગયો છે.
રથયાત્રાની પૂર્વસંધ્યાએ બુધવાર, 15 જુલાઈએ ભગવાનના ત્રણેય પવિત્ર રથોની શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી પૂજા, પ્રતિષ્ઠા અને આરતી કરવામાં આવશે. પરંપરા અનુસાર રથખાનામાં રાખવામાં આવેલા રથોને ખલાસી ભાઈઓ દોરડાં વડે ખેંચીને મંદિરના પવિત્ર પ્રાંગણમાં લાવશે. ત્યારબાદ ભગવાનની નગરચર્યા માટે ત્રણેય રથોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે.
200થી વધુ ખલાસીઓ રથોને મંદિર પરિસરમાં લાવશે
રથ પૂજન અને રથ પ્રતિષ્ઠાની ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લેવા માટે વહેલી સવારથી મોટી સંખ્યામાં ખલાસી ભાઈઓ મંદિર સામે આવેલા રથખાના ખાતે પહોંચી ગયા હતા. રથ ખેંચવાની સેવા ભગવાન પ્રત્યેની શ્રદ્ધા અને સમર્પણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર અંદાજે 200થી વધુ ખલાસીઓ ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળભદ્રજીના રથોને એક પછી એક ખેંચીને મંદિર પરિસરમાં લાવશે. આ દરમિયાન “જય જગન્નાથ”ના નાદ, ભજન-કીર્તન અને ઢોલ-નગારાથી સમગ્ર મંદિર વિસ્તાર ગુંજી ઊઠશે.
રથયાત્રા દરમિયાન કોઈ મુશ્કેલી ઊભી ન થાય તે માટે ત્રણેય રથોની મજબૂતી, પૈડાં, દોરડાં અને અન્ય જરૂરી ભાગોની તપાસ કરવામાં આવી છે. રથોને મજબૂત દોરડાંથી બાંધવા ઉપરાંત ખલાસીઓ દ્વારા રથ ખેંચવાની તૈયારીઓને પણ આખરી ઓપ આપવામાં આવ્યો છે.
ભગવાન જગન્નાથજીના સોનાવેશના દર્શન
રથયાત્રાની પૂર્વસંધ્યાએ ભગવાન શ્રી જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળભદ્રજીને સુવર્ણ અલંકારોથી શણગારવામાં આવ્યા છે. ભગવાનના આ વિશેષ સ્વરૂપને સોનાવેશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સોનાવેશના દર્શન કરવા માટે વહેલી સવારથી જ મોટી સંખ્યામાં ભક્તો જગન્નાથ મંદિરે પહોંચ્યા હતા. ભગવાનનાં દિવ્ય દર્શન, વૈદિક મંત્રોચ્ચાર અને ભજન-કીર્તનથી મંદિર પરિસરમાં આધ્યાત્મિક વાતાવરણ સર્જાયું છે. રથયાત્રા પૂર્વે યોજાતા સોનાવેશનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. માન્યતા અનુસાર ભગવાનના આ સ્વરૂપનાં દર્શનથી ભક્તોને સુખ, સમૃદ્ધિ અને શુભફળની પ્રાપ્તિ થાય છે.
ગજરાજોની શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી પૂજા
અમદાવાદની જગન્નાથ રથયાત્રામાં શણગારેલા ગજરાજો સૌથી આગળ ચાલે છે. રથયાત્રા પૂર્વે આ ગજરાજોની શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી પૂજા કરવામાં આવી છે. ગજરાજોને તિલક કરવામાં આવ્યું અને તેમને વિશેષ પ્રસાદ અર્પણ કરાયો.
અમદાવાદની રથયાત્રામાં હાથીઓની હાજરી વર્ષોથી ચાલી આવતી પરંપરાનો મહત્ત્વનો ભાગ છે. આ વર્ષે પણ રથયાત્રામાં શણગારેલા ગજરાજો, ભજન મંડળીઓ, અખાડાઓ, સાધુ-સંતો અને વિવિધ ધાર્મિક ઝાંખીઓ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનશે. કેન્દ્ર સરકારના પ્રવાસન પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર અમદાવાદની રથયાત્રા પુરી બાદ ભારતની સૌથી મોટી રથયાત્રાઓમાંની એક માનવામાં આવે છે.
મંદિર પ્રાંગણમાં ત્રણેય રથોની પ્રતિષ્ઠા
ખલાસીઓ દ્વારા ત્રણેય રથોને મંદિર પરિસરમાં લાવવામાં આવ્યા બાદ વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે રથ પ્રતિષ્ઠાની વિધિ કરવામાં આવશે. મંદિરના મહંત, સંતો અને પૂજારીઓ દ્વારા ભગવાનના રથોની પૂજા કરીને આગામી નગરચર્યા નિર્વિઘ્ન અને શાંતિપૂર્ણ રહે તેવી પ્રાર્થના કરવામાં આવશે.
રથ પ્રતિષ્ઠા દરમિયાન રથો પર પવિત્ર જળનો છંટકાવ, ફૂલ-હારથી શણગાર, કંકુ-ચોખા અને અન્ય ધાર્મિક સામગ્રીથી પૂજા કરવામાં આવશે. રથયાત્રામાં ઉપયોગમાં લેવાતા દોરડાંનું પણ પૂજન કરવામાં આવશે. રથ ખેંચવાનું સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થાય તે માટે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ દર વર્ષે રથયાત્રામાં જોડાય છે. રથનું દોરડું સ્પર્શવું અને રથ ખેંચવો ભગવાનની વિશેષ સેવા માનવામાં આવે છે.
મંત્રોચ્ચાર સાથે વિશેષ રથ પૂજન અને મહાઆરતી
રથોના આગમન અને પ્રતિષ્ઠા બાદ ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળભદ્રજીના ત્રણેય રથોનું વિશેષ પૂજન કરવામાં આવશે. પૂજન દરમિયાન વૈદિક મંત્રોચ્ચાર, શંખનાદ અને ઘંટનાદથી મંદિર પરિસર ગુંજી ઊઠશે.
રથ પૂજન બાદ ભગવાનની વિશેષ મહાઆરતીનું આયોજન થશે. મહાઆરતીમાં મંદિરના સંતો, મહંતો, પૂજારીઓ, આગેવાનો અને મોટી સંખ્યામાં હરિભક્તો ઉપસ્થિત રહેશે. સાંજના સમયે પણ વિશેષ પૂજા-અર્ચના અને ભવ્ય સંધ્યા આરતી યોજાશે. આ સાથે રથયાત્રા પહેલાંની તમામ મુખ્ય ધાર્મિક વિધિઓ પૂર્ણ થશે.
નેત્રોત્સવ વિધિ બાદ રથયાત્રાની તૈયારીઓને આખરી ઓપ
રથયાત્રા પહેલાં યોજાતી પરંપરાગત નેત્રોત્સવ વિધિ પણ જગન્નાથ મંદિરમાં પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. 14 જુલાઈએ ગુજરાતના નાયબ મુખ્યમંત્રીએ નેત્રોત્સવ વિધિમાં ભાગ લીધો હતો અને રથયાત્રાના રૂટનું નિરીક્ષણ કરીને સુરક્ષા તથા અન્ય વ્યવસ્થાઓની સમીક્ષા કરી હતી.
આ પહેલાં 29 જૂને જળયાત્રા સાથે 149મી રથયાત્રાના ધાર્મિક કાર્યક્રમોનો વિધિવત પ્રારંભ થયો હતો. જળયાત્રામાં ભગવાન માટે સાબરમતી નદીમાંથી પવિત્ર જળ લાવવામાં આવ્યું હતું અને તેમાં સાધુ-સંતો, ગજરાજો, ભજન મંડળીઓ તથા મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ જોડાયા હતા.
મંદિર પરિસરમાં ભક્તોનું ઘોડાપૂર
રથયાત્રા પૂર્વે જ ભગવાનના દર્શન કરવા માટે મંદિર પરિસરમાં ભક્તોનું ઘોડાપૂર ઉમટી રહ્યું છે. વહેલી સવારથી લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે અને “જય જગન્નાથ”ના નાદથી સમગ્ર વિસ્તાર ભક્તિમય બની ગયો છે.
મંદિરમાં ભજન-કીર્તન, પ્રસાદ વિતરણ અને વિવિધ ધાર્મિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. દેશ-વિદેશમાંથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાન જગન્નાથજીના દર્શન કરીને રથયાત્રામાં જોડાવા માટે અમદાવાદ પહોંચ્યા છે. મંદિર પ્રશાસન દ્વારા ભક્તો માટે દર્શન વ્યવસ્થા, પીવાના પાણી, પ્રસાદ, આરોગ્ય સેવા અને અન્ય જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે.
16 જુલાઈએ ભગવાન જગન્નાથજી નીકળશે નગરચર્યાએ
ગુરુવાર, 16 જુલાઈના રોજ વહેલી સવારે મંગળા આરતી અને ભગવાનને વિશેષ ભોગ અર્પણ કર્યા બાદ રથયાત્રાની મુખ્ય વિધિઓ શરૂ થશે. ત્યારબાદ ભગવાન જગન્નાથજી, ભાઈ બળભદ્રજી અને બહેન સુભદ્રાજીને તેમના રથોમાં બિરાજમાન કરવામાં આવશે.
જામાલપુર જગન્નાથ મંદિરથી શરૂ થતી રથયાત્રા અમદાવાદના જૂના શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી પસાર થશે. યાત્રા દરમિયાન સરસપુર ખાતે ભગવાનનું મામેરું અને મહાભોગ યોજાશે. ઉપલબ્ધ કાર્યક્રમની માહિતી અનુસાર રથયાત્રાનો માર્ગ લગભગ 18 કિલોમીટરનો છે અને રથો રાત્રે ફરી જામાલપુર મંદિરે પરત ફરશે.
રથયાત્રામાં ત્રણ મુખ્ય રથો ઉપરાંત ગજરાજો, શણગારેલી ટ્રકો, ધાર્મિક ઝાંખીઓ, ભજન મંડળીઓ, અખાડાઓ, સાધુ-સંતો અને હજારો ખલાસીઓ તથા સેવકો જોડાશે.
સુરક્ષા અને ભક્તોની સુવિધા માટે તંત્ર સજ્જ
149મી રથયાત્રા શાંતિપૂર્ણ, સુવ્યવસ્થિત અને સૌહાર્દપૂર્ણ વાતાવરણમાં સંપન્ન થાય તે માટે અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા, પોલીસ વિભાગ, મંદિર ટ્રસ્ટ અને અન્ય સરકારી વિભાગો દ્વારા તૈયારીઓને આખરી ઓપ આપવામાં આવ્યો છે. અમદાવાદ મહાનગરપાલિકાએ પણ 16 જુલાઈની રથયાત્રા માટે વિવિધ વ્યવસ્થાઓ હાથ ધરવામાં આવી હોવાનું જણાવ્યું છે.
રથયાત્રાના સમગ્ર માર્ગ પર પોલીસ બંદોબસ્ત, ટ્રાફિક વ્યવસ્થા, સીસીટીવી અને ડ્રોન સર્વેલન્સ, આરોગ્ય ટીમ, ફાયર બ્રિગેડ તથા ઈમરજન્સી સેવાઓ તૈનાત કરવામાં આવશે. ભક્તોની ભારે ભીડને ધ્યાનમાં રાખીને બેરિકેડિંગ, પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના અલગ માર્ગો તથા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં વિશેષ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે.
અમદાવાદમાં છવાયો જગન્નાથમય માહોલ
149મી રથયાત્રાની પૂર્વસંધ્યાએ અમદાવાદમાં સર્વત્ર ઉત્સવ અને ભક્તિનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. રથયાત્રાના માર્ગને ધ્વજ, રંગોળી અને રોશનીથી શણગારવામાં આવી રહ્યો છે. વિવિધ વિસ્તારોમાં સ્થાનિક લોકો અને સેવાભાવી સંસ્થાઓ દ્વારા પ્રસાદ, પાણી અને શરબત વિતરણ માટે સ્ટોલ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.
અષાઢી બીજના દિવસે ભગવાન જગન્નાથજી નગરજનોને દર્શન આપવા માટે મંદિરની બહાર નીકળે છે. આ કારણે ભગવાનની એક ઝલક મેળવવા માટે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ રથયાત્રાના માર્ગ પર એકત્ર થાય છે. ત્રણેય રથોના પૂજન અને પ્રતિષ્ઠા સાથે હવે અમદાવાદની ઐતિહાસિક રથયાત્રાની તમામ ધાર્મિક તૈયારીઓ પૂર્ણતાના આરે પહોંચી ગઈ છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
